Pokaż spis treści
Wróć do informacji o e-podręczniku
Praca domowa
Polecenie 1.1

Wskaż ziemie zajęte przez poszczególne państwa:

  • w I rozbiorze,

  • w II rozbiorze,

  • w III rozbiorze.

Polecenie 1.2
  • Wskaż ziemie zajęte w kolejnych rozbiorach:

  • przez Prusy,

  • przez Austrię,

  • przez Rosję.

Polecenie 2

Spróbuj ocenić, jakie znaczenie miały te nabytki dla poszczególnych mocarstw i jakie miejsce zajęły te tereny w organizmach państwowych, do których zostały wcielone. Zrób to wypełniając poniższą tabelę. Informacje potrzebne do uzupełnienia poniższej tabeli wyszukaj na powyższech mapie. Wykorzystaj też wiadomości z poprzednich lekcji oraz inne źródła (np. encyklopedie, podręczniki, atlasy itd.).

(Każda grupa wypełnia 1 rubrykę tabeli.)

Państwo

Obszar

Ludność

Miasta znaczące pod względem wielkości i znaczenia gospodarczego

Miasta znaczące pod względem politycznym: stolice, miejsca koronacji, sejmów, trybunałów

Miasta znaczące pod względem kulturalnym – szkoły, teatry, drukarnie, nagromadzenie dzieł architektonicznych (pałaców, kamienic)

Ważne regiony rolnicze

Znaczenie strategiczne – łatwość obrony, ułatwienia komunikacyjne itd.

Rosja

             

Prusy

             

Austria

             
Polecenie 3

Sformułuj krótki osąd:

  • które z państw zaborczych odniosło największe korzyści z opanowania ziem polsko‑litewskich. Uzasadnij swój wybór danymi z tabeli.

Odrodzenie w upadku

Uzasadnienie konieczności dokonania pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej

[…] Rosyjski dwór cesarski, będąc zmuszony ze względu na interesy własnego imperium położyć wreszcie własnymi siłami kres zaciekłości, jaką odznaczają się zachodzące w Polsce nieporządki, przeszkodzić upadkowi państwa, jak również zabezpieczyć sobie sprawiedliwe zaspokojenie swych legalnych praw, wszedł w całkowite porozumienie z cesarskim i królewskim dworem oraz z Jego Wysokością królem pruskim, aby na drodze uzgodnionych wysiłków i posunięć osiągnąc te cele, tak nieodzowne ze względu na sąsiedztwo ich państw. […]. Jednocześnie Jej Cesarska Mość Carowa Wszechrosji, pragnąć dać zadośćuczynienie swemu państwu i narodowi i nie mogąc czekać dłużej na sprawiedliwość ze strony Polski, aby nie powodować uszczerbku dla ich oczywistych interesów, uznała za niezbędne dać im zadośćuczynienie przez przyjęcie w całkowite władanie i na własność niżej nazwanych ziem i posiadłości Rzeczypospolitej […].

Uzasadnienie konieczności dokonania pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej

Praca domowa
Polecenie 4.1

Wynotuj argumenty uzasadniające podjęcie działań politycznych w postaci rozbiorów.

Polecenie 4.2

Spróbuj przypisać konkretne wydarzenia polityczne do wzmiankowanych we wspomnianym fragmencie.

Polecenie 4.3

Odnieś się do następujących zwrotów i objaśnij je:

  • będąc zmuszony

  • interes własnego imperium

  • własnymi siłami

  • kres zaciekłości

  • zachodzące w Polsce nieporządki

  • przeszkodzić upadkowi państwa

  • sprawiedliwe zaspokojenie swych legalnych praw

  • nieodzowne ze względu na sąsiedztwo ich państw

  • nie mogąc czekać dłużej na sprawiedliwość ze strony Polski

Polecenie 5

Podzielcie się na dwie grupy.

Grupa 1 – używając argumentacji reprezentującej polski punkt widzenia i emocje wynikające z polskiego patriotyzmu, odnieście się do powyższych zwrotów i objaśnień,

Grupa 2 - używając argumentacji reprezentującej rosyjski punkt widzenia i emocje wynikające z rosyjskiego patriotyzmu, odnieście się do powyższych zwrotów i objaśnień.

Przedstawicie wzajemnie swoje argumenty.

Obraz Jana Matejko z cyklu „Dzieje cywilizacji w Polsce”
Jan Matejko, Konstytucja 3 maja. Sejm Czteroletni. Komisja edukacyjna. Rozbiór. R.P. 1795., 1889, Olej na płótnie, Zamek Królewski w Warszawie, domena publiczna

Oto fragment tekstu zaczerpniętego z Internetu:

Rozważania na temat malarstwa - 3 Maja - kolejny triumfalny upadek

W niszy na kanapce spoczywa król Stanisław August, […]. Król w […] sali Zamku Warszawskiego przyjmuje gości. Z prawej strony przy oknie zgromadzili się […] artyści. Bacciarelli przedstawia królowi Smuglewicza. Canaletto przez szkła ogląda jakiś nowy obraz. Otaczają go Chodowiecki, Czechowicz, Norblin. Pani Grabowska prowadzi jakąś ożywioną rozmowę z biskupem warmińskim Ignacym KrasickimTrembeckim, poetą i szambelanem. 

Konstytucja 3 Maja. Sejm Czteroletni. Komisja edukacyjna. Rozbiór. R.P. 1795 - detal
Jan Matejko, Konstytucja 3 Maja. Sejm Czteroletni. Komisja edukacyjna. Rozbiór. R.P. 1795 - detal , 1889, Olej na płótnie, Zamek Królewski w Warszawie, domena publiczna

Biskup Naruszewicz, historyk i książę Józef stoją bliżej drzwi. Nad nową Konstytucją radzą Andrzej ZamoyskiStanisław Staszic. Na salę wchodzi Adam X. Czartoryski trzymając w ręku uchwały Sejmu. Za nim postępuje Hugo Kołłątaj z księgą reform jako członek Komisji Edukacji Narodowej, w otoczeniu […] pisarzy i uczonych - księdza Konarskiego, Kopczyńskiego, Potockiego, Karpińskiego, Piramowicza, Czackiego, Niemcewicza i Śniadeckich. Marszałek Bieliński i gen. Mokronowski witają gości. 

Konstytucja 3 maja. Sejm Czteroletni. Komisja edukacyjna. Rozbiór. R.P. 1795 - detal
Jan Matejko, Konstytucja 3 maja. Sejm Czteroletni. Komisja edukacyjna. Rozbiór. R.P. 1795 - detal, 1889, Olej na płótnie, Zamek Królewski w Warszawie, domena publiczna

[…] na sali znajduje się Repnin, ambasador Katarzyny II[…], po prawej u dołu obrazu.

Rozważania na temat malarstwa - 3 Maja - kolejny triumfalny upadek

Polecenie 6

W oparciu o postacie oraz rekwizyty przedstawione na obrazie wynotujcie:

  • co J. Matejko, sto lat po wydarzeniach ukazanych na obrazie, uznał za najważniejsze osiągnięcia epoki;

  • które elementy malarz umieścił jako zapowiedź katastrofy;

  • podaj cechy osobowe nadane najważniejszym osobom obrazu.

Polecenie 7

Zastanówcie się, czy twoim zdaniem wizja Matejki zgadza się z powszechnymi odczuciami odnośnie tej epoki w dniu dzisiejszym? Uzasadnij swoje zdanie i zastanów się, jak ocenę tamtych faktów zmienia brak niepodległości (czasy Matejki) i niepodległość (stan dzisiejszy).

Ćwiczenie 1
Ćwiczenie 2
Praca domowa
Polecenie 8.1

Określ, jaką rolę odegrały postacie z ćwiczenia 1 (wymienione powyżej) w dziejach ostatnich lat istnienia Rzeczypospolitej.

Polecenie 8.2

Wytłumacz, dlaczego właśnie te osoby postanowił umieścić na swoim obrazie Jan Matejko – tworząc swoje dzieło w 100 rocznicę wydarzeń – w kraju rozdartym między zaborców, a jednocześnie w zaborze cieszącym się wówczas największą swobodą.

Polecenie 9

Jakie były przyczyny rozbiorów i upadku Rzeczpospolitej:

  • wewnętrzne (wynikające z ustroju oraz innych problemów wewnątrz państwa),

  • zewnętrzne (leżące po stronie sąsiadów oraz dotyczące innych uwarunkowań zewnętrznych).