Wydrukuj Dodaj do ulubionych Udostępnij materiał Zapisz jako PDF
RlQjM4TSolGVP

Bić się czy nie bić?

Bitwa pod Stoczkiem (14 II 1831 r.)
Jan Rosen, Bitwa pod Stoczkiem, 1890, domena publiczna
RROtB8BjpnUPP11
Źródło: a. nn., licencja: CC BY 3.0.

Wprowadzenie

RorPnMlUsc2ip1
Portret Romualda Traugutta
Portret Romualda Traugutta, licencja: CC 0
Najdziwniejszy z dyktatorów. Jak umierał Romuald TrauguttEwa Polak‑Pałkiewicz
Ewa Polak‑Pałkiewicz Najdziwniejszy z dyktatorów. Jak umierał Romuald Traugutt

Oto młody kapitan armii carskiej, odznaczony orderami za męstwo na polu bitwy. Człowiek dążący przez wszystkie lata młodości i dorosłego życia, z niezwykłą konsekwencją, do stabilizacji i spokojnej egzystencji na łonie rodziny. Porzuca dom, w którym zaznawał ogromnego szczęścia. Idzie do lasu. Najpierw zostaje dowódcą powstańczej partyzantki na Wołyniu, potem – jednoosobowym „rządem narodowym”. Wygrywał bitwy z wielokrotnie przeważającymi siłami Rosjan; stał się postrachem okolicy. Okupant był przekonany, że ma do czynienia z poważną siłą militarną, podczas gdy powstańców było zaledwie 192 (160 ziemian i 32 urzędników z Kobrynia). 17 października 1863 roku przejął Rząd Narodowy (powstańczy). Został o to poproszony, ale zarazem nikt nie musiał go namawiać. Tytułowany „prezesem” i „dyktatorem”, w gruncie rzeczy jednoosobowo kierował powstaniem. Był przygotowany na wszystko. Wiedział, że udział w powstaniu, a zwłaszcza objęcie steru Rządu Narodowego, zakończy się – jeśli powstanie się nie powiedzie – jego męczeństwem. Gdy Rosjanie przyszli go w nocy aresztować w warszawskim mieszkaniu przy Smolnej, powiedział tylko dwa słowa: „To już…”.

Najdziwniejszy z dyktatorów. Jak umierał Romuald Traugutt

Zadania na rozgrzewkę

1
Ćwiczenie 1
R1TzW3UIc6hOH1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Zaborcy

Ćwiczenie 2
RahyICyVUdLRN1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Okres zaborów

1
Ćwiczenie 3
Rd1HUfdBlW5uo1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 4
R1TxkHrwwAzP01
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 5
Rv8mVJrB0Ul7n1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 6

W którym wieku Polska znajdowała się pod zaborami od pierwszego do ostatniego roku?

uzupełnij treść
j0000008O5B6v32_00000019

Bić się czy nie bić?

1
Ćwiczenie 7
RN8QBN7fOnYYg1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008O5B6v32_0000001F

Bić się z Napoleonem

Po raz pierwszy decyzję: „bić się!” podjęli Polacy, gdy w Europie coraz większych podbojów dokonywał francuski generał Napoleon Bonaparte. Postanowili wtedy go wesprzeć, tworząc we Włoszech Legiony Polskie, które walczyły u boku armii francuskiej. To tam powstał Mazurek Dąbrowskiegoj0000008O5B6v32_000tp001Mazurek Dąbrowskiego - dzisiejszy hymn Polski. Potem Polacy poparli Napoleona, gdy jego armia walczyła z zaborcami Polski. W wyniku zwycięstwa Napoleona w 1807 roku powstało Księstwo Warszawskie.

RWL0GtwvH27i711
Krystian Chariza i zespół,
Ćwiczenie 8
RWiJuc5TtPE5p1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ostatecznie Napoleon został pokonany przez koalicjęj0000008O5B6v32_000tp002koalicję państw europejskich, a ziemie polskie wróciły do państw zaborczych, choć nieco inaczej je podzielono.

j0000008O5B6v32_000tp001
j0000008O5B6v32_000tp002
j0000008O5B6v32_0000001Z

Bić się w powstaniu listopadowym

Druga decyzja: „bić się!” zapadła w listopadowy wieczór 1830 roku. Zapoczątkowała powstanie listopadowe, którego przebieg przedstawia mapa.

RlRMAMeLuO2P01
Powstanie listopadowe i początek wojny z Rosją
Krystian Chariza i zespół, Powstanie listopadowe i początek wojny z Rosją,
Polecenie 1

Odczytaj z mapy nazwy bitew. Poszukaj w Internecie informacji:

  • kiedy odbyła się dana bitwa?

  • kto zwyciężył?

Sporządź notatkę.

Ćwiczenie 9
RFOhqATR5JZy21
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 2

Których bitew było więcej: wygranych czy przegranych przez Polaków?

uzupełnij treść
Ćwiczenie 10
R1Jz26RQMLDrK1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Represje po powstaniu listopadowym

Uczestników powstania, którzy nie wyemigrowali, skazywano na wiele lat więzienia lub ciężkich robót, wcielano do wojska i wysyłano na odległe fronty. Armia carska obsadziła miasta. Wprowadzono stan wojenny. Przeprowadzono konfiskatęj0000008O5B6v32_000tp003konfiskatę majątków uczestników powstania. Zamknięto Uniwersytet Warszawski. Szkół było bardzo mało. Zamiast konstytucji wprowadzono Statut Organiczny, który dawał większą niż dotąd władzę carowi rosyjskiemu, a mniejszą Polakom.

Polecenie 3

Poszukaj dzieł sztuki (np. obrazów), które przedstawiają wymienione powyżej represje.

j0000008O5B6v32_000tp003
j0000008O5B6v32_0000003S

Bić się w powstaniu styczniowym

Wszystkie te represjej0000008O5B6v32_000tp004represje nie zniechęciły jednak Polaków do walki. Niespełna 32 lata po upadku powstania listopadowego wybuchło kolejne powstanie, styczniowe.

Ćwiczenie 11

W którym roku to było?

uzupełnij treść
Ćwiczenie 12

Jak sądzisz, w jakim miesiącu wybuchło?

uzupełnij treść
R1RuZYlCBOoGn1
Powstanie styczniowe
Krystian Chariza i zespół,
Ćwiczenie 13

Na podstawie tekstu o Romualdzie Traugutcie wymień dwa mocne punkty powstania.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 14

Na podstawie tekstu o Romualdzie Traugutcie wymień dwa słabe punkty powstania.

uzupełnij treść
R1eD9aq5yyOgK11
Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie, licencja: CC 0
Ćwiczenie 15

R1AFgckm5FE7Z11
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Skutki powstania styczniowego.

W powstaniu styczniowym strona polska była jeszcze słabsza niż w listopadowym. Brakowało ludzi, broni, amunicji, a nawet mundurów. Kulało dowodzenie. Nie nadeszła spodziewana pomoc z Europy Zachodniej. Powstanie zakończyło się w 1864 roku klęską.

1
Ćwiczenie 16
R17Mvr0Cgwujv1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 4

Czemu służyły te regulacje? W jakim celu je wprowadzono? Zapisz swoją odpowiedź.

uzupełnij treść
Polecenie 5

Posłuchaj wypowiedzi prof. Andrzeja Chwalby z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Czy jest tego samego zdania co ty?

R6TEQYiI7Oe5c1
Klimat po Powstaniu styczniowym
1
Ćwiczenie 17
R5dzYWk1dylsf1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008O5B6v32_000tp004
j0000008O5B6v32_0000005B

Podsumowanie

Co wiem?

Polacy nie godzili się z utratą niepodległości. Organizowali powstania zbrojne przeciw zaborcom, chociaż szanse na sukces były niewielkie. Największe powstania wybuchły przeciwko Rosji w listopadzie 1830 i w styczniu 1863 roku. Mimo bohaterstwa powstańców zakończyły się klęską. Na powstańców spadały represje: aresztowania, wywózki na Syberię, konfiskaty majątków, a czasem nawet śmierć. Car ograniczał autonomię ziem polskich w zaborze rosyjskim.

Co potrafię?
  • Przyporządkowywać zdania do odpowiednich kategorii.

  • Wyjaśniać motywy podejmowanych decyzji.

R13EHxKyTsDr91
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Zapamiętaj!

Czy warto było się bić w powstaniach?