gitara Źródło: licencja: CC 0.
licencja: CC 0
Ćwiczenie 1

Wymówcie szeptem głoski: b, z, dz, w. Zapiszcie tutaj lub w zeszycie, jakie głoski kolejno można było usłyszeć.

W krtani znajdują się wiązadła głosowe (zwane inaczej strunami), które mogą być napięte – wtedy wymawiamy głoski dźwięczne – lub rozsunięte i luźne – wtedy mówimy głoski bezdźwięczne.

Zapamiętaj! Wszystkie samogłoski są dźwięczne.

Wśród spółgłosek możemy znaleźć pary, które różnią się tylko dźwięcznością. Układ warg, języka, zębów jest w nich taki sam. Jedyna różnica między nimi to napięcie bądź rozluźnienie wiązadeł głosowych.

Oto zbiór takich par spółgłosek twardych. Pamiętaj, że podobnie mogą być parami spółgłoski miękkie, np.: wi‑fi, zi‑si, dzi‑ci.

w b z ż d dz g
f p s sz t c k

Niektóre spółgłoski są dźwięczne, ale nie mają odpowiedników bezdźwięcznych: m, n, r, l, ł, j.

Jedyna spółgłoska bezdźwięczna, która współcześnie nie ma odpowiednika dźwięcznego, to spółgłoska ch.

Ćwiczenie 2
Ćwiczenie 3

W języku polskim spółgłoski dźwięczne (mające bezdźwięczny odpowiednik) na końcu wyrazu tracą swą dźwięczność.

„Lenistwo” narządów mowy objawia się także przy wymawianiu sąsiadujących ze sobą spółgłosek dźwięcznych i bezdźwięcznych (mających odpowiedniki) – stają się albo bezdźwięczne, np. babka [bapka], albo dźwięczne, np. liczba [lidżba].

Ćwiczenie 4
Ćwiczenie 5