Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał

Autorka: Sabina Świtała

Temat: „Czucie i wiara silniej mówi do mnie…” Romantyczność Adama Mickiewicza jako manifest romantyzmu

Adresat

III etap edukacyjny, liceum, technikum, zakres podstawowy i rozszerzony

Podstawa programowa

Zakres podstawowy

I. Kształcenie literackie i kulturowe.

1. Czytanie utworów literackich.

Uczeń:

1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych okresach: starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945–1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r.;

3) rozróżnia gatunki epickie, liryczne, dramatyczne i synkretyczne, w tym: gatunki poznane w szkole podstawowej oraz epos, odę, tragedię antyczną, psalm, kronikę, satyrę, sielankę, balladę, dramat romantyczny, powieść poetycką, a także odmiany powieści i dramatu, wymienia ich podstawowe cechy gatunkowe;

10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły, bohaterów, akcji, wątków, motywów), narracji, sytuacji lirycznej; interpretuje je i wartościuje.

Zakres rozszerzony

I. Kształcenie literackie i kulturowe.

1. Czytanie utworów literackich.

Uczeń:

4) rozróżnia grupę literacką i pokolenie literackie; rozpoznaje założenia programowe w utworach literackich różnych epok;

6) rozpoznaje w utworach literackich konwencje: baśniową, oniryczną, turpistyczną, nadrealistyczną, postmodernistyczną.

Kształtowane kompetencje kluczowe

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Cele operacyjne

Uczeń:

  • odczytuje przesłanie tekstu poetyckiego;

  • charakteryzuje bohatera utworu;

  • identyfikuje cechy ballady;

  • objaśnia, na czym polega aluzja literacka do dzieła Adama Mickiewicza;

  • dostrzega w tekście elementy manifestu programowego;

  • przedstawia cechy romantyzmu w formie memów.

Strategie nauczania

  • konstruktywizm.

Metody i techniki nauczania

  • metoda oglądowa;

  • pogadanka;

  • metoda ćwiczeń przedmiotowych;

  • praca z tekstem;

  • metoda aktywizująca – memy, wykreślanki.

Formy pracy

  • praca indywidualna;

  • praca całego zespołu klasowego;

  • praca w parach.

Środki dydaktyczne

  • komputery z głośnikami i dostępem do internetu, słuchawki;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

  • darmowy generator memów.

Przebieg zajęć

Faza wstępna

1. Klasowe rozmowy. Nauczyciel zapisuje na tablicy pytanie: „Czym kieruję się w życiu - rozumem czy sercem?”, następnie prosi uczniów o powstanie. Młodzież spaceruje po klasie, wita się ze sobą. Na sygnał prowadzącego każdy znajduje partnera do rozmowy. Najpierw wypowiada się jedna osoba, potem druga. Konwersacje w parach trwają około dwóch minut. Na sygnał nauczyciela rozmówcy spacerują dalej i szukają kolejnych osób do rozmowy. Po trzech, czterech rundach następuje omówienie ćwiczenia.

2. Spór klasyków z romantykami. Prowadzący opowiada o polemice zwolenników klasycyzmu z romantykami, która toczyła się w latach 1818‑1830. Przywołuje wybrane poglądy przedstawione w rozprawach Kazimierza Brodzińskiego O klasyczności i romantyczności tudzież o duchu poezji polskiej, Jana Śniadeckiego O pismach klasycznych i romantycznych, Maurycego Mochnackiego O literaturze polskiej w wieku dziewiętnastym. Wspomina o tym, że Adam Mickiewicz wydał w 1822 roku tom Poezji - poetycki głos w sporze.

3. Podanie celu i tematu zajęć.

Faza realizacyjna

1. Odczytanie ballady Romantyczność. Wskazane osoby opisują sytuację liryczną przedstawioną w utworze, następnie młodzież wykonuje ćwiczenia 1 i 2 z e‑materiału.

2. Rozmowa o dwóch stanowiskach, które uwidaczniają się w tekście. Praca z ćwiczeniami (8 i 9).

3. Ballada - gatunek romantyków. Postulaty przeciwników klasycyzmu uwidaczniają się również na płaszczyźnie gatunku. Czym charakteryzuje się ballada? Uczniowie wskazują cechy gatunku widoczne w utworze Romantyczność. Następnie zapoznają się z multimedium bazowym i wykonują polecenie nr 1. Wybrane osoby odczytują stworzone definicje.

4. Literackie nawiązanie do utworu Adama Mickiewicza. Uczestnicy zajęć czytają tekst Władysława Broniewskiego Ballady i romanse i wykonują zadania z karty pracy. Wyniki pracy omawiane są na forum i komentowane przez uczestników zajęć oraz nauczyciela.

Karta pracy

Władysław Broniewski Ballady i romanse

Słuchaj dzieweczko! Ona nie słucha...

To dzień biały, to miasteczko...”

Nie ma miasteczka, nie ma żywego ducha.

Po gruzach biega naga, ruda Ryfka,

trzynastoletnie dziecko.

Przejeżdżali grubi Niemcy w grubym tanku.

(Uciekaj, uciekaj Ryfka!).

„Mama pod gruzami, tata w Majdanku...”

Roześmiała się, zakręciła się, znikła.

I przejeżdżał znajomy, dobry łyk z Lubartowa:

„Masz, Ryfka, bułkę, żebyś była zdrowa...”

Wzięła, ugryzła, zaświeciła zębami:

„Ja zaniosę tacie i mamie.

Przejeżdżał chłop, rzucił grosik,

przejeżdżała baba, też dała cosik,

przejeżdżało dużo, dużo luda,

każdy się dziwił, że goła i ruda.

I przejeżdżał bolejący Pan Jezus,

ss‑mani go wiedli na męki,

postawili ich oboje pod miedzą,

potem wzięli karabiny do ręki.

„Słuchaj, Jezu, słuchaj, Ryfka, sie Juden,

za koronę cierniową, za te włosy rude,

za to, żeście nadzy, za to, żeśmy winni,

obojeście umrzeć powinni”.

I ozwało się Alleluja w Galilei,

i oboje anieleli po kolei,

potem salwa rozległa się głucha...

„Słuchaj, dzieweczko!... Ona nie słucha…”

bron Źródło: Władysław Broniewski, Ballady i romanse, [w:] Władysław Broniewski, Wiersze wybrane, oprac. T. Bujnicki, Wrocław 2014, s. 378–380.

1) Adam Mickiewicz tomem Ballady i romanse ogłaszał, że rozpoczęła się epoka romantyzmu. Początek jakiej epoki zwiastuje swoim wierszem Władysław Broniewski? ..................................................................................................................................................................

2) Tekst Władysława Broniewskiego to przykład aluzji literackiej (świadome nawiązanie w utworze do innego tekstu literackiego). Wskaż elementy, które pozwalają czytelnikowi rozpoznać nawiązanie do Romantyczności Adama Mickiewicza.

  1. ..........................................................................................................................................................

  2. ..........................................................................................................................................................

  3. ..........................................................................................................................................................

  4. ..........................................................................................................................................................

3) Porównaj postać Karusi z ballady Romantyczność i postać Ryfki z tekstu W. Broniewskiego. Jakie zauważasz podobieństwa i różnice w kreacji kobiet? Swoje spostrzeżenia zapisz w tabeli.

RE8wBSK1qLbIM

4) Na czym polega tragizm postaci Ryfki?

..................................................................................................................................................................

5) „Miej serce i patrzaj w serce!” – pisze Mickiewicz. Czy podobne przesłanie odnajdziemy w wierszu Broniewskiego? Swoje stanowisko uzasadnij w minimum czterech zdaniach.

  1. ..........................................................................................................................................................

  2. ..........................................................................................................................................................

  3. ..........................................................................................................................................................

  4. ..........................................................................................................................................................

Faza podsumowująca

1. Uczniowie w parach tworzą memy (np. w wybranym darmowym generatorze memów), na których przedstawiają cechy romantyzmu. Mogą formułować własne treści i wykorzystać cytaty z utworu Adama Mickiewicza.

2. Wybrani uczniowie prezentują swoje prace.

Praca domowa:

1) Dokonaj interpretacji porównawczej utworu Adama Mickiewicza Romantyczność oraz Ballad i romansów Władysława Broniewskiego.

Materiały pomocnicze:

A. Witkowska, Adam Mickiewicz, [w:] A. Witkowska, R. Przybylski, Romantyzm, wyd. 8, Warszawa 2003, s. 237‑316.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania multimedium:

Multimedium bazowe można wykorzystać jako wprowadzenie do zajęć.