Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Udostępnij materiał Zapisz jako PDF

Imię i nazwisko autora:

Krystyna Wosińska

Przedmiot:

Fizyka

Temat zajęć:

Jak definiujemy ciepło przemiany fazowej?

Grupa docelowa:

III etap edukacyjny, liceum, technikum, zakres podstawowy i rozszerzony

Podstawa programowa

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I. Wykorzystanie pojęć i wielkości fizycznych do opisu zjawisk oraz wskazywanie ich przykładów w otaczającej rzeczywistości.

II. Rozwiązywanie problemów z wykorzystaniem praw i zależności fizycznych.

Zakres podstawowy

Treści nauczania – wymagania szczegółowe

I. Wymagania przekrojowe. Uczeń:

2) posługuje się materiałami pomocniczymi, w tym tablicami fizycznymi i chemicznymi oraz kartą wybranych wzorów i stałych fizykochemicznych;

4) przeprowadza obliczenia liczbowe posługując się kalkulatorem;

V. Termodynamika. Uczeń:

4) wykorzystuje pojęcie ciepła właściwego oraz ciepła przemiany fazowej w analizie bilansu cieplnego;

Zakres rozszerzony

Treści nauczania – wymagania szczegółowe

I. Wymagania przekrojowe. Uczeń:

2) posługuje się materiałami pomocniczymi, w tym tablicami fizycznymi i chemicznymi oraz kartą wybranych wzorów i stałych fizykochemicznych;

4) przeprowadza obliczenia liczbowe posługując się kalkulatorem;

VI. Termodynamika. Uczeń:

5) wykorzystuje pojęcie ciepła właściwego oraz ciepła przemiany fazowej w analizie bilansu cieplnego;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 2018 r.

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji,

  • kompetencje cyfrowe,

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.

Cele operacyjne:

Uczeń

  • dowie się, jak jest zdefiniowane ciepło przemiany fazowej;

  • pozna definicję ciepła topnienia;

  • zrozumie, że ciepło topnienia jest równe ciepłu krzepnięcia;

  • pozna definicję ciepła parowania i skraplania;

  • zastosuje definicję ciepła topnienia do obliczania ciepła pobranego przez ciało podczas procesu topnienia.

  • zastosuje definicję ciepła topnienia do obliczania ciepła oddanego przez ciało podczas procesu krzepnięcia.

  • przeanalizuje procesy towarzyszące przekazywaniu ciepła do lodu.

Strategie nauczania

strategia eksperymentalno‑obserwacyjna (dostrzeganie i definiowanie problemów)

Metody nauczania

wykład informacyjny, pokaz multimedialny, analiza pomysłów

Formy zajęć:

praca w parach; praca indywidualna.

Środki dydaktyczne:

komputer z rzutnikiem lub tablety do dyspozycji każdego ucznia.

Materiały pomocnicze:

e‑materiały „Jak definiujemy przemianę fazową?”, „Ciepło parowania”, „Jak definiujemy ciepło właściwe?”

PRZEBIEG LEKCJI

Faza wprowadzająca:

  • Wprowadzenie zgodnie z treścią w części pierwszej „Czy to nie ciekawe?”.

  • Odwołanie do wiedzy uczniów o przemianach fazowych.

Faza realizacyjna:

Nauczyciel wprowadza pojęcie ciepła topnienia i krzepnięcia. Uczniowie zastanawiają się, czy te ciepła są sobie równe, argumentując swoje pomysły. Nauczyciel wprowadza pojęcie ciepła parowania i skraplania. Następnie uczniowie w parach obliczają ciepło pobrane podczas topnienia i krzepnięcia lodu i miedzi, mając dane masy i ciepła topnienia. Nauczyciel omawia przykład gorącego pręta wrzuconego do śniegu i zadaje pytania:

  1. Które ciało oddaje ciepło i jaki proces jest z tym związany?

  2. Które ciało pobiera ciepło i jaki proces jest z tym związany?

  3. Ile wynosi ciepło pobrane przez śnieg?

Po wspólnym ułożeniu równania uczniowie w parach obliczają początkową temperaturę pręta.

Uczniowie oglądają film‑samouczek i wykonują umieszczone pod nim ćwiczenie.

Faza podsumowująca:

Uczniowie oceniają stopień przyswojonej wiedzy, rozwiązując indywidualnie zadanie 8 z zestawu ćwiczeń. W razie potrzeby nauczyciel pomaga uczniom.

Praca domowa:

Zadania z zestawu ćwiczeń: obowiązkowo zadania 1- 4, do wyboru jedno z zadań 5 - 7.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania danego multimedium

Film samouczek można wykorzystać na lekcji. Może też być wykorzystany przez uczniów po lekcji do powtórzenia i utrwalenia materiału.