Wydrukuj Zapisz jako PDF Dodaj do ulubionych Udostępnij materiał
R5WxdXQZigg8N
Oś czasu:
R1ZdddXmQOYrS
R13rs2iU0GJHp
Szlachta

W czasach średniowiecza armie krajów europejskich składały się przede wszystkim z rycerzy. Otrzymywali oni od króla ziemię, a w zamian byli zobowiązani do służby wojskowej. Przynależność do stanu rycerskiego była dziedziczna, należały więc do niego tylko dzieci z rodzin rycerskich. W XVI wieku, po wynalezieniu broni palnej, w krajach europejskich zaczęto tworzyć coraz więcej wojska zawodowego, a królowie coraz rzadziej korzystali z usług rycerzy, którzy mogli więcej czasu poświęcać na gospodarowanie w swoich majątkach. Wkrótce stały się one ich głównym źródłem utrzymania. Potomkowie dawnego rycerstwa zaczęli być nazywani szlachtą.

Przywileje i obowiązki szlachty

Szlachta tworzyła jeden stan i miała te same prawa. W ciągu XIV–XVI wieku uzyskała od polskich królów kolejne przywileje, czyli uprawnienia i korzyści. Tylko ona mogła posiadać ziemię na własność i zajmować urzędy państwowe. Bez zgody szlachty król nie mógł wprowadzać nowych praw, nakładać podatków ani wypowiadać wojny. Nie mógł aresztować szlachcica bez wyroku sądowego ani pozbawić go majątku. W razie zagrożenia ze strony wroga obrona granic Rzeczypospolitej była obowiązkiem każdego szlachcica, który musiał się stawić w pełnym uzbrojeniu. Zwołane w ten sposób wojsko szlacheckie nazywano pospolitym ruszeniem. Jednak na zwołanie pospolitego ruszenia król musiał wcześniej uzyskać zgodę szlachty.

Szlachta stanowiła 10 procent wszystkich mieszkańców Rzeczypospolitej. Była zróżnicowana pod względem majątkowym. Najbiedniejsi mieli niewielkie gospodarstwa. Inni byli właścicielami nawet kilkudziesięciu wsi. Najbogatsi, piastujący najwyższe urzędy w państwie, otrzymywali od króla nadania, które pozwalały im zgromadzić duży majątek.

Zadanie 1.

Przyjrzyj się zamieszczonym poniżej współczesnym zdjęciom, a następnie wykonaj polecenia.

R1eAaSeEv2bIN
Ra8TmgpWiquKg
Ćwiczenie 1
R1BnAenfxNlS1
Ćwiczenie 2
R1OyjLpbIkfWc
Ćwiczenie 3
Zadanie 2.

Przeczytaj tekst, a następnie wskaż prawidłowe zakończenie zdania.

Kmiecie [chłopi] winni pracować mniej lub więcej jeden dzień w tygodniu. A także, pragnąc zaradzić pożytkowi naszych poddanych (…) stanowimy i postanawiamy, aby (…) wszyscy i pojedynczy chłopi (…) wszystkich i poszczególnych wsi, zarówno naszych, jak i naszych poddanych (…) nam i swoim panom z każdego łanu [ok. 17 hektarów] jeden dzień tygodniowo odpracowywali (…).

Epoka nowożytna. Teksty źródłowe (...), oprac. M. Ferenc, Kraków 2001, s. 223. s. 79.

R1S8ym5oRYFgV
Ćwiczenie 4
R1ZjjPxcnfCwS
Ćwiczenie 5
R7xkadWUAwbAU
Ćwiczenie 6
RlVhF9wWFIONP
Ćwiczenie 7
Warto przeczytać

Demokracja szlachecka

RjFDPPmZe1rpg

Atlas wlaczpolske.pl