Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał

Scenariusz

Autor

Learnetic SA

Temat zajęć

Bunty społeczne w okresie PRL.

Grupa docelowa

III gimnazjum / VIII klasa szkoły podstawowe

Ogólny cel kształcenia

Uczeń charakteryzuje główne wystąpienia obywateli przeciw władzy komunistycznej w okresie istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Kształtowane kompetencje kluczowe

  • porozumiewanie się w języku ojczystym,

  • kompetencje informatyczne,

  • umiejętność uczenia się,

  • kompetencje społeczne i obywatelskie,

  • inicjatywność i przedsiębiorczość,

  • świadomość i ekspresja kulturalna.

Cele (szczegółowe) operacyjne

Uczeń:

  • wymienia różne przejawy oporu społeczeństwa polskiego wobec władzy komunistycznej,

  • przedstawia historię buntów społecznych w okresie tzw. PRL - Polskie Miesiące – Październik ’56, Marzec ’68, Grudzień ’70, Czerwiec ’76, Sierpień ’80, Grudzień ’81, „okrągły stół” ’89,

  • poznaje mechanizmy władzy w państwie totalitarnym,

  • wyjaśnia, w jaki sposób bunty społeczne wpłynęły na obalenie ustroju komunistycznego,

  • przedstawia opinie o okrągłym stole i ustosunkowuje się do nich.

Metody/techniki kształcenia

  • dyskusja,

  • pogadanka,

  • wykład

Formy organizacji pracy

  • indywidualna,

  • grupowa,

  • zbiorowa.

Przebieg lekcji

Faza wprowadzająca

Czynności organizacyjne. Nauczyciel podaje temat i cele zajęć.

Odwołując się do wiedzy uzyskanej przez uczniów na zajęciach historii, nauczyciel pyta, na czym polegał totalitaryzm i jakie było miejsce jednostki w tym systemie. Po wypowiedziach uczniów nauczyciel wyjaśnia, że po 1945 roku narodowi polskiemu, wbrew jego woli, przyszło żyć w takim właśnie systemie.

Faza realizacyjna

W krótkim wykładzie nauczyciel przedstawia okoliczności, w jakich doszło do usadowienia się władzy komunistycznej w Polsce. Zwraca uwagę na zewnętrzne oraz wewnętrzne czynniki, które ten proces ułatwiły. W dalszej części krótko omawia, na czym polegał stalinowski charakter rządów, które trwały do 1956 roku.

W kolejnej części lekcji nauczyciel informuje, że zadaniem uczniów będzie udzielenie odpowiedzi na pytania związane z relacjami między władzą komunistyczną a społeczeństwem w okresie od 1956 roku do 1989 roku.

Uczniowie otrzymują karty pracy (załącznik nr 1), a następnie oglądają fragmenty filmu . Po projekcji uczniowie uzupełniają karty. Po upływie wyznaczonego czasu wybrane osoby odczytują zapisane informacje.

W podsumowaniu tej części lekcji nauczyciel zwraca uwagę że w 1980 r. nastąpiła zmiana taktyki strajkujących robotników. Od tego momentu bowiem protesty odbywały się na terenie zakładów, a strajkujący nie wychodzili na ulicę. Ponadto, w czasie strajku na Wybrzeżu robotnicy uzyskali wsparcie wywodzących się z inteligencji doradców, a zwłaszcza prawników. Następnie zadaje pytania:

Dlaczego władze postępowały w ten sposób ze społeczeństwem?

Jaki czynnik decydował o rozwiązaniu/zakończeniu kolejnego konfliktu?

Dyskusja ma na celu ukazanie charakterów rządów komunistycznych w Polsce oraz mechanizmów, które władza wykorzystywała, aby utrzymać społeczeństwo pod kontrolą. Nauczyciel zwraca uwagę, że pomimo działań podejmowanych przez komunistów dążenia jednostki do wolności nie udało im się okiełznać. Uczniowie oglądają kolejny fragment filmu, po czym nauczyciel zachęca ich do sformułowania własnego osądu na temat „okrągłego stołu”. Na bazie tych osądów uczniowie mogą przeprowadzić dyskusję.

W kolejnej części lekcji nauczyciel zwraca uwagę na fakt, że protesty przeciw władzy nie zawsze miały formę strajków czy walki. Czasami były to działania podejmowane na polu kultury i sztuki. Odwołując się do przykładów ukazanych w filmie, nauczyciel wyjaśnia, że taka forma protestu miała często nawet większą siłę oddziaływania na ludzi niż protesty o charakterze czynnym.

Odwołując się do biogramów różnych postaci związanych z protestami społecznymi przeciw władzy, nauczyciel dzieli uczniów na 2‑osobowe grupy i poleca im, aby na podstawie zawartych tam informacji sporządzili listę cech tych ludzi.

Nauczyciel wyjaśnia, co oznacza i w jakich okolicznościach pojawiło się sformułowanie „polityka grubej kreski”, a następnie proponuje uczniom rozmowę wokół kwestii odpowiedzialności komunistów za podejmowane działania w okresie, gdy rządzili krajem i braku pełnego rozliczenia władz PRL i ludzi z nimi związanych za dokonane zbrodnie.

Faza podsumowująca

Uczniowie wykonują ćwiczenia interaktywne. Mają one usystematyzować ich wiedzę. Nauczyciel omawia wszystkie zadania, uczniowie podają odpowiedzi.

Nauczyciel inicjuje pogadankę w celu omówienia i utrwalenia zagadnień poruszonych w filmie i na zajęciach. Uczniowie oceniają, w jakim stopniu poszerzyli swoje wiadomości o buntach społecznych wobec władzy komunistycznej w Polsce.

Nauczyciel podsumowuje lekcję, wykorzystując do tego ostatnią stronę „Podsumowanie”.

Praca domowa

Przygotujcie relację na temat wybranego buntu społeczeństwa przeciw władzy. Może ona mieć dowolną formę (prezentacja, plakat, wywiad ze świadkiem historii). Skupcie się w niej na zrelacjonowaniu postaw, działań i ocen zwykłych ludzi, którzy brali udział w tych wydarzeniach

1
Rgvo6fWft4DfP1
Karta pracy
Źródło: LEARNETIC SA, licencja: CC BY 4.0.
me3646e5def416e9a_1520432863196_0

Metryczka

Tytuł

Bunty społeczne w okresie PRL.

Temat lekcji z e‑podręcznika, do którego e‑materiał sie odnosi

Konflikty w PRL

Przedmiot

WOS

Etap edukacyjny

III Gimnazjum / VIII klasa szkoły podstawowej

Podstawa programowa

10.2– III etap

10. Państwo i władza demokratyczna. Uczeń:

2) wskazuje różnice w sytuacji obywatela w ustroju demokratycznym, autorytarnym i totalitarnym;

Nowa podstawa programowa

IX. Udział obywateli w życiu publicznym – społeczeństwo obywatelskie. Uczeń:

1) podaje cnoty obywatelskie (odpowiedzialność, troska o dobro wspólne, aktywność, przedsiębiorczość, solidarność, roztropność, tolerancja, odwaga cywilna); wykazuje, odwołując się do działań wybitnych Polaków, znaczenie ich urzeczywistnienia dla pożytku publicznego.

Kompetencje kluczowe

Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 18.12.2006.

Kompetencje kluczowe:

  • porozumiewanie się w języku ojczystym (1),

  • kompetencje informatyczne (4),

  • umiejętność uczenia się (5),

  • kompetencje społeczne i obywatelskie (6),

  • inicjatywność i przedsiębiorczość (7),

  • świadomość i ekspresja kulturalna (8).

Cele edukacyjne zgodne z etapem kształcenia

Uczeń:

  • potrafi przedstawić historię buntów społecznych w okresie tzw. PRL - Polskie Miesiące – Październik ’56, Marzec ’68, Grudzień ’70, Czerwiec ’76, Sierpień ’80, Grudzień ’81, „okrągły stół” ’89;

  • poznaje historię najnowszą Polski (1944‑1990 i następne lata);

  • zrozumie mechanizmy władzy w państwie totalitarnym i autorytarnym;

  • wyjaśni, w jaki sposób bunty społeczne wpłynęły na obalenie ustroju komunistycznego;

  • oceni życie polityczne współczesnej Polski.