Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj

Autor: Gabriela Iwińska

Przedmiot: Chemia

Temat: Co to jest rozpuszczalność?

Grupa docelowa:

III etap edukacyjny, liceum ogólnokształcące, technikum

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy

V. Roztwory. Uczeń:

2) wykonuje obliczenia związane z przygotowaniem, rozcieńczaniem i zatężaniem roztworów z zastosowaniem pojęć: stężenie procentowe i molowe oraz rozpuszczalność.

Treści nauczania – wymagania szczegółowe

V. Roztwory. Uczeń:

2) wykonuje obliczenia związane z przygotowaniem, rozcieńczaniem i zatężaniem roztworów z zastosowaniem pojęć: stężenie procentowe lub molowe oraz rozpuszczalność.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii;

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji.

Cele operacyjne

Uczeń:

  • wyjaśnia, czym jest rozpuszczalność i od czego zależy;

  • charakteryzuje etapy procesu rozpuszczania;

  • analizuje krzywe rozpuszczalności różnych substancji, celem określenia rozpuszczalności substancji lub rodzaju roztworu;

  • oblicza masę składników (substancji rozpuszczonej i rozpuszczalnika) roztworu nasyconego w określonej temperaturze.

Strategie nauczania:

  • strategia asocjacyjna.

Metody i techniki nauczania:

  • dyskusja panelowa;

  • analiza materiału źródłowego oraz ćwiczenia uczniowskie;

  • dyskusja;

  • technika zdań podsumowujących;

  • burza mózgów.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

  • rzutnik multimedialny.

Przebieg lekcji

Faza wstępna:

  1. Zaciekawienie i dyskusja. Nauczyciel zadaje uczniom pytania, zaciekawiając tematem. Przykładowe pytania: czy diament czy grafit są nierozpuszczalne we wszystkich rozpuszczalnikach? Czy wiecie, czym jest rozpuszczalność? Jakie informacje niesie krzywa rozpuszczalności?

  2. Nauczyciel prezentuje temat: „Co to jest rozpuszczalność?” oraz cele zajęć, omawiając lub ustalając razem z uczniami kryteria sukcesu.

  3. Rozpoznawanie wiedzy wyjściowej uczniów. Burza mózgów wokół pojęcia „rozpuszczalność”.

Faza realizacyjna:

  1. Nauczyciel wyświetla pytanie na tablicy multimedialnej: od czego zależy rozpuszczalność substancji? Uczniowie zgłaszają swoje propozycje poprzez podniesienie ręki.

  2. Po przeprowadzeniu ankiety nauczyciel wyświetla jej wynik w punktach –  przygotowany przez niego lub może się wesprzeć na sekcji Przeczytaj” e‑materiału. Prowadzący prosi również chętną lub wybraną osobę o uzasadnienie podania swojej odpowiedzi.

  3. Uczniowie samodzielnie zapoznają się z filmem dotyczącym pojęcia rozpuszczalności oraz wskazówek, jak można obliczyć rozpuszczalność i jak można korzystać z wykresu rozpuszczalności substancji. Następnie sprawdzają, co zapamiętali, wykonując ćwiczenia dołączone do medium.

  4. Nauczyciel prosi, by uczniowie powrócili do sekcji „Przeczytaj” i przeanalizowali etapy procesu rozpuszczania. Prowadzący wyświetla na tablicy multimedialnej kolejno poszczególne substancje, a wybrane lub chętne osoby opowiadają, jak w konkretnym przypadku odbędzie się (lub ewentualnie nie odbędzie się) proces rozpuszczania.

  5. Uczniowie sprawdzają swoją wiedzę, wykonując ćwiczenia zawarte w e‑materiale – sprawdź się.

Faza podsumowująca:

  1. Nauczyciel sprawdza stan wiedzy uczniów po przeprowadzonej lekcji zadając przykładowe pytania: czy pojęcie rozpuszczalności tyczy się jedynie cieczy i gazów? Jakie efekty towarzyszą procesowi rozpuszczania? Jak inaczej nazywa się solwatacja w roztworach wodnych? Czym jest roztwór nasycony i jak go osiągnąć?

  2. Jako podsumowanie lekcji nauczyciel może wykorzystać zdania do uzupełnienia, które uczniowie również zamieszczają w swoim portfolio:

    • Przypomniałem/łam sobie, że...

    • Co było dla mnie łatwe...

    • Czego się nauczyłem/łam...

    • Co sprawiało mi trudność...

Praca domowa:

  1. Dokończenie zadań z zestawu ćwiczeń interaktywnych – dla uczniów, którzy nie zdążyli wykonać na lekcji.

Materiały pomocnicze:

  • Polecenia podsumowujące (nauczyciel przed lekcją zapisuje je na niewielkich kartkach): czy pojęcie rozpuszczalności tyczy się jedynie cieczy i gazów? Jakie efekty towarzyszą procesowi rozpuszczania? Jak inaczej nazywa się solwatacja w roztworach wodnych? Czym jest roztwór nasycony i jak go osiągnąć?

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania multimedium:

  • Medium w sekcji „Film samouczek” można wykorzystać na lekcji jako podsumowanie i utrwalenie wiedzy w temacie „Co to jest rozpuszczalność?”.