Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
R1bhmQGOnuG3t1

Muzyka norweska z Edwardem Griegiem w tle

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

Ważne daty

1843 – narodziny Griega w Bergen, w Norwegii

1866 – przeprowadzka do Oslo

1868 – skomponowanie Koncertu fortepianowego a‑moll

1874‑1876 – praca nad Suitą Peer Gynt do dramatu Henryka Ibsena

1907 – ostatnie koncerty w Norwegii i Niemczech, śmierć kompozytora w rodzinnym Bergen

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela.

R191VWvehZfpa
Scenariusz zajęć do pobrania

I. Indywidualna i zespołowa ekspresja muzyczna.

2. W zakresie gry na instrumentach. Uczeń:

1) gra na instrumentach ze słuchu lub/i przy pomocy nut (w zespole lub/i solo) na jednym lub kilku instrumentach melodycznych (do wyboru np. flet podłużny, flażolet /flecik polski/, pianino, keyboard, gitara, dzwonki, metalofon, ksylofon i inne) oraz perkusyjnych niemelodycznych:

C) proste utwory,

III. Kultura muzyczna, narodowe i światowe dziedzictwo kulturowe. Uczeń:

5. wyszukuje nagrania z literatury muzycznej w celu zilustrowania twórczości kompozytorów, cech epoki, charakterystyki stylów, przygotowując prezentacje lub/i, muzyczne portfolio;

Nauczysz się

tłumaczyć pojęcia: muzyka romantyczna, szkoła narodowa, muzyka ilustracyjna, muzyka programowa;

omawiać wysłuchane utwory muzyczne;

opowiadać o biografii i twórczości Edwarda Griega, ze szczególnym uwzględnieniem fragmentów Suity Peer Gynt oraz Koncertu fortepianowego a - moll;

śpiewać i wykonywać na dzwonkach chromatycznych temat z Pieśni Solwejgi, cz. IV  II Suity Peer Gynt.

Muzyka ilustracyjno‑programowa

Muzyki możemy słuchać, odbierając ją i przeżywając w zależności od wyobraźni, wrażliwości i stanu emocji. Muzyka może ilustrować także zjawiska pozamuzyczne: za pomocą charakteru, rytmu, tempa, zmian dynamicznych, barwy instrumentów czy sposobu wykonania, kompozytorzy wyrażali np. treść literacką ballady, odgłosy przyrody (np. śpiew ptaków, szum morza, odgłosy deszczu), wydarzenia historyczne (np. odgłosy bitew). Muzykę, która inspirowana jest takim pozamuzycznym programem, nazywamy muzyką programowąMuzyka programowamuzyką programową. Do jej rodzajów zaliczamy naśladującą zjawiska przyrody muzykę ilustracyjną, która szczególną rolę pełniła w epoce romantyzmu.

W centrum zainteresowań epoki romantycznej był człowiek – konkretny bohater i jego przeżycia. Muzyka, która uważana była za najbardziej romantyczną dziedzinę ze wszystkich sztuk, najbardziej przemawiała do wyobraźni nowego odbiorcy, oddalając go od realiów życia i wkraczając w świat fantazji i emocji.

Od XIX w. kraje takie jak Francja, Włochy, Niemcy coraz wyraźniej uświadamiały sobie znaczenie sztuki narodowej. Pojawiła się druga, o wiele silniejsza tendencja, gdzie romantyczne ideały zaistniały jako ekspresja własna w krajach, w których sztuka muzyczna dotąd pozostawała na dalszym planie. Rozwinęły się narodowe szkoły: rosyjska, czeska, polska, węgierska, hiszpańska, szwedzka oraz norweska. W muzyce norweskiej największym twórcą narodowym był Edward Grieg, który sięgał w swej twórczości do źródeł skandynawskiej muzyki ludowej – rodzimych pieśni i tańców.

Edward Grieg – biografia

R1mreokozBtBz
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię Edvarda Griega. Mężczyzna ukazany jest z prawego półprofilu, od pasa w górę. Postać ubrana jest w czarny płaszcz oraz jasną koszulę z przeplecioną pod szyją muszką. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Edward Grieg, nazywany Chopinem Północy, to pierwszy muzyk norweski o sławie europejskiej, mistrz liryzmu i nastrojowości romantycznej, którego utwory mają własny koloryt, często osiągnięty dzięki nawiązaniu do muzyki ludowej.
Anders Beer Wilse, „Fotografia Edwarda Griega”, wrzesień 1907, Biblioteka Nardowa, Bergen, wikimedia.org, domena publiczna

Urodził się w 1843 roku w Bergen (zachodnia Norwegia) jako syn brytyjskiego konsula. Po domowej nauce muzyki pod kierunkiem matki, studia muzyczne odbył w Lipsku. Mając 19 lat prowadził ożywioną działalność jako pianista, kompozytor i dyrygent. Od 1866 roku w czasie ośmioletniego pobytu w Oslo, kompozytor stworzył szereg wysoce wartościowych dzieł, m.in. utwory kameralneKameralna muzykautwory kameralne.

Edward Grieg – Koncert fortepianowy a‑moll

Oryginalność stylu muzycznego Griega zwróciła uwagę wybitnego węgierskiego kompozytora i pianisty – Franiciszka Liszta, który przesłał wtedy 25 – letniemu twórcy list pełen wyrazów uznania dla jego talentu i tworzenia narodowej muzyki norweskiej. Powstaje wtedy KoncertKoncertKoncert fortepianowy a –moll, który cieszył się od pierwszego wykonania wielkim powodzeniem. Po szeregu potężnych, opadających akordówAkordakordów pojawia się szeroka, liryczna melodia tematu głównego pierwszej jego części, grana przez grupę instrumentów dętych drewnianych orkiestry, by w końcu przejść w perlące się w fortepianie frazy drugiego tematu.

Polecenie 1

Poniżej widoczny jest fragment partytury koncertu fortepianowego a‑moll. Zwróć uwagę na nuty zapisane mniejszym drukiem - to wyciąg fortepianowy partii orkiestrowej. Obserwuj grę solisty, a następnie śledź partię orkiestry.

R1YRplfrpK6kR
Utwór muzyczny: Edward Grieg, Koncert fortepianowy „a –moll” op. 16 cz. I. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.
R7uUeT93ffCwY
M-123-FOTO2
Edward Grieg, „Pierwsza strona nut Koncertu fortepianowego a-moll op. 16”, scribd.com, CC BY 3.0
RVszRIOKfXlrr
Ilustracja interaktywna przedstawia dom Edvarda Griega. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. W 1874 roku, po przyznaniu dożywotniej pensji, Edward Grieg powrócił do rodzinnego miasta Bergen, poświęcając się całkowicie kompozycji i działalności koncertowej. Odbywał podróże po Niemczech, Danii, Szwecji i Italii. Lata 1889‑1890 przyniosły mu sukcesy artystyczne w Londynie i Paryżu. Grieg koncertował również w Wiedniu i Budapeszcie (1896 r.) oraz w Warszawie (w latach 1902 i 1903). Niezależnie od występów, powstawały również nowe utwory.
Autor nieznany, „Dom Edwarda Griega - obecnie muzeum”, Bergen, visitbergen.com, CC BY 3.0

Edward Grieg – twórca Suity Peer Gynt

Wśród szeregu dzieł kompozytora można wyróżnić powstałą w latach 1874‑1876 muzykę do dramatu norweskiego poety Henryka Ibsena pt. Peer Gynt – dzieło ugruntowujące sławę Griega jako kompozytora narodowego.

Pięcioaktowy dramat Ibsena przedstawiający fantastyczne przygody Peera Gynta, bohatera norweskich podań ludowych, nicponia i włóczęgi, stał się dla Griega inspiracją podczas tworzenia muzyki o lokalnym, narodowym kolorycie. Spośród 22 numerów orkiestrowych wchodzących w skład całej partytury, Grieg wybrał osiem najbardziej charakterystycznych i zestawił je w dwie suitySuita orkiestrowasuity.

Suita Peer Gynt nr 1 obejmuje części zatytułowane:

  • Poranek

  • Śmierć Azy

  • Taniec Anitry

  • W Grocie Króla Gór

Natomiast w skład Suity nr 2 wchodzą:

  • Skarga Ingridy

  • Taniec arabski

  • Powrót

  • Pieśń Solwejgi

Suita, będąca utworem instrumentalnym złożonym z kilku samodzielnych tańców, kontrastujących pod względem charakteru i rytmu, w epoce romantycznej zwana orkiestralną, zawierała w swojej budowie również utwory nietaneczne. Jej przykładem jest dzieło muzyczne Peer Gynt.

R3IuFM45ZJw6X1
Utwór muzyczny: Edward Grieg, „Poranek” z I Suity Peer Gynt op. 46. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.

Peer Gynt znajduje się w lesie w górach. Myślami jest daleko – w ojczystej Norwegii. Widzi krajobraz górski jego rodzinnych stron i chatkę na skraju lasu, w której mieszka jego narzeczona Solwejga. Bohater zachwyca się pięknym krajobrazem i odczuwa ogromną tęsknotę za swoją ojczyzną. Muzyka kreśli barwą fletu poprzecznego najpiękniejszy wschód słońca – pierwsze promienie słońca migocące w koronach drzew, szemrzący górski potok i śpiew ptaków.

RhGi3gynkAFCe1
Nikołaj Roerich, „Dom w górach”, 1911, wikiart.org, domena publiczna

Gynt zdołał zostać majętnym człowiekiem, pieniądze pozyskiwał z działalności przestępczej, były to między innymi oszustwa oraz handel ludźmi. Zostaje nawet uznany przez Arabów za proroka; Poznaje piękną Anitrę - córkę arabskiego szejka. Peer został omotany przez kobietę, a następnie okradziony.

Polecenie 2

Wysłuchaj utworu Taniec Anitry ze suity Peer Gynt. Zwróć uwagę na instrumenty występujące w nagraniu, spróbuj je wymienić.

R1HqnHDJEN2hO
Utwór: Peer Gynt, Suita Nr 1, Op. 46: III. Taniec Anitry Wykonawca: Slovak Philharmonic Orchestra & Libor PesekŹródło: The Masterpieces - Grieg: Peer Gynt, Suite No. 1, Op. 46

Peer Gynt znajduje się w podziemnej, mrocznej pieczarze otoczony przez gnomy i trolle – karłowate potwory. Peer Gynt obraził wszystkie trolle nie chcąc poślubić księżniczki, córki ich króla. Rozpoczynają one taniec, krążąc wokół przerażonego bohatera, chcąc go pojmać, poddać torturom i zabić. Rozwścieczone, ciężko zbliżają się do Peer Gynta coraz głośniej wrzeszcząc i wyjąc. Bohaterowi z trudem udaje się wydostać z opresji.

Polecenie 3

Wysłuchaj teraz utworu W grocie Króla Gór. Zwróć uwagę na dynamikę w utworze. Zauważ, że na samym początku instrumenty grają cicho i powoli, ma to imitować powolne i ostrożne kroki Peera. W późniejszym momencie instrumenty przyspieszają i wydają głośniejsze dźwięki, w tym momencie dochodzi do gonitwy, w której Peer ucieka przez stworami.

RJKEUq8ntMl8g
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz „Peer Gynt u Króla Wzgórz”, autorstwa Teodora Severyna Kittelsena. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „W grocie Króla Gór”.
Teodor Severyn Kittelsen, „Peer Gynt u Króla Wzgórz”, 1890, wikiart.org, domena publiczna (ilustracja); Edward Grieg, „W grocie Króla Gór”, z „Suity Peer Gynt”, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)

Peer Gynt trafił do Egiptu, skąd później wyruszył w drogę powrotną do Norwegii. Okręt na którym znajduje się Gynt oraz jego skarb tonie niedaleko brzegu (Gynt stoczył walkę o miejsce w łodzi, wypchał innego nieszczęśnika do wody).  Do Norwegii wrócił jako starzec, nie wiedział, że czekała na jego powrót Solwejga.

R1CusqmIGPNbU1
Utwór muzyczny: Edward Grieg, „Pieśń Solveigi”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.

Inne dzieła Griega to: Suita z czasów Holberga (dla uczczenia wielkiego rodaka – komediopisarza Ludwika Holberga), Tańce symfoniczne (oparte na ludowych tańcach norweskich), miniatury fortepianowe i szereg dzieł wokalnych.

R15jQpq4Zs2WA
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię Edwarda i Niny Grieg. Para ukazana jest od pasa w górę. Postacie są elegancko ubrane. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Wśród dzieł Edwarda Griega pojawiały się pieśni solowe na głos z fortepianem, których główną inspiratorką i wykonawczynią była żona kompozytora, śpiewaczka Nina Hagerup.
Elliott & Fry, „Fotoportret Edwarda i Niny Grieg”, rok nieznany, Publiczna Biblioteka, Bergen, wikimedia.org, CC BY 3.0
RVIYOxcWmg6Oi
Ilustracja interaktywna przedstawia rzeźbę Edwarda Griega w Bergen. Pomnik ukazuje postać starszego, eleganckiego mężczyzny. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Sławnego, koncertującego muzyka norweskiego spotykały liczne zaszczyty – otrzymał tytuły honorowego doktora uniwersytetu w Cambridge i w Oxfordzie. Ostatnie występy odbyły się w Norwegii i Niemczech, wiosną 1907 roku. Grieg zmarł w Bergen w 1907 roku, w wieku 64 lat.
Ingebrigt Vik, „Rzeźba Edwarda Griega”, wikimedia.org, CC BY 3.0

Zadania

ROnUuru1ausb0
Ćwiczenie 1
Spośród podanych tytułów utworów muzycznych wybierz dzieła Edwarda Griega: Możliwe odpowiedzi: 1. Tańce symfoniczne, 2. Pieśń o poranku, 3. Chopin Północy, 4. Suita Peer Gynt, 5. Miniatury norweskie, 6. Suita z czasów Holberga, 7. Balet Ognisty taniec Anitry, 8. Koncert fortepianowy a – moll op. 16
RreJ5FYCA9y97
Ćwiczenie 2
Zaznacz zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Muzyka naśladująca zjawiska świata zewnętrznego to muzyka ilustracyjna., 2. Muzyka wyrażająca uczucia, w której treść przeważała nad formą to muzyka klasyczna., 3. Instrumentalna forma muzyczna przeznaczona na instrument solowy (np. fortepian) i orkiestrę to koncert., 4. Edwarda Griega nazywano Chopinem Norwegii.
R1ZR7I3V8eKVW
Ćwiczenie 3
Rozwiąż krzyżówkę. 1. Tytuł pierwszej części I Suity Peer Gynt., 2. Współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków o różnej wysokości i nazwie., 3. Polskie miasto, które dwukrotnie odwiedził Grieg., 4. Utwór instrumentalny złożony z kilku samodzielnych tańców, kontrastujących z sobą pod względem charakteru, tempa i rytmu., 5. Epoka, w której w centrum zainteresowań był człowiek – konkretny bohater i jego przeżycia., 6. Szkoły …….. - kierunki, które wyodrębniły się w poł. XIX w. muzyce poszczególnych krajów., 7. Muzyka ………… - muzyka sugerująca poprzez swój tytuł pewne treści, z którymi może się kojarzyć., 8. ……… muzyczna - ogólna nazwa krótkich form muzyki instrumentalnej, popularnych zwłaszcza w romantyzmie., 9. Imię żony słynnego norweskiego kompozytora XIX w., 10. Norweskie miasto, w którym urodził się i zmarł Grieg., 11. Ukochana głównego bohatera dramatu Ibsena Peer Gynt.
R1YRplfrpK6kR1
Utwór muzyczny: Edward Grieg, Koncert fortepianowy „a –moll” op. 16 cz. I. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.
R3IuFM45ZJw6X1
Utwór muzyczny: Edward Grieg, „Poranek” z I Suity Peer Gynt op. 46. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.
RrFuorSKBO1ZP1
Utwór muzyczny: Edward Grieg, „W grocie króla gór” z I Suity Per Gynt op. 46. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.
R1CusqmIGPNbU1
Utwór muzyczny: Edward Grieg, „Pieśń Solveigi”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.
R1Xv9TvRElAH2
Ćwiczenie 4
Uporządkuj w porządku chronologicznym tytuły poszczególnych części ze suity Peer Gynt. Elementy do uszeregowania: 1. Taniec Anitry, 2. Skarga Ingidy, 3. Taniec arabski, 4. W Grocie Króla Gór, 5. Poranek, 6. Śmierć Azy, 7. Pieśń Solwejgi, 8. Powrót
R1ObU7XqvEbmF
Ćwiczenie 5
Wysłuchaj utworów i połącz w pary określenia oraz tytuły utworów: Koncert fortepianowy a – moll Możliwe odpowiedzi: 1. Żarliwa melodia o charakterze ludowym, 2. Szeroka liryczna melodia poprzedzona szeregiem potężnych, opadających akordów, 3. Rytmiczna i dynamicznie narastająca melodia oraz nastrój grozy, 4. Spokojny, pogodny nastrój melodii rozwijający się coraz szerzej i barwniej, aż do promiennej kulminacji Poranek Możliwe odpowiedzi: 1. Żarliwa melodia o charakterze ludowym, 2. Szeroka liryczna melodia poprzedzona szeregiem potężnych, opadających akordów, 3. Rytmiczna i dynamicznie narastająca melodia oraz nastrój grozy, 4. Spokojny, pogodny nastrój melodii rozwijający się coraz szerzej i barwniej, aż do promiennej kulminacji W grocie Króla Gór Możliwe odpowiedzi: 1. Żarliwa melodia o charakterze ludowym, 2. Szeroka liryczna melodia poprzedzona szeregiem potężnych, opadających akordów, 3. Rytmiczna i dynamicznie narastająca melodia oraz nastrój grozy, 4. Spokojny, pogodny nastrój melodii rozwijający się coraz szerzej i barwniej, aż do promiennej kulminacji Pieśń Solwejgi Możliwe odpowiedzi: 1. Żarliwa melodia o charakterze ludowym, 2. Szeroka liryczna melodia poprzedzona szeregiem potężnych, opadających akordów, 3. Rytmiczna i dynamicznie narastająca melodia oraz nastrój grozy, 4. Spokojny, pogodny nastrój melodii rozwijający się coraz szerzej i barwniej, aż do promiennej kulminacji
RZMZt8W0v5XJC
Ćwiczenie 6
Podane nazwy Szkół Narodowych w muzyce przenieś do odpowiednich grup. Szkoły dominujące, rozwinięte Możliwe odpowiedzi: 1. Rosyjska, 2. Węgierska, 3. Hiszpańska, 4. Polska, 5. Włoska, 6. Norweska, 7. Niemiecka, 8. Francuska, 9. Szwedzka, 10. Czeska Szkoły nowo powstałe Możliwe odpowiedzi: 1. Rosyjska, 2. Węgierska, 3. Hiszpańska, 4. Polska, 5. Włoska, 6. Norweska, 7. Niemiecka, 8. Francuska, 9. Szwedzka, 10. Czeska
RzZq8Xtrf6PAe
Ćwiczenie 7
Wersja alternatywna ćwiczenia: 1843 Możliwe odpowiedzi: 1. Przeprowadzka do Oslo, 2. Praca nad Suitą Peer Gynt, 3. Dwa koncerty w Polsce, 4. Przyznanie przez rząd norweski dożywotniej pensji, 5. Ostatnie koncerty w Norwegii i Niemczech, 6. Narodziny Griega w Bergen, w Norwegii, 7. Skomponowanie Koncertu fortepianowego a-moll 1866 Możliwe odpowiedzi: 1. Przeprowadzka do Oslo, 2. Praca nad Suitą Peer Gynt, 3. Dwa koncerty w Polsce, 4. Przyznanie przez rząd norweski dożywotniej pensji, 5. Ostatnie koncerty w Norwegii i Niemczech, 6. Narodziny Griega w Bergen, w Norwegii, 7. Skomponowanie Koncertu fortepianowego a-moll 1868 Możliwe odpowiedzi: 1. Przeprowadzka do Oslo, 2. Praca nad Suitą Peer Gynt, 3. Dwa koncerty w Polsce, 4. Przyznanie przez rząd norweski dożywotniej pensji, 5. Ostatnie koncerty w Norwegii i Niemczech, 6. Narodziny Griega w Bergen, w Norwegii, 7. Skomponowanie Koncertu fortepianowego a-moll 1874 Możliwe odpowiedzi: 1. Przeprowadzka do Oslo, 2. Praca nad Suitą Peer Gynt, 3. Dwa koncerty w Polsce, 4. Przyznanie przez rząd norweski dożywotniej pensji, 5. Ostatnie koncerty w Norwegii i Niemczech, 6. Narodziny Griega w Bergen, w Norwegii, 7. Skomponowanie Koncertu fortepianowego a-moll 1874-76 Możliwe odpowiedzi: 1. Przeprowadzka do Oslo, 2. Praca nad Suitą Peer Gynt, 3. Dwa koncerty w Polsce, 4. Przyznanie przez rząd norweski dożywotniej pensji, 5. Ostatnie koncerty w Norwegii i Niemczech, 6. Narodziny Griega w Bergen, w Norwegii, 7. Skomponowanie Koncertu fortepianowego a-moll 1902 i 1903 Możliwe odpowiedzi: 1. Przeprowadzka do Oslo, 2. Praca nad Suitą Peer Gynt, 3. Dwa koncerty w Polsce, 4. Przyznanie przez rząd norweski dożywotniej pensji, 5. Ostatnie koncerty w Norwegii i Niemczech, 6. Narodziny Griega w Bergen, w Norwegii, 7. Skomponowanie Koncertu fortepianowego a-moll 1907 Możliwe odpowiedzi: 1. Przeprowadzka do Oslo, 2. Praca nad Suitą Peer Gynt, 3. Dwa koncerty w Polsce, 4. Przyznanie przez rząd norweski dożywotniej pensji, 5. Ostatnie koncerty w Norwegii i Niemczech, 6. Narodziny Griega w Bergen, w Norwegii, 7. Skomponowanie Koncertu fortepianowego a-moll
Polecenie 4

Zagraj melodię z zapisu nutowego na dzwonkach chromatycznych.

RO00evx7qfmVW

Słownik pojęć

Akord
Akord

współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków o różnej wysokości i nazwie.

Andante
Andante

określenie umiarkowanego tempa.

Kameralna muzyka
Kameralna muzyka

kompozycje pisane przeznaczone dla niewielkiej liczby wykonawców, do realizowania w małych pomieszczeniach.

Koncert
Koncert

instrumentalna forma muzyczna przeznaczona do wykonania przez instrument solowy i orkiestrę.

Miniatura muzyczna
Miniatura muzyczna

ogólna nazwa krótkich form muzyki instrumentalnej, popularnych zwłaszcza w romantyzmie.

Muzyka ilustracyjna
Muzyka ilustracyjna

muzyka naśladująca zjawiska świata zewnętrznego.

Muzyka programowa
Muzyka programowa

muzyka, sugerująca poprzez swój tytuł pewne treści, z którymi może się kojarzyć.

Muzyka romantyczna
Muzyka romantyczna

muzyka wyrażająca uczucia, w której treść przeważa nad formą.

Muzyka wokalna
Muzyka wokalna

muzyka przeznaczona do śpiewu, zaopatrzona w tekst słowny, którego ilustracją jest śpiewana melodia; tekst nadaje muzyce wokalnej właściwości programowe przez co oddziałuje ona bardziej wyraziście niż muzyka instrumentalna; do muzyki wokalnej należą wszystkie pieśni i utwory na głos solo, na głos solo z towarzyszeniem instrumentalnym (muzyka wokalno‑instrumentalna), utwory na chór oraz kameralne zespoły śpiewacze.

Pizzicato
Pizzicato

w grze na instrumentach smyczkowych wskazówka oznaczająca wydobywanie dźwięku z instrumentu nie za pomocą smyczka, lecz szarpiąc strunę palcem.

Spiccato
Spiccato

ostre staccato wykonywane w szybkim tempie na instrumentach smyczkowych przez granie kolejnych dźwięków oddzielnymi, bardzo krótkimi pociągnięciami smyczka o zmiennym kierunku ruchu.

Staccato
Staccato

rodzaj artykulacji dźwiękowej polegający na ostrym oddzielaniu dźwięków od siebie przez znaczne skracanie ich wartości rytmicznych.

Suita orkiestrowa
Suita orkiestrowa

utwór instrumentalny złożony z kilku samodzielnych tańców, kontrastujących z sobą pod względem charakteru, tempa i rytmu; w romantyzmie pojawiają się w niej również utwory nietaneczne.

Szkoły narodowe w muzyce
Szkoły narodowe w muzyce

kierunki, które wyodrębniły się w poł. XIX w. w muzyce poszczególnych krajów, akcentujące elementy narodowe pod wpływem budzącego się poczucia odrębności narodowej; czynnikiem inspirującym twórczość muzyczną był rodzimy folklor.

Tańce narodowe
Tańce narodowe

tańce charakterystyczne dla kultury danego narodu.

Galeria dzieł sztuki

m2129b3436556038c_0000000000317

Biblioteka muzyczna

R3IuFM45ZJw6X
Utwór muzyczny: Edward Grieg, „Poranek” z I Suity Peer Gynt op. 46. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.
RJKEUq8ntMl8g
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz „Peer Gynt u Króla Wzgórz”, autorstwa Teodora Severyna Kittelsena. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „W grocie Króla Gór”.
Teodor Severyn Kittelsen, „Peer Gynt u Króla Wzgórz”, 1890, wikiart.org, domena publiczna (ilustracja); Edward Grieg, „W grocie Króla Gór”, z „Suity Peer Gynt”, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)
R1HqnHDJEN2hO
Utwór: Peer Gynt, Suita Nr 1, Op. 46: III. Taniec Anitry Wykonawca: Slovak Philharmonic Orchestra & Libor PesekŹródło: The Masterpieces - Grieg: Peer Gynt, Suite No. 1, Op. 46
R1CusqmIGPNbU
Utwór muzyczny: Edward Grieg, „Pieśń Solveigi”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.

Bibliografia

B. Muchenberg, Pogadanki o muzyce 2, PWM, Kraków 1991.

Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Wydawnictwo PWM 1988.