Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Udostępnij materiał Zapisz jako PDF
RlQjM4TSolGVP

Bić się czy nie bić?

Bitwa pod Stoczkiem (14 II 1831 r.)
Jan Rosen, Bitwa pod Stoczkiem, 1890, domena publiczna
RROtB8BjpnUPP11
Źródło: a. nn., licencja: CC BY 3.0.

Wprowadzenie

RorPnMlUsc2ip1
Portret Romualda Traugutta
Portret Romualda Traugutta, licencja: CC 0
Najdziwniejszy z dyktatorów. Jak umierał Romuald TrauguttEwa Polak‑Pałkiewicz
Ewa Polak‑Pałkiewicz Najdziwniejszy z dyktatorów. Jak umierał Romuald Traugutt

Oto młody kapitan armii carskiej, odznaczony orderami za męstwo na polu bitwy. Człowiek dążący przez wszystkie lata młodości i dorosłego życia, z niezwykłą konsekwencją, do stabilizacji i spokojnej egzystencji na łonie rodziny. Porzuca dom, w którym zaznawał ogromnego szczęścia. Idzie do lasu. Najpierw zostaje dowódcą powstańczej partyzantki na Wołyniu, potem – jednoosobowym „rządem narodowym”. Wygrywał bitwy z wielokrotnie przeważającymi siłami Rosjan; stał się postrachem okolicy. Okupant był przekonany, że ma do czynienia z poważną siłą militarną, podczas gdy powstańców było zaledwie 192 (160 ziemian i 32 urzędników z Kobrynia). 17 października 1863 roku przejął Rząd Narodowy (powstańczy). Został o to poproszony, ale zarazem nikt nie musiał go namawiać. Tytułowany „prezesem” i „dyktatorem”, w gruncie rzeczy jednoosobowo kierował powstaniem. Był przygotowany na wszystko. Wiedział, że udział w powstaniu, a zwłaszcza objęcie steru Rządu Narodowego, zakończy się – jeśli powstanie się nie powiedzie – jego męczeństwem. Gdy Rosjanie przyszli go w nocy aresztować w warszawskim mieszkaniu przy Smolnej, powiedział tylko dwa słowa: „To już…”.

Najdziwniejszy z dyktatorów. Jak umierał Romuald Traugutt

Zadania na rozgrzewkę

1
Ćwiczenie 1
R1TzW3UIc6hOH1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Zaborcy

Ćwiczenie 2
RahyICyVUdLRN1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Okres zaborów

1
Ćwiczenie 3
Rd1HUfdBlW5uo1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 4
R1TxkHrwwAzP01
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 5
Rv8mVJrB0Ul7n1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 6

W którym wieku Polska znajdowała się pod zaborami od pierwszego do ostatniego roku?

uzupełnij treść
j0000008O5B6v32_00000019

Bić się czy nie bić?

1
Ćwiczenie 7
RN8QBN7fOnYYg1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008O5B6v32_0000001F

Bić się z Napoleonem

Po raz pierwszy decyzję: „bić się!” podjęli Polacy, gdy w Europie coraz większych podbojów dokonywał francuski generał Napoleon Bonaparte. Postanowili wtedy go wesprzeć, tworząc we Włoszech Legiony Polskie, które walczyły u boku armii francuskiej. To tam powstał Mazurek Dąbrowskiegoj0000008O5B6v32_000tp001Mazurek Dąbrowskiego - dzisiejszy hymn Polski. Potem Polacy poparli Napoleona, gdy jego armia walczyła z zaborcami Polski. W wyniku zwycięstwa Napoleona w 1807 roku powstało Księstwo Warszawskie.

RWL0GtwvH27i711
Krystian Chariza i zespół,
Ćwiczenie 8
RWiJuc5TtPE5p1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ostatecznie Napoleon został pokonany przez koalicjęj0000008O5B6v32_000tp002koalicję państw europejskich, a ziemie polskie wróciły do państw zaborczych, choć nieco inaczej je podzielono.

j0000008O5B6v32_000tp001
j0000008O5B6v32_000tp002
j0000008O5B6v32_0000001Z

Bić się w powstaniu listopadowym

Druga decyzja: „bić się!” zapadła w listopadowy wieczór 1830 roku. Zapoczątkowała powstanie listopadowe, którego przebieg przedstawia mapa.

RlRMAMeLuO2P01
Powstanie listopadowe i początek wojny z Rosją
Krystian Chariza i zespół, Powstanie listopadowe i początek wojny z Rosją,
Polecenie 1

Odczytaj z mapy nazwy bitew. Poszukaj w Internecie informacji:

  • kiedy odbyła się dana bitwa?

  • kto zwyciężył?

Sporządź notatkę.

Ćwiczenie 9
RFOhqATR5JZy21
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 2

Których bitew było więcej: wygranych czy przegranych przez Polaków?

uzupełnij treść
Ćwiczenie 10
R1Jz26RQMLDrK1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Represje po powstaniu listopadowym

Uczestników powstania, którzy nie wyemigrowali, skazywano na wiele lat więzienia lub ciężkich robót, wcielano do wojska i wysyłano na odległe fronty. Armia carska obsadziła miasta. Wprowadzono stan wojenny. Przeprowadzono konfiskatęj0000008O5B6v32_000tp003konfiskatę majątków uczestników powstania. Zamknięto Uniwersytet Warszawski. Szkół było bardzo mało. Zamiast konstytucji wprowadzono Statut Organiczny, który dawał większą niż dotąd władzę carowi rosyjskiemu, a mniejszą Polakom.

Polecenie 3

Poszukaj dzieł sztuki (np. obrazów), które przedstawiają wymienione powyżej represje.

j0000008O5B6v32_000tp003
j0000008O5B6v32_0000003S

Bić się w powstaniu styczniowym

Wszystkie te represjej0000008O5B6v32_000tp004represje nie zniechęciły jednak Polaków do walki. Niespełna 32 lata po upadku powstania listopadowego wybuchło kolejne powstanie, styczniowe.

Ćwiczenie 11

W którym roku to było?

uzupełnij treść
Ćwiczenie 12

Jak sądzisz, w jakim miesiącu wybuchło?

uzupełnij treść
R1RuZYlCBOoGn1
Powstanie styczniowe
Krystian Chariza i zespół,
Ćwiczenie 13

Na podstawie tekstu o Romualdzie Traugutcie wymień dwa mocne punkty powstania.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 14

Na podstawie tekstu o Romualdzie Traugutcie wymień dwa słabe punkty powstania.

uzupełnij treść
R1eD9aq5yyOgK11
Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie, licencja: CC 0
Ćwiczenie 15

R1AFgckm5FE7Z11
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Skutki powstania styczniowego.

W powstaniu styczniowym strona polska była jeszcze słabsza niż w listopadowym. Brakowało ludzi, broni, amunicji, a nawet mundurów. Kulało dowodzenie. Nie nadeszła spodziewana pomoc z Europy Zachodniej. Powstanie zakończyło się w 1864 roku klęską.

1
Ćwiczenie 16
R17Mvr0Cgwujv1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 4

Czemu służyły te regulacje? W jakim celu je wprowadzono? Zapisz swoją odpowiedź.

uzupełnij treść
Polecenie 5

Posłuchaj wypowiedzi prof. Andrzeja Chwalby z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Czy jest tego samego zdania co ty?

R6TEQYiI7Oe5c1
Klimat po Powstaniu styczniowym
1
Ćwiczenie 17
R5dzYWk1dylsf1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008O5B6v32_000tp004
j0000008O5B6v32_0000005B

Podsumowanie

Co wiem?

Polacy nie godzili się z utratą niepodległości. Organizowali powstania zbrojne przeciw zaborcom, chociaż szanse na sukces były niewielkie. Największe powstania wybuchły przeciwko Rosji w listopadzie 1830 i w styczniu 1863 roku. Mimo bohaterstwa powstańców zakończyły się klęską. Na powstańców spadały represje: aresztowania, wywózki na Syberię, konfiskaty majątków, a czasem nawet śmierć. Car ograniczał autonomię ziem polskich w zaborze rosyjskim.

Co potrafię?
  • Przyporządkowywać zdania do odpowiednich kategorii.

  • Wyjaśniać motywy podejmowanych decyzji.

R13EHxKyTsDr91
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Zapamiętaj!

Czy warto było się bić w powstaniach?