Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
R1163omewf44v11
Źródło: a. nn., licencja: CC BY 3.0.

Wprowadzenie

R1Fz40ddge20n
Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt i Józef Stalin
Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt i Józef Stalin, 1945, domena publiczna
1
Ćwiczenie 1

Zdjęcie przedstawia trzech przywódców, którzy podejmowali najważniejsze decyzje o losach świata w czasie II wojny światowej. Przyjrzyjmy się im nie jako mężom stanu, lecz po prostu jako osobom.
Po co usiedli?
Który z nich wygląda na najbardziej zrelaksowanego?
Który na najmniej towarzyskiego?
Jaka pogoda panowała podczas spotkania?
Co jeszcze można zauważyć na zdjęciu?

Zadanie na rozgrzewkę

1
Ćwiczenie 2
R12xHvdQecU0f1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 3
R1BVQwdjuESDw1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008NDB6v32_0000000O

Do broni!

Dla zainteresowanych

Władze wielu krajów starały się przekonać obywateli, by zaangażowali się w wojnę. Czyniły to na różne sposoby. Poniżej znajdziesz materiały amerykańskie i brytyjskie.

Ćwiczenie 4

Co łączy wszystkie przekazy?
Do jakich wartości się odwołują?
Które przekazy nie wymagają znajomości języka obcego? Co sprawia, że są zrozumiałe?

j0000008NDB6v32_0000001M

Główne fronty II wojny światowej

Druga wojna światowa była jeszcze bardziej ŚWIATOWA niż pierwsza. Wzięło w niej udział ponad sto państw, a działania wojenne toczyły się na wielu frontach, głównie w Europie, Azji i Afryce. Używano w nich wielu rodzajów nowoczesnej broni.

1
Ćwiczenie 5
RZVXQLZKN7xh61
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008NDB6v32_0000002D

Główne wydarzenia wojny – relacje prasowe

Ćwiczenie 6

Wybierz jeden lub kilka opisów frontów. Przeczytaj podane informacje. Następnie wyobraź sobie, że jesteś redaktorem gazety. Opracuj tytuły głównych artykułów w gazetach, które mogły się ukazać w dniach i krajach podanych na końcu informacji o danym froncie. Do każdego artykułu dopasuj jedną z zaproponowanych fotografii.

Front zachodni

Wiosną 1940 roku Niemcy zaatakowały najpierw Danię i Norwegię, a następnie 10 maja – Belgię, Holandię, Francję i Luksemburg. Armia holenderska skapitulowała 14 maja, po czterech dniach walki, belgijska – 28 maja, po 18 dniach, francuska – 22 czerwca. Tak szybki postęp ofensywy niemieckiej możliwy był dzięki najnowszym zdobyczom techniki, zastosowanym w wojskach zmechanizowanych, lotnictwie, łączności. Taki sposób prowadzenia działań wojennych został nazwy wojną błyskawiczną (po niemiecku: Blitzkrieg). Po raz pierwszy zastosowały go Niemcy przeciwko Polsce w czasie kampanii wrześniowej. W sierpniu 1940 roku rozpoczęły się niemieckie bombardowania Wielkiej Brytanii – tzw. bitwa o Anglię. Miały one poprzedzić inwazję niemiecką na Wyspy Brytyjskie. Jednakże lotnictwo brytyjskie (z pomocą Polaków) stawiło czoła Niemcom, a do inwazji lądowej nigdy nie doszło. Niemal cztery lata później, 6 czerwca 1944 roku, w tak zwany D‑Day, na plażach północnej Francji wylądował desant wojsk alianckich (głównie amerykańskich i brytyjskich). Rozpoczęły one nową fazę działań wojennych przeciw Niemcom. Stopniowo Niemcy byli wypierani z terenów Europy Zachodniej. 8 maja 1945 roku doszło do podpisania kapitulacji III Rzeszy.

  • 10 maja 1940 r. – gazeta francuska.

  • 7 czerwca 1944 r. – gazeta amerykańska.

RiFO5QfiKJ4TJ
Zdjęcie nr 1
Georg Weber, licencja: CC 0
RJVlOfsBmKAug
Zdjęcie nr 2
Desant Aliantów na plaży w Normandii, [show]National Archives and Records Administration, licencja: CC 0
R1e5etoiSw7j2
Zdjęcie nr 3
Bundesarchiv, Bombowce Junkers Ju 87 nad Polską, German Federal Archives, licencja: CC BY-SA 3.0
R13aaKh73j9k211
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008NDB6v32_0000003E

Główne wydarzenia wojny – relacje prasowe

Front wschodni

Zapoczątkowana paktem Ribbentrop‑Mołotow współpraca niemiecko‑radziecka skończyła się dość nagle 22 czerwca 1941 roku. Tego dnia Niemcy zaatakowały Związek Radziecki, z zaskoczenia, bez wypowiedzenia wojny. Tak jak w Europie Zachodniej stosowały taktykę wojny błyskawicznej. Dzięki niej wojska niemieckie w krótkim czasie podeszły pod stolicę ZSRR – Moskwę. Tam zastała je sroga rosyjska zima, do której armia okazała się nieprzygotowana. Niepowodzeniem zakończyła się też próba opanowania południowych terenów europejskiej części Rosji – wybrzeży Morza Czarnego i Kaspijskiego. Przełomowe znaczenie miała toczona pod koniec 1942 i na początku 1943 roku bitwa pod Stalingradem oraz starcie na łuku kurskim ogromnej liczby wojsk pancernych. Po przełamaniu ofensywy niemieckiej w tych dwóch bitwach Armia Radziecka przejęła inicjatywę i rozpoczęła marsz na zachód. W styczniu 1944 roku przekroczyła przedwojenną granicę Polski, a latem 1944 – dzisiejszą. Na początku maja 1945 roku dotarła do Berlina. 8 maja doszło do podpisania kapitulacji III Rzeszy.

  • 4 stycznia 1944 r. – polska gazeta podziemna.

  • 9 maja 1945 r. – gazeta radziecka.

R5ldcW8brXnzl
Zdjęcie nr 1
Johannes Hähle, Niemieccy żołnierze przekraczają granicę Związku Radzieckiego, licencja: CC 0
RsTSbJgGxy7NA
Zdjęcie nr 2
Lt. Moore (US Army), Feldmarszałek Wilhelm Keitel podpisuje akt kapitulacji Niemiec, National Archives and Records Administration, licencja: CC 0
R1OJyXUPrw8Z811
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008NDB6v32_00000044

Główne wydarzenia wojny – relacje prasowe

Front afrykański

W czasie II wojny światowej w Afryce w zasadzie nie było samodzielnych państw. Swoje kolonie miały tam natomiast mocarstwa zaangażowane w wojnę. Walki toczyły się między tymi koloniami. Początkowo brały w nich udział Włochy i państwa alianckie, a od 1941 roku – także Niemcy. Szczególnie zacięta była bitwa o Tobruk, w której wsławiły się także polskie oddziały (zwane szczurami Tobruku), oraz walki o El‑Alamein. Na froncie afrykańskim wojna zakończyła się najwcześniej, bo już w 1943 roku, porażką Niemiec i Włoch.

  • 13 maja 1943 r. (dzień ostatecznej kapitulacji) – gazeta włoska.

  • 13 maja 1943 r. (dzień ostatecznej kapitulacji) – gazeta brytyjska.

R1WEd8MFx1pVz
Zdjęcie nr 1
Smith, Australijscy żołnierze zajmują przednie położenie linii ognia w Tobruku, Imperial War Muzeum , licencja: CC 0
RHnvv80SQJFHO
Zdjęcie nr 2
Dotarcie do Tobruku Brygady Karpackiej Wojska Polskiego, licencja: CC 0
RCRTUkd0QSszr
Zdjęcie nr 3
Gen. Sikorski i Brygada Strzelców Karpackich w Tobruku, licencja: CC 0
R2vR9iUiodeHj11
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008NDB6v32_00000051

Główne wydarzenia wojny – relacje prasowe

Walki na Dalekim Wschodzie

Wojna na Dalekim Wschodzie rozpoczęła się 7 grudnia 1941 roku atakiem japońskim na amerykańską bazę wojskową w Pearl Harbor na Hawajach. Do 1942 roku Japończycy zdobyli Filipiny oraz wiele innych wysp na Pacyfiku. W połowie 1942 roku inicjatywę przejęli Amerykanie. Odzyskanie utraconych pozycji nie przyszło jednak łatwo, a walki były niezwykle zacięte. Amerykanie stosowali tak zwane naloty dywanowej0000008NDB6v32_000tp001naloty dywanowe na miasta japońskie (w tym Tokio). Japończycy z kolei korzystali z kamikadze, pilotów‑samobójców, którzy wbijali się swoimi samolotami w okręty amerykańskie. Wojna na Dalekim Wschodzie trwała nawet po kapitulacji Niemiec. Jej kres położyło zrzucenie dwóch bomb atomowych na japońskie miasta: Hiroszimę i Nagasaki, w sierpniu 1945 roku. Bomby te wykorzystywały energię powstającą z rozszczepienia jądra atomowego pierwiastków promieniotwórczych. Miały one siłę rażenia większą niż wszelkie znane wcześniej rodzaje broni. Tragiczne były nie tylko skutki ogromnych wybuchów (widocznych w postaci tzw. grzyba atomowego), ale także szkodliwe oddziaływanie promieniowania na organizmy ludzkie.

  • 7 grudnia 1941 r. – gazeta amerykańska.

  • 7 sierpnia 1945 r. (nazajutrz po zrzuceniu pierwszej bomby atomowej) – gazeta polska.

R15EPE03ZMKwW
Zdjęcie nr 1
Mmxx, USS Arizona (BB-39) po ataku na Pearl Harbor, licencja: CC 0
R7SrykqO7ljE7
Zdjęcie nr 1
Binksternet , Bombardowanie Nagasaki i Hiroszimy, licencja: CC BY-SA 3.0
RyiBjZJQnO4UW
Zdjęcie nr 3
Cpl. Lynn P. Walker, Jr. (Marine Corps), Ruiny Nagasaki po wymuchu bomby atomowej, licencja: CC 0
RcebFp0NvK8rt11
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008NDB6v32_000tp001
j0000008NDB6v32_00000061

Główne wydarzenia wojny – relacje prasowe

Front włoski

R2P6uJL4b0OM01
Benito Mussolini
Bundesarchiv, Bild 183-2007-1022-506, licencja: CC BY-SA 3.0

Włochy jeszcze przed II wojną światową były sojusznikiem Niemiec. Do wojny przystąpiły po stronie Niemiec w połowie 1940 roku. Swój wysiłek zbrojny skoncentrowały na Afryce i Bałkanach. Na obu tych frontach ponosiły jednak porażki. Dodatkowo wojska aliantów – po zwycięstwie na froncie afrykańskim – latem 1943 roku wylądowały na Sycylii. W efekcie w tym samym roku włoski dyktator Benito Mussolini został odsunięty od władzy i Włochy skapitulowały wobec państw alianckich. Tak jak wcześniej w Afryce i na Bałkanach, w tej sytuacji do akcji wkroczyli Niemcy. Opanowali oni Półwysep Apeniński, i to z nimi walczyły we Włoszech państwa alianckie. Do ważnych wydarzeń należała bitwa o klasztor benedyktyński na Monte Cassino, którego zdobycie 18 maja 1944 r. otwierało wojskom alianckim drogę na Rzym. W walkach tych wsławiły się oddziały Polskich Sił Zbrojnych. Wojna we Włoszech zakończyła się ostatecznie dopiero rok później.

  • 16 maja 1944 r. – gazeta niemiecka

  • 18 maja 1994 r. – gazeta polska

RSn301IHyUv58
Zdjęcie nr
Bundesarchiv, Ruiny Monte Cassino, Bundesarchiv, licencja: CC BY-SA 3.0
RXrDK6RgVPOwV
Zdjęcie nr 2
Radomił, Opactwo Monte Cassino, licencja: CC BY-SA 3.0
Rx8xCvHYqXJjX
Zdjęcie nr 3
Pilecka, Cmentarz wojenny w Monte Cassino, licencja: CC BY 3.0
R1YD44Q9dOE4b11
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008NDB6v32_00000072

Krzyżówka

1
Ćwiczenie 7
R1GniUYpOsXXk1
zadanie interaktywne
1
Ćwiczenie 8

Znajdź na mapie świata miejsce, o którym mówi hasło.
Co się tam wydarzyło w czasie II wojny światowej?

j0000008NDB6v32_0000007B

Podsumowanie

Co wiem?

II wojna światowa objęła swym zasięgiem jeszcze większe tereny niż I wojna. Toczyła się w Europie, Azji, Afryce oraz Oceanii. Początkowo przewaga należała do Niemiec i ich sojuszników (Włoch i Japonii). Na przełomie 1942 i 1943 roku inicjatywę zaczęli przejmować alianci: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, i Związek Radziecki. Włochy opuściły koalicję hitlerowską w 1943 roku. Niemcy skapitulowały w maju 1945, a Japonia – w sierpniu 1945 roku, po ataku jądrowym.

Co potrafię?
  • Sformułować atrakcyjne tytuły prasowe.

  • Posłużyć się mapą do zdobycia informacji.

R13EHxKyTsDr91
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Zapamiętaj!

Amerykańska decyzja o zrzuceniu bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki od samego początku wywoływała wiele kontrowersji. Potępili ją nie tylko Japończycy, ale także znaczna część opinii publicznej państw zachodnich. Przeciwnicy uważali, że to nieludzkie, żeby tysiące niewinnych cywilów (nie żołnierzy) skazywać na śmierć i męczarnie, i że nie istnieje cel, który usprawiedliwiałby takie posunięcie. Zwolennicy użycia bomby argumentowali, że dopiero tak wielkie i nagłe straty przekonały władze Japonii do kapitulacji. W innym wypadku krwawe działania zbrojne przeciągnęłyby się jeszcze o co najmniej kilka miesięcy, natomiast zrzucenie bomby atomowej znacznie ograniczyło liczbę amerykańskich ofiar wojny. Jakie jest twoje zdanie w tym sporze?