Pokaż spis treści
Wróć do informacji o e-podręczniku
Ćwiczenie 1

Słowa mają wielką moc. Spośród przedstawionych cytatów wybierz według ciebie najciekawszy i zapisz go w zeszycie.

Dobre słowa są plastrem miodu, słodyczą dla gardła, lekiem dla ciała.
Pismo Święte, Księga Przysłów 16, 24

Złe słowo zastąpić umie bombę atomową.
Jan Sztaudynger

Słowa to tylko rzędy liter, a jednak wypowiedziane z sensem potrafią koić lub ranić, niczym sztylety.
Autor anonimowy

Słowa potrafią uderzać mocniej niż czyjaś pięść.
Autor anonimowy

Ćwiczenie 2

Porozmawiajcie o tym, jak rozumiecie wybrane przez siebie cytaty. Dlaczego właśnie one zwróciły waszą uwagę?

Ćwiczenie 3

Zastanów się, w jakich sytuacjach słowa:

  • ranią niczym sztylet, uderzają mocniej niż pięść,

  • są dobre, są plastrem miodu, są lekiem dla ciała.

Podaj przykłady takich sytuacji. Zapisz je tutaj lub w zeszycie.

Ćwiczenie 4
Ćwiczenie 5

Porównajcie, jakie określenia słów znalazły się w kuferku każdego z was. Porozmawiajcie o waszych wyborach.

Ćwiczenie 6

Jak rozumiecie poniższe wyrażenia i zwroty? Rozszyfrujcie ich znaczenia, zapiszcie je, a potem porównajcie z objaśnieniami pozostałych grup i wybierzcie znaczenia waszym zdaniem najtrafniejsze.

  • „ważyć słowa”

  • „od słowa do słowa”

  • „święte słowa”

  • „brać słowa do serca”

  • „dotknąć słowem”

  • „liczyć się ze słowami”

Ćwiczenie 7

Odszukajcie znaczenia wyrażeń i zwrotów z poprzedniego ćwiczenia w słowniku frazeologicznym lub w słowniku języka polskiego i porównajcie z własnymi propozycjami.

Ułóżcie trzy zdania z wybranymi powiedzeniami i zapiszcie je tutaj lub w zeszytach.

Ćwiczenie 8

Posłuchaj utworu Marii Terlikowskiej pt. „Ziółko” lub go przeczytaj. Zastanów się, dlaczego jego bohaterka jest tak nazywana przez kolegów.

Maria Terlikowska Ziółko

Wszyscy mówią o mnie: Ziółko.
Ziółko, Ziółko – słyszę w kółko.
Cała klasa mnie przezywa:
Ziółko, Oset i Pokrzywa.
Pytam: – Za co i dlaczego?
Czy zrobiłam coś kolegom?
Czy ja kiedy z kimś zadzieram?
Nie! Ja tylko jestem szczera!
Mówię zawsze to, co myślę,
szczerą prawdę, jak najściślej.
No, na przykład do Iwony,
że fatalnie jej w zielonym.
Kto zielony sweter bierze
przy okropnej, żółtej cerze?!
Albo mówię raz do Bronka,
że ma piegi i się jąka.
A do Hanki i do Jurka,
że są rudzi jak wiewiórka.
A do Reni, że sepleni…
I co? Wszyscy obrażeni!
Za co? Że ja bez obłudy
do rudego mówię: rudy?
I że powiem do kolegi,
że ma piegi, gdy ma piegi?!
Mogę przysiąc nawet mamie,
że to prawda, że nie kłamię.
Widać prawda w oczy kole,
więc za prawdę cierpię w szkole!

Maria Terlikowska, Ziółko, [w:] , Polscy poeci dzieciom, t. 1, Poznań 1999.
Ćwiczenie 9

Porozmawiajcie o tym, czy waszym zdaniem nadane dziewczynce przezwiska trafnie ją określają. Uzasadnijcie swoje zdanie.

Maria Terlikowska

Polska pisarka dziecięca, poetka oraz scenarzystka filmów animowanych. Oprócz wielu utworów literackich, np. „Awantura o lemura”, „Cześć, Balbina”, „Ten z piegami i tamten z nosem”, w twórczości pisarki znajdują się też książki kucharskie dla dzieci: „Kuchnia pełna cudów” i „Kuchnia z niespodzianką”.

Ćwiczenie 10
Ćwiczenie 11

Zastanów się, gdzie umieścisz fragmenty zaznaczone na czerwono: w kuferku czy w koszu. Porównaj swoje propozycje z odpowiedziami innych uczniów.

Ćwiczenie 12

Jak myślisz, co czują Iwona, Bronek, Hanka, Renia i Jurek, kiedy słyszą „szczerą prawdę”?

Odpowiedz tutaj lub w zeszycie.

Ćwiczenie 13

Porozmawiajcie o tym, czy zawsze należy wszystko mówić.

Odpowiedzcie na pytania:

  • Jakich uczuć nie da się wyrazić za pomocą słów?

  • Czy jeśli prawda może sprawić komuś przykrość, to lepiej wtedy kłamać albo nic nie mówić? Dlaczego?

  • Czy mamy prawo zadawać komuś ból tym, co mówimy? Do czego można porównać raniące słowa?

  • Czy można mówić przykre rzeczy w sposób delikatny? W jaki sposób?

Przedstawcie swoje przemyślenia całej klasie.

Ćwiczenie 14

Co poradzilibyście dziewczynce, żeby przestała „cierpieć w szkole za prawdę” i mogła pozyskać przyjaciół?

Wspólnie napiszcie list do Ziółka. Wykorzystajcie cytaty, które poznaliście wcześniej.

Zapiszcie go tutaj lub w zeszytach.

Ćwiczenie 15

Stwórzcie klasową listę słów, które leczą.