Wydrukuj Zapisz jako PDF Dodaj do ulubionych Udostępnij materiał
RphTlsRTqmZQr11
Okładka - obrazy wszystkiego Źródło: pixabay, licencja: CC 0.
pixabay, licencja: CC 0

Pozytywistyczne nowele zaskakują bogactwem tematów. Mówią o kamizelkach, katarynkach, książkach i jedzeniu. O mieszkaniach, warsztatach, podwórkach, ulicach, placach… O aniołach, latarnikach, dzieciach, zakochanych… O przemijaniu, nieuchronności losu, miłości, władzy, śmierci… O czym jeszcze?

Już wiesz

1) Przypomnij sobie definicję noweli.

2) Obejrzyj film Slumdog. Milioner z ulicy w reżyserii Danny’ego Boyle’a (2008).

j0000000EFB2v23_0000000I
JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Janko Muzykant

Przeczytaj nowelę Henryka Sienkiewicza pt. Janko Muzykant.

JPOL_E3_E4_Tekstykultury
R15CnawR9bad41
Chłopiec grający na skrzypcach
Frans Hals, Chłopiec grający na skrzypcach, ok. 1625, olej na desce, kolekcja prywatna, domena publiczna
JPOL_E3_E4_Tekstykultury
Ćwiczenie 1.1

Nazwij emocje, jakie wywołała w tobie lektura noweli Sienkiewicza.

Ćwiczenie 1.2

Wymień bohaterów przeczytanego tekstu. Każdego scharakteryzuj jednym zdaniem złożonym.

Ćwiczenie 1.3

Ćwiczenie 1.4
R10bzOBeXHQRy1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 1.5

Wyjaśnij, na czym polegała niezwykłość nocy, o której mowa w planie ramowym. Zredaguj krótką notatkę.

Ćwiczenie 1.6

Zaprotestuj przeciwko karze wymierzonej chłopcu. Sformułuj kilka argumentów. Wejdź w rolę adwokata. Zapisz jego mowę.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 1.7

Napisz, jak Janek odbierał świat, który był dla niego „głosów zbieraniem”. Pisz w 1 os. l. poj. Użyj formy monologu wewnętrznego.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 1.8

Podaj kilka przykładów niesprawiedliwości panującej w świecie opisanym przez Sienkiewicza.

Ćwiczenie 1.9

Wypisz skojarzenia, jakie po przeczytaniu noweli Sienkiewicza wywołują w tobie skrzypce.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 1.10

Poinformuj o wydarzeniach, o których mówi nowela Sienkiewicza:

  • w stylu policyjnej kroniki,

  • emocjonalnie.

j0000000EFB2v23_0000001T
JPOL_E3_E4_Konteksty

Miłosierdzie gminy

Przeczytaj nowelę Marii Konopnickiej pt. Miłosierdzie gminy: link.

JPOL_E3_E4_Konteksty
R1cQbHQDTPIEc1
Stary żebrak
David Teniers II, Stary żebrak, olej na płótnie, Uniwersytet w Oxfordzie, domena publiczna
JPOL_E3_E4_Konteksty
Ćwiczenie 2.1

Nazwij emocje, jakie wywołuje tematyka noweli.

Ćwiczenie 2.2

Określ postawę narratora.

Ćwiczenie 2.3

Posiłkując się cytatami i własnymi spostrzeżeniami, określ jak najdokładniej czas i miejsce akcji. Podaj cechy miejsc opisanych w noweli.

Ćwiczenie 2.4

Określ bohatera zbiorowego noweli. Wypunktuj jego cechy.

Odwołując się do obejrzanego przed lekcją filmu Slumdog. Milioner z ulicy, a także do utworu Marii Konopnickiej, wykonaj zadania:

Ćwiczenie 3.1

Wyjaśnij, dlaczego film i nowela mogą być poddane podobnym wartościowaniom. Omów, jakie to wartościowania.

Ćwiczenie 3.2

Opowiedz, co wzbudza twój podziw, czyja postawa jest ci bliższa: Jamala czy Salima.

Ćwiczenie 3.3

Nazwij – w kontekście obu utworów – różne rodzaje przemocy. Poddaj ocenie działania ludzi.

Ćwiczenie 3.4

Rozważ, jakie skłonności ludzkiej natury piętnują film i nowela.

j0000000EFB2v23_0000002Z
JPOL_E3_E4_Preteksty

Współczesne problemy

Handel ludźmi

1
Wskazówka

Na stronach Komendy Wojewódzkiej Policji w Szczecinie (zakładka: „Prewencja i profilaktyka”) znaleźć można bardzo ciekawy materiał dotyczący handlu ludźmi, opracowany na podstawie dokumentów prawnych i konspektu szczecińskiej prokuratury. Nowela Konopnickiej może stać się przyczynkiem jedynie do dyskusji (lekcji) o istotnym problemie naszych czasów, o przestępstwie, którego ofiarą może stać się hipotetycznie każdy z uczniów. Po wykorzystaniu tych materiałów XIX‑wieczna literatura nabiera charakteru bardziej współczesnego, broni się przed zarzutami anachronizmu i wyczerpania.

Ćwiczenie 4.1

Zgromadźcie informacje na temat handlu ludźmi.

Ćwiczenie 4.2

Przygotujcie plakat informacyjny na temat handlu ludźmi. Skoncentrujcie go wokół haseł: Kto? Dlaczego? Kiedy? Jak?. Ustosunkujcie się m.in. do następujących pytań:

  • Kto może stać się ofiarą handlu ludźmi?

  • Co może zrobić osoba, która stała się ofiarą handlu ludźmi?

  • Jak sobie pomóc? Do kogo zwrócić się, będąc w kraju, będąc za granicą?

  • Jak unikać tego rodzaju zagrożeń?

j0000000EFB2v23_0000003N
JPOL_E3_E4_Zadaniowo

Zadaniowo

Ćwiczenie 5

Podaj cechy gatunkowe noweli, a następnie wykaż, że Janko Muzykant oraz Miłosierdzie gminy to nowele.

Ćwiczenie 6

Zredaguj dłuższą notatkę na temat „Palące problemy doby pozytywizmu oczami pisarzy”. Odwołaj się do wybranych tekstów literackich.

Ćwiczenie 7

Przeszukaj zasoby internetowe. Przejrzyj albumy z XIX‑wiecznym malarstwem realistycznym. Wybierz kilka obrazów, które mogłyby stać się ilustracją treści podjętych w tym module. Uzasadnij wybór.

JPOL_E3_E4_Zadaniowo
RG4UARaCQ6sPK11
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.