Aktualności

Kształcenie na odległość

Programy nauczania i scenariusze zajęć do kształcenia ogólnego

Epodręczniki PO KL

Katalog Zasobów Dodatkowych

Gra edukacyjna „Godność, wolność i niepodległość”

Materiały partnerów


Filmy instruktażowe i instrukcje

Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
R1LaoS4DY5soo1

Kompozycja obrazu – układ elementów w pracy plastycznej

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela

Ri2tAPyaWTCcj
Scenariusz zajęć do pobrania.
1

I. Opanowanie zagadnień z zakresu języka i funkcji plastyki; podejmowanie działań twórczych, w których wykorzystane są wiadomości dotyczące formy i struktury dzieła.

2) rozróżnia cechy i rodzaje kompozycji w naturze oraz w sztukach plastycznych (odnajduje je w dziełach mistrzów, a także w tworach i zjawiskach przyrody); tworzy różnorodne układy kompozycyjne na płaszczyźnie i w przestrzeni (kompozycje otwarte i zamknięte, rytmiczne, symetryczne, statyczne i dynamiczne); ustala właściwe proporcje poszczególnych elementów kompozycyjnych, umiejętnie równoważy kompozycję, wykorzystując kształt i kontrast form;

5) charakteryzuje pozostałe środki wyrazu artystycznego, takie jak: linia, plama, faktura; wykorzystuje wskazane środki w działaniach plastycznych (kompozycjach z wyobraźni i transpozycji natury);

III. Opanowanie podstawowych wiadomości z zakresu kultury plastycznej, jej narodowego i ogólnoludzkiego dziedzictwa kulturowego. Uczeń:

4) wymienia, rozpoznaje i charakteryzuje najważniejsze obiekty kultury wizualnej w Polsce, wskazuje ich twórców;

5) rozpoznaje wybrane, najbardziej istotne dzieła z dorobku innych narodów.

Nauczysz się

dostrzegać wpływ różnych rodzajów kompozycji na wyraz pracy plastycznej;

definiować terminy: kompozycja, kompozycja symetryczna i asymetryczna, rytmiczna, zamknięta i otwarta, statyczna i dynamiczna;

rozróżniać poszczególne rodzaje kompozycji;

tworzyć prace plastyczne, w których zastosujesz wybrane rodzaje kompozycji

Rodzaje kompozycji

Rh00HMNDHNBIS
Ćwiczenie 1
Co to jest kompozycja?
Obserwacja 1

Twórz tradycyjnie - kompozycjaKOMPOZYCJAkompozycja

Uzyskiwanie ciekawych kompozycji

Co będzie potrzebne

dwie duże kartki papieru, kartki z kolorowego bloku, nożyczki i klej

Instrukcja

Wytnij z kolorowego papieru kształty owoców i warzyw (lub innych przedmiotów) – najlepiej 5–7 sztuk. Każdy przedmiot wytnij tak samo dwa razy. Będziesz mieć 10–14 przedmiotów. Posegreguj je na dwa identyczne komplety i przyklej na dwóch dużych kartonach na dwa różne sposoby. Czym różnią się stworzone przez Ciebie kompozycje?

RscWWo8hBhwSW
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.
Inna wersja zadania

Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem abstraktu.

Kompozycja otwarta

Artyści uzyskują OTWARTEKOMPOZYCJA OTWARTAOTWARTE lub ZAMKNIĘTE KOMPOZYCJEKOMPOZYCJA ZAMKNIĘTAZAMKNIĘTE KOMPOZYCJE na rozmaite sposoby. Poniżej przykłady różnych kompozycji w dziełach sztuki.

R1OCXaTIeWsYk
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz olejny „Irysy” autorstwa Vincenta Van Gogha. Na pierwszym planie kompozycji ukazane zostały wyrastające z czerwono-rudej ziemi niebieskie kwiaty o wysmukłych zielono-szarych liściach i długich, wąskich łodygach. W tle znajduje się ciepłe, zielono-żółte pole słoneczników. Artysta różnicuje plamę barwną. Zarówno tło jak i ziemia malowane są przy pomocy techniki puentylistycznej – drobnymi pociągnięciami pędzla, impasto. Zupełnie inaczej traktuje kwiaty – tutaj malarz przyłożył dużą wagę do detalu i odwzorowania natury. Każda roślina jest namalowany z niezwykłą wnikliwością, wręcz czuje się ich aksamitną delikatność. Powyginane kształty niebieskich płatków stanowią kontrast z okalającymi je podłużnymi liśćmi. Artysta zastosował tutaj kompozycję otwartą – obraz stanowi kadr większego pejzażu, który łatwo jesteśmy w stanie sobie wyobrazić. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Widoczne na obrazie irysy to część ukwieconej łąki. Możemy łatwo wyobrazić jak wygląda łąka poza ramami obrazu. Jest to więc kompozycja otwarta.
Vincent van Gogh, „Irysy”, 1889, J. Paul Getty Museum, Los Angeles, Stany Zjednoczone, wikipedia.org, CC BY 3.0
RqUX7DqAYR2Ii
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz olejny „Broadway Boogie Woogie” autorstwa Piet Mondrian. Abstrakcyjna kompozycja składa się z małych, żółtych, czerwonych, białych oraz granatowych kwadratów i prostokątów, ułożonych w poziome a także pionowe pasy na białym tle. Między nimi znajdują się większe prostokątne kształty w tych samych kolorach. Składowe elementy obrazu rozproszone są na całej powierzchni jakby przypadkowo. Artysta zastosował tutaj kompozycję otwartą – łatwo jesteśmy w stanie sobie wyobrazić dalszą kompozycję poza kadrem płótna. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Geometryczne kształty są równomiernie rozłożone na całej płaszczyźnie obrazu. Mamy wrażenie, że widzimy tylko fragment większej całości. Możemy łatwo wyobrazić sobie, co jest poza ramami obrazu. Jest to więc kompozycja otwarta.
Piet Mondrian, „Broadway Boogie Woogie”, 1942-1943, Museum of Modern Art (MoMA), Nowy Jork, Stany Zjednoczone, wikiart.org, CC BY 3.0
RBxaOwkJ2ygxX
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz olejny „Lilie Wodne” autorstwa Clauda Moneta. Dzieło ukazuje pływające na tafli niebiesko-zielonej wody nenufary, tworząc na niej jasne, zielono-żółto-różowe wyspy. Płótno namalowane jest przy pomocą drobnych smug czystego koloru. Obraz nie jest typowym pejzażem, nie ma tu horyzontu ani nieba. Malarz ograniczył się jedynie do ukazania wody oraz unoszących się na jej powierzchni kwiatów i liści. Całość płótna została potraktowana jednolicie. Artysta zastosował tutaj kompozycję otwartą – obraz stanowi kadr większego krajobrazu, który łatwo jesteśmy w stanie sobie wyobrazić. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Poniższy obraz, to kolejny przykład tzw. kompozycji otwartej. Na obrazie widoczne jest jezioro albo inny mały zbiornik wodny, na którym widoczne są rośliny, oraz trawa. Oglądając ten obraz możesz bez problemów wyobrazić sobie jak wygląda ten zbiornik wodny poza ramami obrazu.
Claude Monet, „Lilie Wodne”, 1916, National Museum of Western Art, Tokio, Japonia, wikimedia.org, domena publiczna

Kompozycja zamknięta

R1HgloJSzLfwU
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz olejny „Madonna Magnificat” autorstwa Sandro Botticellego. Na płótnie o kształcie koła, ukazana jest Madonna z małym Chrystusem na kolanach. Matka Boska ubrana jest w czerwoną suknię. Jej ramiona przykrywa granatowy płaszcz ze złotymi wykończeniami. Głowę okrytą ma przezroczystym woalem i pasiastą, różowo-niebieską chustą. Nad nią znajduje się korona trzymana przez dwóch aniołów. Z lewej strony kompozycji stoją trzy postacie młodych osób o długich, jasnych, falowanych włosach. Dwaj młodzieńcy trzymają w dłoniach otwartą, zapisaną księgę, nad którą Madonna unosi dłoń z piórem zanurzonym w trzymanym przez jednego z chłopców kałamarzu. W tle znajduje się pejzaż z rzeką i pofalowanymi pagórkami , nad którymi rozpościera się błękitne niebo. Obraz zamyka okrągła, bogato rzeźbiona w motywy roślinne, złota rama. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Uwaga jest skupiona na rozgrywającej się w centrum scenie. Wszystkie ważne dla tematu postaci zmieściły się na kolistym formacie obrazu. Ich układy ciał i gesty podkreślają kształt ramy, dodatkowo zamykając kompozycję. Jest to więc kompozycja zamknięta.
Sandro Botticelli, „Madonna Magnificat”, 1483-1985, Galeria Uffizi, Florencja, Włochy, wikiart.org, domena publiczna
RhiY7ixDx48wt
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz „Martwa natura” autorstwa Jeana-Baptistea Chardina. W centrum statycznej kompozycji znajduje się metalowy, podłużny kielich o niskiej nóżce, natomiast obok stoi czerwona misa z białym wnętrzem, z której wystaje metalowa rączka łyżki. Przed naczyniami ułożone są trzy, czerwono-żółte jabłka oraz dwa kasztany. Wszystkie przedmioty znajdują się na brązowej draperii przykrywającej stół. Tło stanowi brązowa, poprzecierana ściana. Całość obrazu namalowana jest luźno, bez zbędnej dbałości o szczegół, mimo to artyście udało się wiernie oddać różny rodzaj materii przedmiotów: gładkość misy i błyszczącego kielicha, delikatność owoców czy chropowatość ściany. Dzieło wykonane jest w technice olejnej. Ciepła, wąska gama barwna ogranicza się do brązów, czerwieni i złamanych zieleni. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Wszystkie przedmioty użyte w tej martwej naturze są w całości przedstawione na obrazie. Są skupione w jednej grupie, nasza uwaga koncentruje się na środku obrazu. Jest to więc kompozycja zamknięta.
Jean Siméon Chardin, „Martwa natura”, 1790, Luwr, Paryż, Francja, wikipedia.org, domena publiczna

Rodzaje kompozycji

  • Kompozycja daje się podzielić na dwie bardzo podobne części. Przez środek można przeprowadzić oś symetrii. Jest to KOMPOZYCJA SYMETRYCZNAKOMPOZYCJA SYMETRYCZNAKOMPOZYCJA SYMETRYCZNA.

  • W tej kompozycji najważniejsze elementy znalazły się w centrum, na środku. Jest to KOMPOZYCJA CENTRALNAKOMPOZYCJA CENTRALNAKOMPOZYCJA CENTRALNA.

  • W tej kompozycji najważniejsze elementy znalazły się po jednej stronie obrazu. Nie można przeprowadzić osi symetrii. Jest to KOMPOZYCJA ASYMETRYCZNAKompozycja ASYMETRYCZNAKOMPOZYCJA ASYMETRYCZNA

    .

Rn8FvjYVgXAp7
Ćwiczenie 2
Czym różni się kompozycja symetryczna od asymetrycznej?

Rodzaje linii

  • Piony i poziomy dają wrażenie spokoju kompozycji.

    Taką KOMPOZYCJĘ nazywamy STATYCZNĄKOMPOZYCJA STATYCZNASTATYCZNĄ.

  • Duża liczba skosów daje wrażenie ruchu. Taką KOMPOZYCJĘ nazywamy DYNAMICZNĄKompozycja dynamicznaDYNAMICZNĄ

R14anKxRIkyil
Ćwiczenie 3
Wyjaśnij znaczenie pojęcia kompozycja dynamiczna.
Polecenie 1

Potrzebny będzie aparat fotograficzny. Zaproś jedną lub więcej osób do pozowania do zdjęcia. Poproś, by ustawiały się w taki sposób, aby na fotografii uzyskać kompozycję statyczną lub dynamiczną.

Ćwiczenie 4
RILQFDZeCSW0W
Wyjaśnij znaczenie pojęcia kompozycja statyczna.
Polecenie 2

Wykonaj KOMPOZYCJĘ RYTMICZNĄ.

Poniżej jest miejsce na narysowanie Twojej KOMPOZYCJI.

R1WeXxTCzczJ71
Aplikacja do rysowania.
Źródło: ViliusL, GNU GENERAL PUBLIC LICENSE Version 3, 29 June 2007 Copyright (C) 2007 Free Software Foundation, Inc. <http://fsf.org/> Everyone is permitted to copy and distribute verbatim copies of this license document, but changing it is not allowed..
R1OF6xLHkBj5J
Ćwiczenie 5
Na podstawie treści lekcji, ułóż pytanie na kartkówkę.
R1SnVLiPgI1hU
Ćwiczenie 6
Wysłuchaj nagrania abstraktu i zastanów się, czego jeszcze chciałbyś się dowiedzieć w związku z tematem lekcji.
ReOYxc1UlT6vY
Ćwiczenie 7
Przypomnij sobie tytuł abstraktu, wysłuchaj nagrania i spróbuj zaproponować własny temat dla dzisiejszej lekcji.
Polecenie 3

Ćwiczenia, których celem jest łączenie typów kompozycji, możesz wykonać bez użycia komputera.

Potrzebne będą: duża kartka papieru, farby lub kredki

Narysuj lub namaluj na kartce papieru rysunek o dowolnej tematyce, który będzie realizował wybrane przez Ciebie rodzaje kompozycji (wybierz przynajmniej dwa rodzaje).

Słownik pojęć

Kompozycja
Kompozycja

to rozmieszczenie, uporządkowanie elementów w dziele sztuki (zarówno na płaszczyźnie, jak i w przestrzeni).

Kompozycja asymetryczna
Kompozycja asymetryczna

to nieregularne rozmieszczenie elementów. Prawa i lewa strona kompozycji się różnią.

Kompozycja centralna
Kompozycja centralna

to rozmieszczenie elementów w taki sposób, aby skupić uwagę na środku płaszczyzny.

Kompozycja dynamiczna
Kompozycja dynamiczna

to kompozycja, w której przeważają skosy, linie łamane, krzywizny lub łuki. Mamy wrażenie ruchu.

Kompozycja otwarta
Kompozycja otwarta

to takie rozmieszczenie elementów, które sprawia wrażenie jakby dzieło miało dalszy ciąg poza ramami obrazu. Mamy wrażenie oglądania tylko fragmentu. Często elementy wychodzą poza kadr.

Kompozycja statyczna
Kompozycja statyczna

to kompozycja, w której przeważają uporządkowane elementy pionowe i poziome. Mamy wrażenie równowagi, spokoju i bezruchu.

Kompozycja symetryczna
Kompozycja symetryczna

to taki układ elementów, który da się podzielić osią symetrii na dwie bardzo podobne części.

Kompozycja zamknięta
Kompozycja zamknięta

to takie rozmieszczenie elementów, które skupia je wewnątrz dzieła. Mamy wrażenie kompletności, całości.

Źródło:

sjp.pwn.pl

Galeria dzieł sztuki

Zgłoś problem