Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał
Polecenie 1

Porównaj wysokości występowania pięter klimatyczno‑roślinnych w Alpach,  Górach Skandynawskich i Himalajach. Wyjaśnij powód występowania różnych temperatur na podobnych wysokościach nad poziomem morza.

R3IRaHkkHufih1
Ilustracja przedstawia występowanie pięter klimatyczno-roślinnych w Alpach, Górach SKandynawskich i Himalajach. 1. Góry Skandynawskie. Położone są na Półwyspie Skandynawskim, w Norwegii, Szwecji i Finlandii. Najwyższym szczytem jest Galdhøpiggen (2469 m n.p.m.). Pasmo ma długość około 1800 km. Powstały podczas orogenezy kaledońskiej. Zachodnia część Gór Skandynawskich leży w strefie klimatu umiarkowanego morskiego, wschodnia-kontynentalnego. Cechą klimatu Gór Skandynawskich są duże kontrasty termiczne i opadowe. Średnia roczna temperatura na wysokości 1800 m n.p.m. wynosi od -8°C w Szwecji do -5,6° C w Norwegii. Średnia roczna temperatura na wysokości 500 m n.p.m. wynosi -1,5°C. średnia temperatura w styczniu spada do ok. -15°w Laponii, w lipcu natomiast na wysokości 1100 m n.p.m. osiąga 7°C. Na piętrze pogórza Gór Skandynawskich, czyli 700 metrów nad poziomem morza występują lasy iglaste i liściaste. Na piętrze górskim występują lasy iglaste. Na piętrze alpejskim, czyli powyżej 2000 metrów nad poziomem morza występują trawy. Na piętrze subniwalnym i niwalnym, czyli około 3000 metrów nad poziomem morza występują skały i turnie. 2. Alpy Są najwyższymi górami w Europie (Mont Blanc 4807 m n.p.m.). Położone są na obszarach państw: Niemiec, Włoch, Francji, Szwajcarii, Monako, Liechtensteinu, Austrii i Słowenii. Mają długość ok. 1200 km. Powstały podczas orogenezy alpejskiej. Alpy leżą na pograniczu dwóch stref klimatycznych, Alpy Wschodnie i Północne pozostają pod wpływem klimatu umiarkowanego, Południowy – podzwrotnikowego. Temperatura obniża się stopniowo wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza. Średnia temperatura miesięczna w styczniu najwyższe wartości osiąga u podnóży: w Alpach Nadmorskich ok. 8°C, po południowej stronie ok. 0°C, po północnej — ok. –2°C; na wys. 2500 m średnia temperatura w styczniu spada do ok. 0°C. Średnia temperatura w lipcu: ok. 24°C w Alpach Nadmorskich, ok. 20°C na południu i 19°C na północy, na wys. 2500 m ok. 5°C. Inwersja opadów (spadek ilości opadów wraz ze wzrostem temperatury nad poziom morza) rozpoczyna się na wysokości ok. 2000 metrów nad poziomem morza. Na piętrze pogórza Alp, czyli 700 metrów nad poziomem morza występują lasy liściaste. Na piętrze górskim występują lasy iglaste oraz kosodrzewiny. Na piętrze alpejskim, czyli powyżej 2000 metrów nad poziomem morza występują trawy. Na piętrze subniwalnym czyli około 3000 metrów nad poziomem morza występują skały i turnie. Na piętrze niwalnym, czyli ponad 4000 metrów nad poziomem morza występują lodowce i wieczne śniegi. 3. Himalaje Najwyższe góry na Ziemi (Mount Everest 8848 m n.p.m). Położone są na terytorium Chin, Indii, Nepalu, Bhutanu i Pakistanu. Mają długość około 2500 km. Powstały podczas orogenezy alpejskiej. Piętra roślinne kształtowane są przez spadek temperatury wraz z wysokością. Najniższe piętro odpowiada roślinności strefowej obszaru, na którym położone są Himalaje to wilgotne lasy równikowe. Inwersja opadów (spadek ilości opadów wraz ze wzrostem temperatury nad poziom morza) rozpoczyna się na wysokości około 1300 m n.p.m. Granica wieloletniego śniegu przebiega na wysokości powyżej 6000 m n.p.m. U podnóża Himalajów średnia temperatura w styczniu wynosi około 10°C, w lipcu około 25°C, na wysokości 2000 m n.p.m. odpowiednio 6°C i 18°C, natomiast na wysokości 4500 m n.p.m. w ciągu całego roku poniżej 0°C. Na piętrze pogórza Himalajów, czyli do 2000 metrów nad poziomem morza występują wilgotne lasy monsunowe. Na piętrze górskim, czyli od 2000 do 4000 metrów nad poziomem morza występują lasy mieszane, iglaste oraz liściaste. Na piętrze alpejskim, czyli powyżej 4000 metrów nad poziomem morza występują trawy. Na piętrze subniwalnym czyli od 5000 do 6000 metrów nad poziomem morza występują skały i turnie. Na piętrze niwalnym, czyli ponad 6000 metrów nad poziomem morza występują lodowce i wieczne śniegi.
Występowanie pięter klimatyczno‑roślinnych w Alpach, Górach Skandynawskich i Himalajach
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o., CC BY-SA 3.0, https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/
grafiki w panelach bocznych – Pixabay License, https://pixabay.com/pl/service/terms/#license, [online], dostępne w internecie: https://pixabay.com/.