Rodzina jest najważniejsza

Z rodzinnego archiwum Kariny i Pawła Borządków
Karina Borządek, Paweł Borządek, licencja: CC BY 3.0

Konstytucja RP
Rozdział I
Art. 18.
Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Ćwiczenie 1

W ramce poniżej zamieść zdjęcie swojej rodziny.
Powinni się na nim znaleźć nie tylko wasi rodzice (opiekunowie) i rodzeństwo, ale także wasi dziadkowie. Jeśli nie masz takiego zdjęcia, zrób fotomontaż. Jeśli nie masz zdjęcia kogoś z rodziny i nie możesz go zrobić, narysuj jego portret, zeskanuj i umieść we wspólnej ramce.

Ćwiczenie 2

W kolejnej ramce umieść tylko te osoby, z którymi na co dzień mieszkasz.
Odpowiedz na pytanie: czym różni się tradycyjna rodzina od rodziny współczesnej? Czy te różnice widać w twojej rodzinie.

Najważniejsza jest rodzina

Adam Rotter, licencja: CC BY 3.0

Rodzina jest podstawową grupą społeczną. Jej członkowie połączeni ze sobą więzami formalnymi i emocjonalnymi (pokrewieństwo, więź małżeńska) mają wobec siebie określone prawa i obowiązki.
Dziś rzadko spotykamy rodziny wielopokoleniowe, w których dziadkowie, rodzice i dzieci mieszkają pod jednym dachem. Nie często spotyka się rodziny wielodzietne, czyli takie, w których wychowuje się troje lub więcej dzieci. Współczesne rodziny są małe, dwupokoleniowe, tworzą je rodzice z dziećmi. Coraz więcej też jest rodzin niepełnych, w których wychowuje się około 20 procent dzieci, najczęściej opiekują się nimi samotne matki. Ale bywają też rodziny zrekonstruowane. Tak nazywane są rodziny, w których przynajmniej jeden z partnerów wchodzi w nowy związek, mając już dziecko. Niektóre dzieci znajdują dom i miłość w rodzinach adopcyjnych. Ich opiekunowie nie są ich biologicznymi rodzicami, ale wobec prawa tworzą rodzinę.
Szacuje się, że w Polsce żyje ponad 6 mln rodzin, w których wychowuje się blisko 10 mln dzieci w wieku do 24 lat.

Rodzina tradycyjna, rodzina współczesna.
W rodzinach tradycyjnych mąż zajmował się utrzymaniem domu, a kobieta dbała o dzieci, gotowała, troszczyła się o dom. W XX wieku wojny światowe całkowicie wywróciły obowiązujący od lat porządek. Z wielu powodów kobiety musiały pójść do pracy, co przyspieszyło ich emancypację, czyli proces uzyskiwania praw, w tym przypadku obywatelskich. We współczesnej rodzinie najczęściej zarówno kobieta, jak i mężczyzna pracują, wspólnie wychowują dzieci i prowadzą dom. W praktyce jednak więcej obowiązków domowych i opieka nad dziećmi spoczywa na kobietach.

Najważniejsze role rodziny:

prokreacyjna – posiadanie potomstwa
opiekuńcza – zapewnienie poczucia bezpieczeństwa
socjalizacyjna – wychowanie i przygotowanie dzieci do pełnienia ról społecznych
kulturowa – wprowadzenie w życie kulturalne
rekreacyjna – dbanie o wypoczynek
ekonomiczna –zaspokojenie potrzeb materialnych

Dyskusja

Posłuchaj piosenki z Kabaretu Starszych Panów. Czy zgadzasz się z tezą postawioną przez autora tekstu Jeremiego Przyborę?
Piosenkę możecie znaleźć na portalu youtube.com.

Szczęście rodzinne

Ćwiczenie 3

Badanie opinii publicznej.

Czy szczęście rodzinne jest ważne? Przeprowadźcie ankietę. Wykorzystajcie formularz wyboru znajdujący się poniżej. Po wypełnieniu formularzy, wydrukujcie i zsumujcie wyniki.

A jak na to pytanie odpowiedzieli Polacy pytani przez Centrum Badania Opinii Publicznej?

CBOS, [online], dostępny w internecie: http://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2013/K_033_13.PDF [dostęp 25.11.2015 r.]

Drzewo genealogiczne

Ćwiczenie 4

Porozmawiaj z rodzicami i dziadkami i narysuj drzewo genealogiczne swojej rodziny. Nazwij relację, jaka łączy cię z innymi członkami rodziny.

Definicja: Drzewo genealogiczne

Rodzinę wielopokoleniową można przedstawić w postaci drzewa genealogicznego. Występują w nim krewni, czyli wszyscy ci, z którymi łączą nas więzi krwi: rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, rodzeństwo rodziców itd., oraz powinowaci, czyli wszyscy, z którymi wiążą nas więzi prawne. Powinowatym jest współmałżonek oraz jego rodzina.

Grupy społeczne

Rodzina to podstawowa grupa społeczna, ale nie jedyna. Grupa społeczna składa się z co najmniej dwóch osób połączonych różnorakimi więziami społecznymi.
Grupy społeczne możemy podzielić na pierwotne i wtórne. O przynależności do grupy pierwotnej decyduje urodzenie. Do grup pierwotnych należy naród, ale już nie społeczeństwo, które możemy sobie wybrać. Grupą pierwotną jest także rodzina, wspólnota wyznaniowa czy grupa kolegów z podwórka, rozumianych jako osoby, z którymi dorastamy i które często mają wpływ (zwykle nieświadomie) na nasz system wartości.
Z kolei grupa wtórna to taka, do której przynależność jest wybierana świadomie lub jest obowiązkowa, np. wskutek obowiązującego prawa lub przymusu państwowego. Więź między członkami grupy wtórnej ma charakter formalny. Przykładem grupy wtórnej jest przynależność do klasy szkolnej.

SPOŁECZNOŚĆ
– grupa ludzi w jakiś sposób powiązana ze sobą, możemy wyróżnić społeczność lokalną, czyli ludzi zamieszkujących na jakimś terenie, ale też na przykład społeczność katolików, czyli ludzi wyznających tę samą religię, czy społeczność danego zawodu – społeczność nauczycieli, muzyków, historyków.

SPOŁECZEŃSTWO
– grupa społeczna zamieszkująca dane terytorium, charakteryzująca się wspólną kulturą i tożsamością.

ZBIOROWOŚĆ
– grupa osób połączonych więzią o charakterze nietrwałym. Przykładem takiej nietrwałej więzi może być np. fakt przebywania w jednym miejscu w tym samym czasie, na przykład na Stadionie Narodowym.

Zapamiętaj!

Grupa społeczna
jest formą organizacji stosunków międzyludzkich. Podstawową grupą społeczną jest rodzina. W grupach społecznych rodzimy się i wychowujemy. Społeczeństwo również jest grupą społeczną – wyjątkowo dużą i o bardzo złożonej strukturze. Jednostki funkcjonują w rozmaitych grupach społecznych, dzięki którym mogą one określić swoją pozycję w społeczeństwie, cele swojego działania i wartość istnienia.

Sprawdź wiedzę

Ćwiczenie 5
Ćwiczenie 6

Napisz w kilku zdaniach o zwyczajach panujących w twojej rodzinie. Możesz napisać o tradycjach świątecznych lub o innych rodzinnych uroczystościach.

Ćwiczenie 7

Napisz, czym jest dla ciebie twoja rodzina? Czy kochasz swoich domowników, czy lubisz z nimi spędzać czas? Co planujesz zachować, a co zmienić w swojej rodzinie. Przeczytaj pracę domownikom.