Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
R1DUeeCpc1L9t1

Inny nie znaczy gorszy, inny nie znaczy wróg

Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
Ćwiczenie 1

Wykonajcie zadanie, pracując w kilkuosobowych grupach.

  • Zastanówcie się, dlaczego mamy trudności w zaakceptowaniu osób, które się od nas różnią.

Zapiszcie wnioski i przedstawcie pozostałej części klasy.

R165FT6KTGbxL1
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
t02Naljsd5_0000000O

Inny nie znaczy gorszy, inny nie znaczy wróg

R1DUeeCpc1L9t1
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
Co potrafię?
  • stosować zasady konstruktywnej komunikacji;

  • wskazać różne sposoby rozwiązywania konfliktów w grupie;

  • dostrzegać konieczność przeciwstawiania się niewłaściwym zachowaniem grupy.

Nauczysz się
  • wyjaśniać, jak tworzą się podziały w grupie i społeczeństwie;

  • wskazywać cechy postawy tolerancyjnej;

  • poznawać społeczne skutki odrzucenia i wykluczenia osób i grup społecznych;

  • uzasadniać konieczność działań mających na celu akceptację inności i wzajemnej współpracy.

t02Naljsd5_0000001G

Warunki współżycia społecznego w społeczeństwach wielokulturowych

Współczesny świat charakteryzuje bardzo duża dynamika zmian. Możecie zauważyć, jak szybko zmienia się technologia i powstają kolejne narzędzia przekształcające nasze życie. Komunikujemy się zdalnie znacznie częściej niż ludzie żyjący jeszcze 20 lat temu. Przemieszczamy się i odwiedzamy odległe miejsca na Ziemi, podczas gdy jeszcze nasi dziadkowie jako dzieci i ludzie młodzi rzadko przekraczali granice państwa. Odwiedzamy różne kraje, poznajemy inne kultury i nic nie stoi na przeszkodzie, by współczesny człowiek przyjaźnił się z kimś, kto mówi innym językiem, ma inny kolor skóry czy wyznaje odmienną religię. Jeżeli do jakiegoś zakamarka świata nie możemy dotrzeć osobiście, przenosi nas tam telewizja i internet. Pamiętacie, że człowiek żyje we wspólnotach. Organizacja współczesnego świata sprawia, że ilość i różnorodność wspólnot, w których żyjemy, jest bardzo duża. W tak złożonym świecie poszanowanie przez ludzi wzajemnych potrzeb i praw wymaga sporo wysiłku.

Ćwiczenie 2

Wykonajcie zadanie, pracując w parach.
Zastanówcie się,

  • jak często słyszycie, że ludzie odmawiają innym tych samych praw co sobie i walczą z powodu dzielących ich różnic.

  • co powoduje, że grupa ludzi postrzega drugą grupę jako INNYCH lub OBCYCH.

Zapiszczcie wnioski i przedstawcie pozostałej części klasy.

Porównajcie wyniki waszej pracy z czynnikami przedstawionymi na schemacie.

R1EaQteH6w3Ar1
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
RAHVCVZdjr1vR1
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
t02Naljsd5_00000029

Społeczeństwo wielokulturowe

Ważną linię podziału między członkami współczesnych społeczeństw wyznaczają różnice kulturowe czy religijne. Jeśli w obrębie państwa żyją ludzie o zróżnicowanych korzeniach etnicznych, wyznający odmienne religie czy kierujący się w życiu wyraźnie odmiennymi wartościami, to mamy do czynienia ze społeczeństwem wielokulturowym.

Ten InnyRyszard Kapuściński
Ryszard Kapuściński Ten Inny

Przecież nie tylko on jest dla mnie Inny, również ja jestem dla niego Inny.

t02Naljsd5_00000_BIB_001Ryszard Kapuściński, Ten Inny, Kraków 2006.
Ćwiczenie 3
  • Przypomnij sobie zasady i postawy, których przestrzeganie ma istotny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie małych grup społecznych.

  • Zastanów się, które z tych zasad i postaw są konieczne do funkcjonowania społeczeństwa wielokulturowego. Czy zmienia się ich sens i zakres?

  • Wskaż zasady i postawy, które są bardzo cenne w społeczeństwach wielokulturowych, a nie są konieczne do harmonijnego funkcjonowania małej grupy społecznej.

Porównajcie wyniki waszej pracy z czynnikami przedstawionymi na schemacie.

R6fLl6M6hQfPA11
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
t02Naljsd5_0000002W
Ćwiczenie 4

Wykonajcie zadanie, pracując w parach.

  • Zastanówcie się, jakie są pozytywne skutki podejmowania działań, które służą zrozumieniu i akceptacji innych ludzi.

Zapiszczcie wnioski i przedstawcie pozostałej części klasy.

RN4XD4pukWaAS1
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
Ćwiczenie 5

Czy dostrzegacie jakieś możliwe negatywne skutki działań służących akceptacji innych ludzi? Przedyskutujcie problem z pozostałą częścią klasy.

t02Naljsd5_0000003F

Tolerancja

R1H0O2lzuMjNw
Logo UNESCO
Logo UNESCO,

ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH DO SPRAW OŚWIATY, NAUKI I KULTURY
Konferencja Generalna UNESCO w 1995 r. przyjęła Deklarację zasad tolerancji.

Art. 1 Deklaracji zasad tolerancji
Art. 1 Deklaracji zasad tolerancji

Tolerancja to szacunek, akceptacja i uznanie bogactwa różnorodności kultur na świecie, naszych form wyrazu i sposobów na bycie człowiekiem. Sprzyja jej wiedza, otwartość, komunikowanie się oraz wolność słowa, sumienia i wiary. Tolerancja jest harmonią w różnorodności. To nie tylko moralny obowiązek, ale także prawny i polityczny warunek. Tolerancja - wartość, która czyni możliwym pokój - przyczynia się do zastąpienia kultury wojny kulturą pokoju.

t02Naljsd5_00000_BIB_002Art. 1 Deklaracji zasad tolerancji.

Tolerancja polega na:

  • respektowaniu cudzych praw i cudzej własności;

  • uznaniu i akceptacji różnic indywidualnych;

  • umiejętności słuchania, komunikowania się i rozumienia innych;

  • docenianiu rozmaitości kultur;

  • otwarciu na cudze myśli i filozofię;

  • ciekawości i nieodrzucaniu nieznanego;

  • uznaniu, że nikt nie ma monopolu na prawdę.

t02Naljsd5_00000049

Skutki odrzucenia przez grupę

Czy zastanawiałeś się kiedykolwiek, co się dzieje z osobami, które są odrzucane przez grupę?

R1G92cCldLDwN11
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
Ćwiczenie 6

Zastanów się, czy korzyści, jakie grupa czerpie z odrzucenia pewnych osób, mogą usprawiedliwić podane wyżej skutki?

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Subkultura
Definicja: Subkultura

Subkulturą nazywamy grupę społeczną, która przyjmuje wzory, zasady, normy zwyczajowe odmienne od akceptowanych przez ogół społeczeństwa. Najczęściej pojęcie to związane jest z zachowaniem młodzieży, która szukając dla siebie miejsca w społeczeństwie, próbuje tworzyć nowe wartości i obowiązujące w subkulturach normy grupowe.

RWmxMBSoL26sa1
Cosplay'erki, dziewczyny przebrane za postaci z gier
Jakub Ehnmarka, Cosplay'erki, dziewczyny przebrane za postaci z gier, licencja: CC BY 2.0
RsiUZIy50rS0f1
Metalowcy
liftarn, Metalowcy, licencja: CC BY-SA 3.0
t02Naljsd5_00000052

Sposoby przeciwdziałania wykluczeniu

Wykluczenie społeczne
Definicja: Wykluczenie społeczne

To sytuacja, w której człowiek lub grupa ludzi nie może uczestniczyć w działaniach uznawanych za normalne i powszechnie dostępne. Ograniczenie to nie wynika z jego woli, ale jest skutkiem czynników od niego niezależnych, np. płci, koloru skóry, sytuacji ekonomicznej, wykształcenia, miejsca zamieszkania.

Ćwiczenie 7

Zastanówmy się, które z podanych niżej sytuacji można uznać za przykłady wykluczenia społecznego.

  • Dziecko bezrobotnych rodziców nie może kupić nowego oprogramowania do używanego od kilku lat laptopa.

  • Gimnazjalista z małej miejscowości kontynuuje naukę w miejscowej szkole, ponieważ nie stać go na dojazd do renomowanego liceum w dużym mieście.

  • Statut szkoły zabrania gimnazjalistom farbowania włosów, grożąc zawieszeniem w prawach ucznia.

Zastanów się, kiedy normy i zasady obowiązujące w życiu danego społeczeństwa zamieniają się w bariery, będące przyczyną wykluczenia. Odwołaj się do przykładów z literatury, filmu, życia codziennego.

Współczesne społeczeństwa demokratyczne starają się przeciwdziałać wykluczeniu. Bardzo ważną rolę odgrywają w tych działaniach różnego rodzaju instytucje rządowe i pozarządowe. Podejmowane przez nie przedsięwzięcia mogą dotyczyć osób o ograniczonej sprawności ruchowej lub intelektualnej, a także ze środowisk patologicznych. Dają im one szansę na rozwój osobistych zainteresowań oraz lepsze funkcjonowanie w społeczeństwie. Przez organizowanie zajęć integrujących osoby o ograniczonej sprawności z osobami w pełni sprawnymi, pomagają przełamać bariery kulturowe, pozytywnie wpływają na współpracę obu grup, ułatwiają wzajemne otwarcie na potrzeby drugiej strony. Mogą również przyczynić się do integracji w społeczeństwie grup etnicznych, mniejszości narodowych i uchodźców.

Patologie społeczne
Definicja: Patologie społeczne

Zachowania jednostek i grup, pozostające w sprzeczności z wartościami i zasadami akceptowanymi przez dane społeczeństwo; zaliczamy do nich: przestępczość, pijaństwo, alkoholizm, narkomanię, przemoc w rodzinie.

Integracja społeczna
Definicja: Integracja społeczna

Proces zmierzający do dostosowywania i współpracy mocno zróżnicowanych grup.

Ćwiczenie 8

Ustal, które instytucje znajdujące się w twojej miejscowości (lub na terenie twojej gminy) prowadzą działania służące walce z wykluczeniem społecznym.

t02Naljsd5_0000005T

Podsumowanie

Człowiek jest istotą społeczną. Grupa daje nam poczucie przynależności, bezpieczeństwa i określa nasz system wartości. Każdy z nas funkcjonuje w określonych grupach. Naszym zadaniem jest więc przezwyciężanie podziałów przez poznanie i zrozumienie potrzeb innych. Powinniśmy zaangażować się w poznawanie kultur i warunków życiowych naszych szkolnych kolegów, szukać możliwości porozumienia, także w z tymi, których zachowań nie akceptujemy. Pamiętajmy, że odrzucenie może prowadzić jednostkę do zachowań niszczących – innych lub siebie samego. Dzięki naszemu zainteresowaniu życiem kolegów mamy szansę uchronić ich przed nieprzemyślanymi i szkodliwymi decyzjami.

R1VzpTLO6aYzj1
Komunikat z badań CBOS, BS/139/2013
Contentplus.pl sp. z o.o., Komunikat z badań CBOS, BS/139/2013, 2013, licencja: CC BY 3.0[online], dostępny w internecie: http://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2013/K_139_13.PDF [dostęp 5.11.2015 r.]
1
Ćwiczenie 9
R1TVFgVjYX1zd1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ania jest chora. Od dziecka jeździ na wózku inwalidzkim. Jej pasją jest sztuka filmowa. Zna tytuły najwybitniejszych filmów, nazwiska reżyserów i aktorów, tylko nie zawsze może zobaczyć najnowsze produkcje. Schody, schody i jeszcze raz schody. To jej Tatry, Alpy, a czasami Himalaje. To z ich powodu zrezygnowała z udziału w kółku filmowym, a dzisiaj po raz kolejny opuści premierowy pokaz w kinie.

Ćwiczenie 10
R16noCg7JIHwW1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.