Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
R60CXjkWwkFOd

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Czasami nawet konstytucja może wprowadzać w błąd. Konstytucja RP używa bowiem w art. 28 błędnie pojęcia herb. Godłem Polski jest Orzeł Biały, natomiast tenże Orzeł umieszczony na tarczy herbowej w czerwonym polu jest już herbem Polski.
domena publiczna

Przeczytaj zamieszczony fragment Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.

PREAMBUŁA

W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny, odzyskawszy w 1989 roku możliwość suwerennego i demokratycznego stanowienia o Jej losie,
my, Naród Polski - wszyscy obywatele Rzeczypospolitej, zarówno wierzący w Boga będącego źródłem prawdy, sprawiedliwości, dobra i piękna, jak i nie podzielający tej wiary, a te uniwersalne wartości wywodzący z innych źródeł, równi w prawach i w powinnościach wobec dobra wspólnego - Polski, wdzięczni naszym przodkom za ich pracę, za walkę o niepodległość okupioną ogromnymi ofiarami, za kulturę zakorzenioną w chrześcijańskim dziedzictwie Narodu i ogólnoludzkich wartościach, nawiązując do najlepszych tradycji Pierwszej i Drugiej Rzeczypospolitej, zobowiązani, by przekazać przyszłym pokoleniom wszystko, co cenne z ponad tysiącletniego dorobku, złączeni więzami wspólnoty z naszymi rodakami rozsianymi po świecie, świadomi potrzeby współpracy ze wszystkimi krajami dla dobra Rodziny Ludzkiej, pomni gorzkich doświadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, pragnąc na zawsze zagwarantować prawa obywatelskie, a działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność, w poczuciu odpowiedzialności przed Bogiem lub przed własnym sumieniem, ustanawiamy Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej jako prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności i sprawiedliwości, współdziałaniu władz, dialogu społecznym oraz na zasadzie pomocniczości umacniającej uprawnienia obywateli i ich wspólnot. Wszystkich, którzy dla dobra Trzeciej Rzeczypospolitej tę Konstytucję będą stosowali,
wzywamy, aby czynili to, dbając o zachowanie przyrodzonej godności człowieka, jego prawa do wolności i obowiązku solidarności z innymi, a poszanowanie tych zasad mieli za niewzruszoną podstawę Rzeczypospolitej Polskiej.

t65sAynPH0_00000_BIB_001Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r..
Preambuła
Definicja: Preambuła

Uroczysty wstęp do konstytucji lub umowy międzynarodowej.

Ćwiczenie 1

Przytocz zawarte w preambule słowa, które wyjaśniają, czym jest konstytucja.

Wypisz:

  • uniwersalne wartości, do których odwołali się twórcy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

  • zasady, które uznano za podstawę Rzeczypospolitej Polskiej.

t65sAynPH0_0000000S

Konsytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Co potrafię?
  • podać podstawowe wartości i zasady państwa demokratycznego;

  • wyjaśnić, jaką rolę w państwie demokratycznym odgrywa konstytucja;

  • określić, gdzie i kiedy uchwalono pierwsze konstytucje.

Nauczysz się
  • procesu uchwalania Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r.;

  • struktury obowiązującej ustawy konstytucyjnej;

  • najważniejszych zasad ustrojowych zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r.

t65sAynPH0_0000001C

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r.

Prace nad uchwaleniem demokratycznej konstytucji w Polsce trwały wiele lat. Rozpoczęły się już w 1989 r. Brak porozumienia głównych sił politycznych co do najważniejszych zasad ustrojowych, jakie miały obowiązywać w demokratycznej Polsce, przedłużał czas oczekiwania na nową ustawę zasadniczą.

RSyPVerQByReU1
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
Zgromadzenie Narodowe w Polsce
Definicja: Zgromadzenie Narodowe w Polsce

Obradujący wspólnie posłowie i senatorowie. Zgromadzenie Narodowe zbiera się w określonych prawem sytuacjach.

  • 2 kwietnia 1997 r. Zgromadzenie Narodowe uchwaliło konstytucję.

  • 25 maja 1997 r. odbyło się ogólnonarodowe referendum konstytucyjne.

  • 16 lipca 1997 r. ustawę konstytucyjną podpisał prezydent Aleksander Kwaśniewski.

  • 17 października 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Konstytucja RP) weszła w życie.

Ćwiczenie 2

Zastanów się, dlaczego w procedurze uchwalania Konstytucji RP odwołano się bezpośrednio do woli obywateli, wyrażonej w referendum konstytucyjnym.

t65sAynPH0_00000021

Zapoznaj się z przedstawionym materiałem źródłowym, a następnie wykonaj ćwiczenie interaktywne.

Referendum konstytucyjne z 25 maja 1997 r.

Pytanie:
Czy jesteś za przyjęciem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uchwalonej przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r.?

  • Prawo do udziału w referendum przysługiwało każdemu obywatelowi Rzeczypospolitej Polskiej, który miał czynne prawo wyborcze do Sejmu.

RTs684JHX9zVe11
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
Ćwiczenie 3
R1DgpKadfecxn1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t65sAynPH0_0000002K

Zasady ustrojowe Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP, podobnie jak inne tego rodzaju dokumenty obowiązujące współcześnie w państwach demokratycznych, zawiera postanowienia dotyczące podstawowych zasad funkcjonowania państwa, sposobu powoływania, kompetencji i odpowiedzialności władz publicznych, praw i wolności obywatelskich oraz środków ich ochrony. Składa się z preambuły oraz 243 artykułów, ujętych w XIII rozdziałach.

Zasady ustrojowe
Definicja: Zasady ustrojowe

To zawarte w konstytucji normy prawne mające szczególne znaczenie. Wyrażają podstawowe wartości konstytucyjne.

Zasada suwerenności narodu

Ćwiczenie 4

Wyjaśnij, na czym polega zasada suwerenności narodu.

Ćwiczenie 5

Wymień znane ci przedstawicielskie organy władzy w Polsce.

Ćwiczenie 6

Wymień poznane formy demokracji bezpośredniej.

Zasada podziału władz

Ćwiczenie 7

Wyjaśnij, na czym polega i czemu służy zasada podziału władz

RzNRNTqsjr93V11
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
t65sAynPH0_0000003A

Zasada demokratycznego państwa prawnego

Zasada państwa prawnego oznacza, że władza państwowa związana jest obowiązującym prawem. Konstytucja RP stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Zasada demokratycznego państwa prawnego jest realizowana za pośrednictwem takich rozwiązań, jak:

  • konstytucjonalizm, uznanie ustawy za najważniejsze źródło prawa,

  • kontrola władzy wykonawczej,

  • podział władzy.

Współcześnie zasada demokratycznego państwa prawnego odnosi się również do:

  • uwzględniania w ramach systemu sprawowania władzy reguł pluralizmu politycznego,

  • wyłaniania władz publicznych w drodze wyborów,

  • poszanowanie praw i wolności obywatelskich.

Zasada pluralizmu politycznego

Istotą tej zasady jest swoboda tworzenia i działania partii politycznych, uregulowana w Konstytucji RP. Członkami partii politycznych mogą być tylko obywatele polscy, którzy zrzeszają się w partie na zasadach dobrowolności i równości. Celem działania takich organizacji jest wpływanie metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa i sprawowanie władzy publicznej. Konstytucja RP ustanawia zasadę jawności finansowania partii politycznych.

Partia polityczna w Polsce, aby prowadzić legalną działalność, musi zostać wpisana do ewidencji partii politycznych, prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Wolność tworzenia i działania partii politycznych w Polsce podlega ograniczeniom. Konstytucja RP zakazuje istnienia partii politycznych:

  • które odwołują się w swych programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu;

  • których program lub działalność zakłada bądź dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową;

  • których program lub działalność dopuszcza stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy albo wpływu na politykę państwa;

  • które przewidują utajnienie struktur lub członkostwa.

t65sAynPH0_0000004A

Podsumowanie

Konstytucja RP z 1997 r. spełnia standardy współczesnego państwa demokratycznego. Zawarte w niej zasady ustrojowe nawiązują do bogatego dorobku współczesnej myśli politycznej, kształtującej się od czasów oświecenia, rewolucji francuskiej i amerykańskiej.

Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładuLeszek Garlicki
Leszek Garlicki Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu

Każda konstytucja określa pewne zasady podstawowe, które rozstrzygają o charakterze ustrojowym danego państwa i określają panujący w nim system władzy. Suma tych zasad składa się na tożsamość konstytucyjną danego państwa. (…) Zasady te mogą być formułowane w bardzo różny sposób, różne mogą być proporcje ich wzajemnego ujęcia, mogą być one uzupełniane zasadami i deklaracjami o bardziej szczegółowym charakterze. Wynika to ze specyfiki każdego państwa, meandrów jego historii konstytucyjnej, hierarchii jego wartości i celów, uważanych przez twórców konstytucji za podstawowe.

t65sAynPH0_00000_BIB_002Leszek Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2012, s. 53.
Ćwiczenie 8
RPKIZ2CId7hOw1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 9
R1UevLSQf44P81
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.