Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał

Autor: Marta Kulikowska

Przedmiot: Język polski

Temat: Kowal Leopolda Staffa – młodopolska oda do młodości?

Grupa docelowa:

III etap edukacyjny, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres podstawowy

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych okresach: starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945–1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r.;
3) rozróżnia gatunki epickie, liryczne, dramatyczne i synkretyczne, w tym: gatunki poznane w szkole podstawowej oraz epos, odę, tragedię antyczną, psalm, kronikę, satyrę, sielankę, balladę, dramat romantyczny, powieść poetycką, a także odmiany powieści i dramatu, wymienia ich podstawowe cechy gatunkowe;
9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi; poddaje ją refleksji;
13) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania w porównywanych utworach, określa cechy wspólne i różne;
III. Tworzenie wypowiedzi.
2. Mówienie i pisanie. Uczeń:
6) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: wypowiedź o charakterze argumentacyjnym, referat, szkic interpretacyjny, szkic krytyczny, definicja, hasło encyklopedyczne, notatka syntetyzująca;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje obywatelskie;

  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Cele lekcji (językiem ucznia):

  • Umieścisz twórczość Leopolda Staffa na tle literatury Młodej Polski.

  • Rozpoznasz główne wątki poruszane przez Staffa w debiutanckim tomie poetyckim.

  • Opiszesz postawę podmiotu lirycznego sonetu Kowal.

  • Porównasz idee wyrażone w sonecie KowalOdzie do młodości Adama Mickiewicza.

Cele operacyjne. Uczeń:

  • odczytuje nawiązania do filozofii XIX w. w utworze Kowal L. Staffa;

  • porównuje tekst wiersza L. Staffa z Odą do młodości A. Mickiewicza;

  • określa problematykę utworu;

  • interpretuje tekst poetycki, odwołując się do tradycji literackiej;

  • tworzy wypowiedź argumentacyjną.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • z użyciem e‑podręcznika;

  • ćwiczeń przedmiotowych;

  • z użyciem komputera.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

  1. Chętny lub wybrany uczeń przygotowuje krótki referat na temat twórczości Leopolda Staffa z charakterystyką poszczególnych okresów.

Faza wprowadzająca:

  1. Nauczyciel wyświetla na tablicy temat lekcji oraz cele zajęć, omawiając lub ustalając razem z uczniami kryteria sukcesu.

  2. Krótka rozmowa wprowadzająca w temat lekcji: przywołanie głównej myśli zawartej w Odzie do młodości Adama Mickiewicza, przypomnienie założeń filozofii Nietzschego oraz cech gatunkowych ody.

Faza realizacyjna:

  1. Chętny lub wybrany uczeń odczytuje tekst utworu Kowal z dbałością o dykcję i intonację. Po wysłuchaniu wiersza uczniowie ustalają, co jest tematem wiersza, identyfikują podmiot liryczny i sytuację liryczną. Zapisują notatkę w zeszytach.

  2. Cicha lektura sekcji „Przeczytaj” w e‑materiale. Zwrócenie uwagi na interpretację Mieczysława Jastruna wskazującego na brak wierności Nietzscheańskiej koncepcji nadczłowieka. Porównanie cech bohatera lirycznego utworu L. Staffa z koncepcją niemieckiego filozofia, np. z użyciem metody mapy myśli.

  3. Praca z multimedium. Nauczyciel czyta polecenie: 1. Przyjrzyj się mapie myśli i na jej podstawie opisz podstawowe różnice między utworami Adama Mickiewicza i Leopolda Staffa z sekcji „Mapa myśli” i prosi uczniów, aby zapoznali się z treścią multimedium i wykonali ćwiczenie w parach. Następnie wybrana osoba prezentuje propozycję odpowiedzi, a pozostali uczniowie ustosunkowują się do niej. Nauczyciel w razie potrzeby uzupełnia ją, udziela też uczniom informacji zwrotnej.

  4. Utrwalanie wiedzy i umiejętności. Uczniowie dobierają się w pary, a następnie rozwiązują ćwiczenia w sekcji „Sprawdź się”. Po ustalonym czasie pary łączą się w czwórki i wzajemnie weryfikują swoje odpowiedzi. Nauczyciel może wyznaczyć jednego lub dwóch uczniów w klasie, który będzie grał rolę eksperta, pomagając kolegom i koleżankom w ustaleniu prawidłowych rozwiązań.

Faza podsumowująca:

  1. Na koniec zajęć nauczyciel prosi wybranych uczniów o rozwinięcie zdania: Na dzisiejszych zajęciach dowiedziałem się…, nauczyłem się...

  2. Wybrany uczeń podsumowuje zajęcia, zwracając uwagę na nabyte umiejętności.

Praca domowa:

  1. Uczniowie wykonują ćwiczenie nr 8 i przygotowują się do prezentacji swojej odpowiedzi.

  2. Zastanów się, jaki inny polski utwór przełomu XIX i XX wieku można uznać za młodopolski odpowiednik Ody do młodości. Przedyskutuj swoją propozycję z kolegami i koleżankami z klasy.

Materiały pomocnicze:

  • E. Miodońska‑Brookes, A. Kulawik, M. Tatara, Zarys poetyki, Warszawa 1974.

  • Alina Witkowska, Ryszard Przybylski, Romantyzm, Warszawa 2000.

  • Jerzy Kwiatkowski, Dwudziestolecie międzywojenne, Warszawa 2000.

Wskazówki metodyczne

  • Uczniowie mogą wykorzystać multimedium „Mapa myśli” do przygotowania się do lekcji powtórkowej.