Aktualności

Kształcenie na odległość

Programy nauczania i scenariusze zajęć do kształcenia ogólnego

Epodręczniki PO KL

Katalog Zasobów Dodatkowych

Wsparcie psychologiczno-pedagogiczne

Gra edukacyjna „Godność, wolność i niepodległość”


Wsparcie użytkownika

Filmy instruktażowe i instrukcje

Poradnik dla użytkownika

Najczęściej zadawane pytania wraz z odpowiedziami

Filmy instruktażowe i instrukcje
Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
RYxdUq8J56nkw1

Czym jest komiks? Cz. I

Zdjęcie z galerii przedstawiające dzieło Lichtensteina „Whaam!” z 1963 r., www.flickr.com, CC BY 2.0

Ważne daty

1896 r. – publikacja pierwszego komiksu Richarda Feltona Outcaulta Yellow Kid

1932 r. – publikacja 120 przygód Koziołka Matołka autorstwa Kornela Makuszyńskiego i Mariana Walentynowicza

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela

RZI51rGi7DuHz1
Scenariusz zajęć do pobrania.
Źródło: online skills, licencja: CC0.

I. Opanowanie zagadnień z zakresu języka i funkcji plastyki; podejmowanie działań twórczych, w których wykorzystane są wiadomości dotyczące formy i struktury dzieła. Uczeń:

1) wykazuje się znajomością dziedzin sztuk plastycznych: malarstwa, rzeźby, grafiki, architektury (łącznie z architekturą wnętrz), rysunku, scenografii, sztuki użytkowej dawnej i współczesnej (w tym rzemiosła artystycznego); rozumie funkcje tych dziedzin i charakteryzuje ich język; rozróżnia sposoby i style wypowiedzi w obrębie dyscyplin; zna współczesne formy wypowiedzi artystycznej, wymykające się tradycyjnym klasyfikacjom, jak: happening, performance, asamblaż; sztuka nowych mediów;

6) rozróżnia gatunki i tematykę dzieł w sztukach plastycznych (portret, autoportret, pejzaż, martwa natura, sceny: rodzajowa, religijna, mitologiczna, historyczna i batalistyczna); niektóre z tych gatunków odnajduje w grafice i w rzeźbie; w rysunku rozpoznaje studium z natury, karykaturę, komiks, rozumie, czym jest w sztuce abstrakcja i fantastyka; podejmuje działania z wyobraźni i z natury w zakresie utrwalania i świadomości gatunków i tematów w sztuce, stosuje w tym zakresie różnorodne formy wypowiedzi (szkice rysunkowe, fotografie zaaranżowanych scen i motywów, fotomontaż).

II. Doskonalenie umiejętności plastycznych – ekspresja twórcza przejawiająca się w działaniach indywidualnych i zespołowych. Uczeń:

1) w zadaniach plastycznych interpretuje obserwowane przedmioty, motywy i zjawiska, stosując środki wyrazu zgodnie z własnym odczuciem; w wyższych klasach podejmuje również próby rysunkowego studium z natury;

2) wyraża w pracach plastycznych uczucia i emocje wobec rzeczywistości, a także płynące z inspiracji muzycznych czy literackich (impresja i ekspresja); rysuje, maluje, ilustruje zjawiska i wydarzenia realne i wyobrażone (także w korelacji z innymi przedmiotami);

6) stosuje różnorodne techniki plastyczne (proste techniki graficzne, rzeźbiarskie, malarskie, elementy obrazowania cyfrowego fotograficznego i z wykorzystaniem wybranych graficznych programów komputerowych);

III. Opanowanie podstawowych wiadomości z zakresu kultury plastycznej, jej narodowego i ogólnoludzkiego dziedzictwa kulturowego. Uczeń:

4) wymienia, rozpoznaje i charakteryzuje najważniejsze obiekty kultury wizualnej w Polsce, wskazuje ich twórców;

5) rozpoznaje wybrane, najbardziej istotne dzieła z dorobku innych narodów.

Nauczysz się

objaśnić funkcje obrazu i tekstu w narracji komiksowej;

wskazać poszczególne plany w narracji komiksowej;

wyjaśniać na podstawie przykładów funkcje komunikujące dymków komiksowych oraz onomatopei;

definiować pojęcia: satyraSatyrasatyra, reliefReliefrelief.

Obrazy sekwencyjne

Komiks, tak jak i inne dziedziny sztuki, jest przede wszystkim rodzajem opowieści. Twórcy komiksów opowiadają historie za pomocą obrazów. Mają one szczególny charakter. Są to obrazy sekwencyjne, tzn. takie, które dopiero celowo zestawione obok siebie tworzą narrację i pozwalają zrozumieć odbiorcy jej sens.

Zanim pod koniec wieku XIX opublikowano pierwsze komiksy, istniała już długa tradycja opowiadania obrazem sekwencyjnym, do której komiks nawiązywał.

Pierwsze obrazy sekwencyjne powstawały w starożytności. Rodzajem opowieści obrazkowej wykonanej w postaci reliefuReliefreliefu była ustawiona w 113 r. na Forum Trajana w Rzymie kolumna Trajana. W 155 scenach dokumentowała zwycięską kampanię wojenną cesarza.

Podobny układ rozbudowanej opowieści obrazkowej miała pochodząca z czasów średniowiecza Tkanina z Bayeux. To haftowana barwnymi nićmi tkanina o długości ponad 70 metrów, na której uwieczniono podbój Wysp Brytyjskich przez Wilhelma I Zdobywcę. Opowieść w całości tworzy spójną narrację, w której kolejno ukazano wszystkie etapy podboju.

R1QOQsOR6SRLh1
„Tkanina z Bayeux”, XI w. Musée de la Reine Mathilde, Bayeux, Francja, wikimedia.org.org, domena publiczna

W średniowieczu bardzo popularnym motywem sztuki sakralnej były opowieści pasyjne – opowiadające historię męki Chrystusa. Średniowieczny widz, oglądając obraz, krok po kroku „podążał” za głównym bohaterem opowieści, czyli Chrystusem. Oglądanie zaczynał od sceny jego wjazdu do Jerozolimy, a kończył na scenie Wniebowstąpienia.

Poniżej, na interaktywnej ilustracji przedstawiono jedno z takich dzieł pt. Pasja. Cała narracja zawiera 22 epizody. Zapoznaj się z trzema wybranymi scenami, klikając w oznaczone punkty.

R6PiSueWtqads1
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz, który w 22 epizodach prezentuje historię męki Chrystusa. Od góry, od lewej strony zostały przedstawione następujące sceny: Modlitwa w Ogrójcu, Pojmanie, Wniebowstąpienie, Ukrzyżowanie. Następnie, poniżej, od lewej: Ostatnia Wieczerza, Chrystus przed Annaszem, Zmartwychwstanie, Złożenie do Grobu, Gra w kości o szatę Chrystusa. Poniżej: Wjazd Jezusa do Jerozolimy, Chrystus przed Herodem, Chrystus przed Kajfaszem, Zwątpienie św. Tomasza, Noli me tangere, Objawienie się Chrystusa apostołom. Poniżej, w kolejnym rzędzie: Samobójstwo Judasza, Biczowanie, Piłat umywający ręce, Cierniem Koronowanie, Niesienie Krzyża, Wędrówka do Emaus, Objawienie się Chrystusa apostołom, Zstąpienie do Otchłani. Dodatkowo na ilustracji pojawiają się następujące informacje: 1.

Pojmanie Chrystusa

, 2.

Ostatnia wieczerza

, 3.

Koronowanie cierniem

Autor nieznany, „Pasja”, ok. 1480–1490, kościół świętego Jakuba Apostoła, Toruń, wikimedia.org, Domena publiczna

Historyjki obrazkowe

Wraz z wynalezieniem w XV w. druku obrazkowe opowieści stawały się coraz bardziej powszechne i ten sposób opowiadania rozwijał się w następnych stuleciach.

Bardzo ważnym czynnikiem wpływającym na ewolucję narracji obrazkowych, a potem komiksów, był rozwój prasy w XIX w. Była to prasa ilustrowana, w której publikowano dużo rycin i ilustracji.

Rodolphe Töpffer został uznany za jednego z prekursorów komiksu. Współpracował z prasą codzienną, drukując w niej swoje prace cyklicznie w odcinkach. Töpffer wpadł na pomysł, aby zestawić obok siebie dotąd oddzielnie występujące ilustracje w taki sposób, aby wzajemnie się dopełniały i komentowały, tworząc spójną narrację. Poniżej przedstawiono fragment jednej z jego prac.

R1CKgAWfhh1rw1
Rodolphe Töpffer, „Histoire de Monsieur Cryptogame”, 1830 (fragment), wikimedia.org, Domena publiczna

Prace Rodolphe’a Töpffera nie były jeszcze komiksami. Były historyjkami obrazkowymi. Różnica pomiędzy komiksem a historyjką obrazkową polega na tym, że historyjki obrazkowe nie posiadają dymków komiksowychDymek komiksowydymków komiksowych. Tekst (czasami wierszowany) wpisuje się poniżej obrazka.

Poniżej przedstawiono fragment jednej z najbardziej znanych polskich historyjek obrazkowych, której bohaterem był Koziołek Matołek. W Ćwiczeniu interaktywnym 1 spróbuj sobie przypomnieć, jaki tytuł nosiła ta historyjka obrazkowa.

R1YqZgKtDMrav1
Kornel Makuszyński (scen.), Marian Walentynowicz (rys.), „Przygody Koziołka Matołka”, Oficyna Wydawnicza G&P, Poznań 2001, s.64 (fragment), UMK, CC BY 3.0

Kadr w komiksie

Ponieważ poznanie jednego obrazka w komiksie nie umożliwia zrozumienia całej narracji, obraz komiksowy nazywa się także obrazem niesamodzielnym. Zestawiane ze sobą obrazki nazywane są kadrami. Kadr to najmniejsza część narracji komiksowej.

Poniżej przedstawiono komiks z serii Garfield Jima Davisa. To typowy komiks prasowy, który maksymalnie składa się z trzech, czterech kadrów. Ten przykład dobrze pokazuje specyfikę opowieści komiksowej, która zbudowana jest z obrazów sekwencyjnych i niesamodzielnych.

Polecenie 1

Przyjrzyj się poniższej ilustracji. W oryginale ten komiks składa się z 3 kadrów. Jednak na ilustracji pierwszy z nich przysłonięto. Zastanów się, czy rozumiesz sens komiksu, nie znając wszystkich jego kadrów? Aby zobaczyć, jak wygląda cały komiks - kliknij w numer 1, znajdujący się nad zaciemnionym kadrem.

R1LDBLZgY1Eux11
Ilustracja interaktywna przedstawia fragment komiksu autorstwa Jima Davisa pt. „Garfield”. Na ilustracji widoczna jest rozmowa właściciela z rudym kotem. Rozmowa została podzielona na trzy obrazki. Pierwszy obrazek został zaciemniony, widnieje na nim tylko niebieski pulsujący punkt, dopiero po kliknięciu na punkt wyświetla się treść obrazka. Drugi obrazek przedstawia leżącego kota i pochylającego się nad nim jego zdenerwowanego właściciela, który krzyczy. W chmurce znajduje się napis: „LENIWY!” Na trzecim obrazku Garfield w dalszym ciągu leży. Nad nim znajduje się chmurka z jego myślami: „KOLEJNY NAWRÓCONY”.
Jim Davis, „Garfield. ABC kociej drzemkologii”, Wydawnictwo Egmont Polska, Warszawa 2006, s. 58, UMK, CC BY 3.0

Zasada przerysowania

Oprócz tradycji opowiadania obrazem sekwencyjnym ważnym elementem dla ukształtowania się komiksu były ukazujące się w XVIII- i XIX‑wiecznej prasie karykaturyKarykaturakarykatury i żarty rysunkowe. To również były opowieści, ale o innym charakterze: żartobliwym, a nawet satyrycznymSatyrasatyrycznym.

Rysownicy żartów rysunkowych i karykatur zastosowali w swoich pracach rozwiązanie, które stało się bardzo ważne dla kształtowania języka formalnego komiksu. Chodziło o zasadę przerysowania, która polega na celowym przedstawianiu rzeczywistości w sposób komicznie wyolbrzymiony, po to, aby opowieść była dla czytelnika bardziej zrozumiała i zabawna.

Zapoznaj się z poniższymi rysunkami z pierwszej połowy XIX w. Zastanów się, w których elementach autor William Heath zastosował zasadę przerysowania. Klikając w ilustracje, zobaczysz opis, który pomoże Ci w interpretacji tych satyrycznych rysunków.

RPSqfdMJ1WITn1
Ilustracja interaktywna przedstawia ilustrację autorstwa Winsora McCaya, „Czy gra jest warta świeczki?”. Na ilustracji widoczny jest mężczyzna – prezydent Stanów Zjednoczonych, który rzuca pacynkami w filipińczyka. 1.

Pod koniec XIX w. Stany Zjednoczone toczyły wojnę z Filipinami. Rysunek Winsora McCay w satyryczny sposób komentował zwycięską dla Stanów Zjednoczonych kampanię - okupioną jednak znacznymi stratami. Przedstawiał personifikację Stanów Zjednoczonych, czyli Wuja Sama, który rzucał „do celu” (w przywódcę Filipin) amerykańskimi żołnierzami przypominającymi kukiełki. Całość wieńczy podpis: Czy gra jest warta świeczki?

Winsor McCay, „Czy gra jest warta świeczki?”, 1899, za: Jerzy Szyłąk, „Komiks w kulturze ikonicznej XX wieku”, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 1999, s. 6, UMK, CC BY 3.0
R10bS6fgSL3GD1
Ilustracja interaktywna przedstawia rysunek Williama Heatha „A large John Bull being held down and force-fed by Peel and Wellington”. Na ilustracji widoczne są trzy osoby – dwóch mężczyzn i kobieta. Kobieta za pomocą laski napycha kartką usta leżącemu mężczyźnie. Drugi z mężczyzn, przytrzymuje tego pierwszego. Kobieta jest w podeszłym wieku i jest ubrana w czarny strój. Mężczyzna leżący na ziemi, jest otyły i ubrany jest w żółte spodnie z czerwonymi szelkami. Trzecia osoba (wspólnik kobiety) ubrany jest w granatowy płaszcz. 1.

W centrum rysunku autor umieścił przerysowaną postać. Podpis wskazuje, że to John Bull – postać literacka stworzona na początku XVIII w., jednak do dziś przedstawiana w karykaturach jako ucieleśnienie Anglii. Bull zwyczajowo portretowany jest jako postawny mężczyzna z nadwagą. W tym satyrycznym rysunku politycznym jest on na siłę karmiony pismem katolickim, które ma stanowić formę bolusu, czyli szybko działającego leku podawanego w dużej dawce.

William Heath, „A large John Bull being held down and force-fed by Peel and Wellington”, 1829 r., wikimedia.org, Domena publiczna

Zasadę przerysowania stosował także jeden z prekursorów komiksu – niemiecki malarz, wierszopisarz i ilustrator Wilhelm Busch. Poniżej zaprezentowano cztery rysunki z historyjki obrazkowej Maks i Moryc jego autorstwa. Zapoznaj się z nimi w galerii, a następnie rozwiąż ćwiczenie.

1
classicmobile
Ćwiczenie 1
R1Sl5JG42Xbps1
Polecenie do zadania brzmi: "Zaznacz ten rysunek Wilhelma Buscha, w którym autor w największym stopniu zastosował przerysowanie". Poniżej umieszczone są cztery grafiki, z których należy wybrać prawidłową. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest przycisk „Sprawdź”, służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania. Na pierwszej grafice przedstawiono dwóch chłopców w pomieszczeniu, jeden trzyma dużej wielkości fajkę, prawie tak dużą, jak on, drugi wsypuje proszek do fajki. Poniżej znajduje się napis: „Tymczasem do jego domu Zakradły się po kryjomu Te nikczemne dwa młodzianki. Maks wziął fajkę z morskiej pianki, A Moryc butelkę prochu, Aby napchać go po trochu W główkę fajki: pych, pych, pych! Nikt nie przyuważył ich”. Na drugiej grafice widać mężczyznę, który otwiera kluczem drzwi do domu. Poniżej jest napis: „Tłum po mszy do domu szedł, A ci nogę dali wnet." Na trzeciej grafice przedstawiono mężczyznę siedzącego w fotelu, zaczynającego palić dużej wielkości fajkę. Za nim, na szafce stoi parujący napój w kubku. Pod ilustracją widnieje napis: „Ach! Powiada. Co za radość, Gdy się ma wszystkiego zadość.” Na czwartej grafice przedstawiony został wybuch i napis poniżej: „Aż tu: bums! Potworny wybuch Nagle mu rozwala cybuch, Kałamarz i kawy dzbanek, Cały komplet filiżanek, Fotel oraz piec i stół, Wszystko leci w górę, w dół!”
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.
static

Stosowanie zasady przerysowania ma także pomóc czytelnikowi w rozpoznaniu emocji, jakie przeżywa wyobrażona w komiksie postać. Dotyczy to szczególnie porywczych i łatwo wpadających w gniew postaci, takich jak prezentowany na ilustracji poniżej Joe Dalton – jeden z bohaterów serii Lucky Luke.

Rc1emjcmtMfdG1
Morris (rys.), René Goscinny (scen.), „Lucky Luke. Daisy Town”, Wydawnictwo Egmont Polska, Warszawa 1999, s. 25 (fragment), UMK, CC BY 3.0
classicmobile
Ćwiczenie 2
R1A2rILnOt7vJ1
Polecenie do zadania brzmi: "Przypatrz się innej komiksowej postaci – Asteriksowi i wskaż, jakie uczucia komunikują mimika jego twarzy, gestykulacja, sylwetka. Przyporządkuj ilustracjom odpowiednie hasła." Poniżej umieszczone są trzy grafiki oraz elementy, które należy przesunąć w puste szare pola, umieszczone pod grafikami. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz „Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania. Pierwsza grafika przedstawia twarz Asterixa, nad nią narysowane zostały znaki zapytania. Druga grafika przedstawia Asterixa z rękoma splecionymi na brzuchu. Stoi bokiem, głowę ma podniesioną do góry i odwróconą w drugą stronę od widza. Wypowiada słowa: "Skoro nie ma Juliusza Cezara, to my nie wychodzimy! Poczekamy na niego." Na trzeciej grafice Asterix zamaszyście wyciąga miecz z pochwy. Przygotowany jest do ataku. Zadanie jest też przygotowane w wersji, gdzie prawidłowe odpowiedzi należy wybrać z listy rozwijalnej.
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.
static
Zobacz także

Inna wersja zadania

REub3xluVqRVlmeac4ca6d552f78dd_00000000000091
Inna wersja zadania
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.

Zasada przerysowania ma również pomóc czytelnikowi prawidłowo rozpoznać, z jakiego rodzaju bohaterem ma do czynienia. Na przykład, czy jest to bohater pozytywny czy negatywny. Poniżej przedstawiono wizerunki dwóch postaci komiksowych. Ich odmienna mimika twarzy bez trudu pozwala stwierdzić, że bohaterowie z kadru komiksowego po lewej stronie są postaciami negatywnymi (zapewne przestępcami), a bohater z kadru po prawej stronie to postać pozytywna (Superman).

meac4ca6d552f78dd_0000000000009
meac4ca6d552f78dd_0000000000129
R1GTLxLaiy9Xq1
Jerzy Wróblewski, „Skradziony skarb”, KAW, Warszawa 1988, s. 21, UMK, CC BY 3.0
RbQk64071zyJn1
Joe Shuster, „Superman” (fragment), za: R. Sabin, „Comics, Comix & Graphic Novels”, Phaidon, London 1996, s. 56, UMK, CC BY 3.0
Polecenie 2

Czasami jednak cechy bohatera komiksowego nie są tak oczywiste. Poniżej przedstawiono kadr ukazujący bohatera negatywnego. Zastanów się, który element rysunku na to wskazuje. Klikając w ilustrację przekonasz się czy miałeś rację.

R1KKSemDDIulE1
Ilustracja interaktywna - po kliknięciu kursorem myszy na grafikę przedstawiającą Nicola Mari (rys.), Michele Medda (scen.), „Nathan Never”. Vampyrus”, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa.
Nicola Mari (rys.), Michele Medda (scen.), „Nathan Never”. Vampyrus”, Wydawnictwo Egmont Polska, Warszawa 2001, s. 33 (fragment), UMK, CC BY 3.0

Atrybuty bohaterów komiksowych

Komiksowi bohaterowie przypominają aktorów. Podobnie jak oni wyposażeni są w kostiumy i atrybutyAtrybutatrybuty, które pozwalają rozpoznać w nich określone typy postaci. Aktor odziany w bogatą szatę, z koroną na głowie i z berłem w dłoni to król. Bohater komiksowy wyposażony w pas kowbojski z ładownicą i nabojami oraz w rewolwer to zapewne rewolwerowiec. Tak jak zostało to ukazane na poniższej ilustracji.

RumZxqHWeqmF51
Tadeusz Baranowski (rys., scen.), „Skąd się bierze woda sodowa. I nie tylko”, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1982, s. 15 (fragment), UMK, CC BY 3.0

Przyjrzyj się kolejnej ilustracji i postaci ukazanej na niej, zwracając uwagę na jej atrybuty, takie jak: czarna peleryna, blada cera, ostre zęby i paznokcie, wysoki wzrost, niezwykły blask oczu. Zastanów się, kim jest uwieczniony na okładce główny bohater komiksu? Kliknij na zaznaczony w kadrze punkt, zobacz, jakie propozycje się wyświtlają, a następnie rozwiąż ćwiczenie.

R1dXExmr6dYK01
Ilustracja interaktywna przedstawia „Książę nocy. Pełnia”. Na ilustracji przedstawiono postać wampira, który stoi obok dwóch betonowych kolumn. Wampir ma czarne włosy, ostre pazury, oraz długą czarną pelerynę ze złotą klamrą. Wampir stoi prawdopodobnie na cmentarzu.
Yves Swolfs (rys., scen.), „Książę nocy. Pełnia”, Wydawnictwo Egmont Polska, Warszawa 2001, (okładka), UMK, CC BY 3.0
classicmobile
Ćwiczenie 3
RxQRbcpM45K1N1
Polecenie do zadania brzmi: "Dokończ podane niżej zdanie". Poniżej umieszczone jest zdanie, zakończone szarym polem, w które należy wpisać poprawną odpowiedź. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz „Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania.
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.
static

Aby w ogólny sposób zorientować się w treści komiksu, czytelnik powinien rozpoznawać nie tylko atrybuty postaci, ale również podstawowe gatunki literackieGatunek literackigatunki literackie. Dzięki temu, widząc okładkę komiksu, może domyślić się, co kryje jego fabuła. To, z jakiego typu opowieścią ma do czynienia, komunikują nie tylko atrybuty postaci, lecz także inne elementy okładki. Przykładowo na okładce komiksu Książę nocy są to ruiny budowli, splątane korzenie, świecący księżyc oraz kształt i barwa czcionki tytułu serii.

classicmobile
Ćwiczenie 4
R8xyACUgA85vm1
Polecenie do zadania brzmi: "Przeanalizuj jeszcze raz okładkę komiksu z serii Książę nocy i odpowiedz na pytanie, jaki typ opowieści kryje w sobie ten komiks. Zapoznaj się z przykładami gatunków literatury popularnej i dokończ zdanie. Przykłady gatunków literatury popularnej: powieść kryminalna, powieść sensacyjna, powieść grozy, powieść wojenna, powieść przygodowa". Poniżej umieszczone jest zdanie, zakończone szarym polem, w które należy wpisać poprawną odpowiedź. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz „Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania.
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.
static

Techniki plastyczne w tworzeniu komiksu

Na początku historii komiksu rysownicy nie używali szczególnie wyrafinowanych technik pracy. Jednak przez następne kilkadziesiąt lat twórcy komiksów zaczęli stosować w swojej pracy wiele innych technik rysunkowych, graficznych i malarskich. Współcześnie do tworzenia opowieści obrazkowych wykorzystuje się również nowoczesne programy komputerowe.

1
classicmobile
Ćwiczenie 5
R6rgC1TuZKwZM1
Zdefiniuj następujące hasła: kolaż, rysunek, akwarela.
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 6

Zastanów się, jakimi technikami wykonano komiksy umieszczone w galerii powyżej. Jeśli nie pamiętasz, sprawdź w słowniku hasła: kolaż, rysunek, akwarela, a następnie dopasuj techniki do ilustracji.

RJEjK6ZjePrju1
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.

Pytania:
1 - ................
2 - ................
3 - ................

Odpowiedzi:
A - technika akwareli
B - technika rysunkowa
C - technika kolażu

Po przeszło stu latach rozwoju komiks ma swoich mistrzów i uznawany jest za jedną z dziedzin sztuki współczesnej. Jednym z najbardziej znanych polskich twórców komiksów jest Grzegorz Rosiński. Poniżej przedstawiono okładkę komiksu z jego najsłynniejszej serii Thorgal.

R1BapR8zsR8Hx1
Grzegorz Rosiński (rys.), Jean Van Hamme (scen.), „Thorgal. Zdradzona czarodziejka”, Wydawnictwo Korona, Warszawa 1991 (okładka), UMK, CC BY 3.0

Innym wybitnym europejskim artystą komiksowym jest Andreas. Poniżej ukazano okładkę komiksu jego autorstwa z serii Rork.

RghUDA4H9Ojj51
Andreas (rys., scen.), „Rork. Koziorożec”, Wydawnictwo Twój Komiks, Tarnowskie Góry 2003 (okładka), UMK, CC BY 3.0

Przykładem polskiego komiksu artystycznego jest Janosik. To komiksowa adaptacja góralskiej legendy o słynnym zbójniku. Rysunki wykonał scenograf teatralny i filmowy, malarz i wykładowca krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych – Jerzy Skarżyński. Żywe barwy, a zwłaszcza ekspresyjny rysunek komiksu przypominały dzieła znanego grafika z okresu przedwojennego – Władysława Skoczylasa.

RklrECFNa8WFo1
Jerzy Skarżyński, Tadeusz Kwiatkowski, „Janosik”, t. 1–3, Wydawnictwo Post, Kraków 2002, s. 89 (fragment), UMK, CC BY 3.0
meac4ca6d552f78dd_0000000000010

Inspiracje komiksem

Komiks jest inspiracją dla artystów, którzy komiksów nie tworzą, ale w swojej sztuce wykorzystują wątki komiksowe. Tak było w przypadku amerykańskiego malarza Roya Lichtensteina. Artysta kopiował kadr wybranego komiksu i powiększał go do bardzo dużych rozmiarów, tworząc dzieło malarskie. W galerii umieszczono zdjęcia dokumentujące wystawy, na których prezentowano prace Roya Lichtensteina. Zapoznaj się z nimi.

Do estetyki komiksowej nawiązują też współcześni artyści. Grafiki Tomasza Barczyka przypominają kadry komiksowe z wpisanymi wypowiedziami bohaterów.

classicmobile
Ćwiczenie 7
RXWMQdPsGy1QL1
Polecenie do zadania brzmi: "Przypomnij sobie, jak nazywa się amerykański artysta, który tworzył dzieła malarskie z powiększonych komiksowych kadrów. Uzupełnij metryczkę dzieła przeciągając w puste miejsce odpowiednie nazwisko". Poniżej umieszczona jest grafika, a pod nią zdanie i szare pole, w które należy przesunąć jeden z elementów, umieszczonych pod zdaniem. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz „Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania. Grafika przedstawia obraz wzorowany na komiksie. Widać na nim twarz żołnierza w hełmie, żołnierz trzyma w rękach broń. Po lewej stronie obrazu widnieje czerwony napis: "TZING!", a pod nim czarny: "BWEEE!". Zadanie jest też przygotowane w wersji, gdzie prawidłowe odpowiedzi należy wybrać z listy rozwijalnej.
Źródło: online skills, cc0.
static
Zobacz także

Inna wersja zadania

R1E593VBSSj5Emeac4ca6d552f78dd_00000000000111
Inna wersja zadania
Źródło: online skills, cc0.
RGkpxeDZq17Ke
Kornel Makuszyński (scen.), Marian Walentynowicz (rys.), „Przygody Koziołka Matołka”, Oficyna Wydawnicza G&P, Poznań 2001, s.64
R142uOHRhLxT7
Ćwiczenie 8
Dokończ zdanie wybierając jedną odpowiedź.
Sekwencja ułożonych w odpowiedniej kolejności obrazków, nieposiadających dymków komiksowych gdyż tekst wpisywany jest poniżej obrazka, to Tu uzupełnij. Możliwe odpowiedzi: 1. relief, 2. historyjka obrazkowa, 3. komiks, 4. karykatura

Więcej na temat komiksu możesz dowiedzieć się z kolejnych e‑materiałów:

  • Czym jest komiks? Cz. II,

  • Przedstawianie ruchu w komiksie,

  • Przedstawianie upływu czasu w komiksie.

meac4ca6d552f78dd_0000000000011
meac4ca6d552f78dd_0000000000012
meac4ca6d552f78dd_0000000000293

Słownik pojęć

Akwarela
Akwarela

nazwa techniki malarskiej, a także nazwa obrazów wykonanych tą techniką. Technika polega na malowaniu na papierze farbą rozpuszczalną w wodzie. Plamy farby akwarelowej są przejrzyste, niekryjące, lekkie, widać przez nie podłoże, a także wcześniej położone plamy. Artyści mieszają farby akwarelowe z dużą ilością wody, aby uzyskać plamy jak najbardziej swobodne.

Atrybut
Atrybut

w komiksie to symboliczny przedmiot, pozwalający identyfikować bohatera komiksu z określonym typem postaci.

Dymek komiksowy
Dymek komiksowy

pole, w którym w kadrze komiksowym umieszcza się tekst wypowiadany lub pomyślany przez bohaterów komiksu.

Gatunek literacki
Gatunek literacki

to forma utworu literackiego o określonych cechach. Występuje kilka głównych gatunków literackich: gatunki liryczne, epickie, dramatyczne oraz szereg gatunków mieszanych.

Karykatura
Karykatura

w sztukach plastycznych to wyolbrzymiony i przerysowany sposób przedstawiania cech charakterystycznych postaci lub innych obiektów po to, aby ukazać je w sposób żartobliwy lub prześmiewczy.

Kolaż
Kolaż

z języka francuskiego (collage) oznacza przyklejanie. Jest to technika plastyczna, która polega na komponowaniu obrazu z różnych materiałów, np. kawałków tkanin, drewna, ilustracji gazetowych, reprodukcji, fotografii, a także drobnych przedmiotów codziennego użytku. Po przyklejeniu ich na wybrane podłoże (np. płótno, papier) można dokonać ostatecznej korekty za pomocą farb, piórka, pisaka, ołówka, a nawet zwykłego długopisu.

Relief
Relief

kompozycja rzeźbiarska wydobyta z płaszczyzny określonej materii (z płyty kamiennej, metalowej, drewnianej) z pozostawieniem w niej tła. Relief uzyskuje się m.in. za pomocą techniki rzeźbienia, odlewania, kucia. Relief przeznaczony jest do oglądania od frontu i jest silnie powiązany z architekturą. W zależności od stopnia wypukłości kompozycji reliefy dzieli się na: płaski, wypukły i wklęsły.

Satyra
Satyra

kategoria ideowo‑artystyczna określająca krytyczny, ośmieszający sposób przedstawienia rzeczywistości w utworze, polegający na celowej deformacji jej obrazu (karykatura, groteska); przejawia się w utworach o różnej przynależności gatunkowej; […].

www.encyklopedia.pwn.pl

meac4ca6d552f78dd_0000000000328

Galeria dzieł sztuki

Zgłoś problem