Wydrukuj Dodaj do ulubionych Udostępnij materiał Zapisz jako PDF
Rmv7K1XW3cz791

Opisujemy swój wygląd i charakter

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Wstęp

W życiu codziennym i zawodowym ludzie często charakteryzują innych lub siebie. Aby napisać dobrą charakterystykę, trzeba nauczyć się wnikliwej obserwacji, wnioskowania, precyzji w opisywaniu cech i zachowań, uzasadniania oraz wartościowania.

Należy unikać:
– stosowania zdań o tym samym schemacie składniowym z czasownikami byćmieć;
– gromadzenia określeń w formie wyliczenia;
– stosowania przymiotników typu fajny, miły;
– stosowania języka mówionego;
– powtórzeń stylistycznych.

Pracę nad charakterystyką należy zacząć od umiejętnej selekcji materiału, uporządkowania i hierarchizacji danych, zgromadzenia różnorodnego słownictwa oceniającego.

Zastosowanie elementów charakterystyki pośredniej i bezpośredniej na pewno urozmaici wypracowanie.

R7jXJRVJhWpBC1
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Nauczysz się

odróżnisz opis od charakterystyki;

opiszesz wygląd zewnętrzny oraz cechy i zachowania postaci;

wyrazisz opinię o charakteryzowanych postaciach;

zgromadzisz słownictwo do opisywania i charakteryzowania;

rozpoznasz postać literacką na podstawie fragmentu jej charakterystyki;

odróżnisz charakterystykę pośrednią i bezpośredniej.

1

Cele edukacyjne zgodne z etapem kształcenia

Po zapoznaniu się z e‑materiałem uczeń:

  1. kształci umiejętności słuchania i czytania na poziomie informacyjnym i interpretacyjnym;

  2. wbogaca słownictwo i rozwija umiejętność wypowiadania się w mowie i piśmie, formułowania i wyrażania własnych opinii na temat postaci literackich z zachowaniem właściwego stylu języka;

  3. poznaje pojęcia związane z charakterystyką zewnętrzną;

  4. poznaje pojęcia opisujące sposób zachowania, charakter, intelekt, styl życia i wyznawane poglądy.

m10ef00f807e1ebd7_1502093859156_0

OPISUJEMY SWÓJ WYGLĄD I CHARAKTER –audiobook

Rozdziały:

  1. Charakterystyka pośrednia i bezpośrednia

  2. Jak z humorem opisać siebie?

  3. Charakterystyka artystyczna

1
Notatka dla prowadzącego

Notatka dla prowadzącego:

Przed rozpoczęciem pracy z audiobookiem, możesz skorzystać z przygotowanego scenariusza lekcji, który pokazuje, jak włączyć materiały multimedialne w tok lekcji.

R35ERocsWdLM11
W prostokątnym polu znajduje się strzałka skierowana w dół (symbol pobierania pliku) i napis „Pobierz załącznik”. Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego scenariusz lekcji.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Wskazówka

W trakcie słuchania i czytania tekstów nagrania zwróć uwagę, jakie elementy powinna zawierać pełna charakterystyka postaci oraz na różnorodne sposoby charakteryzowania.

RhxeU8RYiKp96m10ef00f807e1ebd7_1536669155879_01
Na ekranie pokazany jest panel sterowania z aktywnymi klawiszami do odtwarzania zawartości audiobooka. W części górnej części znajdują się trzy klawisze. Pierwszy od lewej „Widok” umożliwia przełączenie między odtwarzaczem dźwiękowym audiobooka oznaczonym jako „Odtwarzacz” na liście wyboru a podglądem treści audiobooka oznaczonym jako „Tekst”. Odtwarzacz dźwiękowy oznaczony jako „Odtwarzacz” przedstawia żółty pasek, na którym podczas odtwarzania pojawia się tekst. Widok „Tekst” prezentuje pełny tekst pojawiający się w nagraniu. Widok „Dynamiczny” stanowi połączenie widoku „Odtwarzacz” i „Tekst". Klawisz środkowy „Książka” umożliwia nawigację po treści audiobooka. Klawisz trzeci od lewej „Więcej” – zawiera informacje o programie. Poniżej oddzielony linią znajduje się panel sterowania odtwarzacza nagrania. Poniżej panelu sterowania znajduje się żółty pasek, na którym w trakcie odtwarzania pokazywany jest tekst nagrania.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Wersja tekstowa z wyróżnieniem pojęć

Opisujemy swój wygląd i charakter

Rozdział 1 
Charakterystyka pośrednia i bezpośrednia

Nagranie zawiera fragment Opowieści wigilijnej Charlesa Dickensa oraz Quo Vadis, Henryka Sienkiewicza.
W życiu codziennym i zawodowym często opisujemy i charakteryzujemy siebie i innych. Robimy to w rozmowie z kolegami, konstruując pisma urzędowe, podania, listy motywacyjne. W szkole piszemy wypracowania o bohaterach literackich. Warto pamiętać, że opis i charakterystyka różnią się od siebie.

Opis skupia się na wyglądzie, cechach zewnętrznych osoby, postaci, a charakterystyka zaś oprócz informacji ogólnych o postaci i opisu wyglądu, zawiera analizę sposobu zachowania, charakteru, intelektu, stylu życia i wyznawanych poglądów.
W utworach literackich często spotykamy fragmenty charakterystyki postaci. Wówczas łatwo możemy sobie wyobrazić wygląd, ubiór, sposób zachowania postaci.
Pisarze stosują dwa typy charakterystyki postaci: charakterystykę pośrednią i bezpośrednią.

Oto przykłady:
Charakterystyka pośrednia
Charles Dickens, Opowieść Wigilijna
Scrooge nie kazał zamalować nazwiska starego Marleya na szyldzie swego domu handlowego. Jeszcze po wielu latach na szyldzie nad drzwiami wejściowymi ich firmy można było czytać: Scrooge i Marley. Firma ta bowiem była znana powszechnie. Nowicjusze w sprawach handlowych zwracali się do Scrooge’a – Scrooge albo Marley, on zaś odpowiadał na obydwa nazwiska. Było mu wyraźnie wszystko jedno. Trzeba też przyznać, że Scrooge miał silną rękę, gdy szło o interes. Chwytała ona, ściskała, ze skóry obdzierała swoją ofiarę, nie wypuszczając jej, aż po doszczętnym wyzyskaniu. Był to jednym słowem chciwy i stary grzesznik. Twardy i ostry jak krzemień; zamknięty w sobie, milczący i samotny jak ostryga. Zimno wewnętrzne wyostrzyło jego starcze rysy, wydłużyło nos, zmarszczyło policzki, uczyniło jego chód sztywnym, zaczerwieniało oczy i zabarwiało na niebiesko usta […].

Szron pokrywał jego głowę, brwi i chudą brodę. Wnosił ze sobą lodowatą temperaturę; zamrażał nią swe biuro podczas upału i nie podwyższał jej ani o jeden stopień nawet podczas wigilii Bożego Narodzenia. Zmiany pogody nie miały wpływu na Scrooge’a. Żadne ciepło nie mogło go ogrzać, żaden mróz bardziej oziębić. Niepogoda nie wiedziała, z której strony go zaatakować, największy deszcz, śnieg, grad czy zawierucha miały nad nim wyższość pod jednym tylko względem: one często okazywały się szczodrymi, spadały na świat i ludzi hojnie, dla Scrooge’a zaś takie pojęcia, jak szczodrość lub hojność w ogóle nie istniały. Nie zdarzyło się, aby ktoś z przyjaznym uśmiechem zatrzymał go na ulicy i powiedział: – Kochany Scrooge, jak się masz? Kiedy mnie odwiedzisz?

Żebracy nie prosili go o jałmużnę, dzieci nie pytały o godzinę, żadna kobieta ani mężczyzna nie pytali Scrooge’a o drogę. Nawet psy ślepców musiały go znać, bo gdy nadchodził – wciągały swych właścicieli do domów lub na podwórka, a potem machały ogonami, jakby chcąc powiedzieć: Brak oka jest lepszy od złego oka, mój niewidomy panie […]. Odstręczanie od siebie, przerażanie lodowatym chłodem spotykanych ludzi było dla niego tym, czym jest słodka legumina dla małych łakomczuchów.

Charakterystyka bezpośrednia
Henryk Sienkiewicza, Quo Vadis
Nie widziała go dotąd nigdy, a myślała, że wygląda inaczej. Wyobrażała sobie jakieś okropne oblicze ze skamieniałą w rysach złością, tymczasem ujrzała wielką, osadzoną na grubym karku głowę, straszną wprawdzie, ale niemal śmieszną, albowiem podobną z daleka do głowy dziecka. Tunika ametystowej barwy, zabronionej zwykłym śmiertelnikom, rzucała sinawy odblask na jego szeroką krótką twarz. Włosy miał ciemne, utrefione modą zaprowadzoną przez Othona, w cztery rzędy pukli. Brody nie nosił, gdyż przed niedawnym czasem poświęcił ją Jowiszowi, za co cały Rzym składał mu dziękczynienie, jakkolwiek po cichu szeptano sobie, iż poświęcił ją dlatego, że jak wszyscy z jego rodziny zarastał na czerwono. W jego silnie występującym nad brwiami czole było jednak coś olimpijskiego. W ściągniętych brwiach znać było świadomość wszechmocy; lecz pod tym czołem półboga mieściła się twarz małpy, pijaka i komedianta, próżna, pełna zmiennych żądz, zalana mimo młodego wieku tłuszczem, a jednak chorobliwa i plugawa. Ligii wydał się wrogim, lecz przede wszystkim ohydnym.

Rozdział 2 
Jak z humorem opisać siebie?

Nagranie składa się z fragmentów powieści Buszujący w zbożu, które zawierają charakterystykę głównego bohatera Holdena Caulfielda.

Charakterystyka bohatera
[…] Często mówię cholera. Może dlatego, że w ogóle nam niewyparzoną gębę, a może dlatego, że czasami zachowuję się dziecinnie jak na swój wiek. Wtedy miałem szesnaście lat – teraz mam siedemnaście – a czasem zachowuję się, jakbym miał trzynaście. Aż śmiesznie, bo wzrostu mam sześć i pół stopy i siwe włosy. Słowo daję, fakt. Na jednej połowie głowy – na prawej – mam tysiące siwych włosów. Miałem je od maleńkości. No i mimo to potrafię się tak zachowywać jak dwunastoletni pętak. Wszyscy mi to mówią, a najczęściej ojciec. Trochę w tym jest prawdy, ale nie cała prawda. Ludziom zawsze się zdaje, że wiedzą całą prawdę. Co do mnie, gwiżdżę na to, ale nieraz już mnie nudzi, kiedy powtarzają mi wszyscy w kółko, żebym pamiętał o swoim wieku. Czasem przecież postępuję, jakbym był znacznie starszy, niż jestem – słowo daję! – ale tego ludzie nigdy nie zauważają […].

[…] Większego łgarza ode mnie w życiu nie spotkaliście. Nie ma na to rady. Nawet kiedy idę do kiosku kupić tygodnik ilustrowany, a ktoś mnie pyta, dokąd się wybieram – odpowiadam jak z nut, że idę do opery. Okropny nałóg. Toteż gdy powiedziałem staremu Spencerowi, że muszę iść do sali gimnastycznej po swoje rzeczy, skłamałem bezczelnie […].

[…] Lubię takie książki, żeby od czasu do czasu można było się pośmiać. Czytam mnóstwo klasyków, jak na przykład: Powrót na rodzinną glebę i tym podobne, dość chętnie; czytam dużo książek o wojnie, a także sensacyjne powieści, lubię je, ale nie wzruszają mnie zanadto. Dopiero wtedy wiem, że mnie książka naprawdę zachwyciła, jeżeli po przeczytaniu myślę o jej autorze, że chciałbym z nim się przyjaźnić i móc po prostu telefonować do niego, ile razy przyjdzie mi ochota. Ale takich pisarzy nie ma wielu. Do tego IsakaDinesena mógłbym zatelefonować, owszem. Do Ringa Lardnera też, ale D.B. powiedział mi, że on już umarł. Są jednak takie książki, jak na przykład: W niewoli uczuć Somerseta Maughama. Czytałem to zeszłego lata. Dobre, nie ma co mówić, ale nie miałbym ochoty telefonować do Somerseta Maughama. Sam nie wiem, dlaczego. Po prostu nie jest to typ, z którym chce się pogadać przez telefon. Już raczej zadzwoniłbym do starego Thomasa Hardy […].

Rozdział 3 
Charakterystyka artystyczna

Nagranie zawiera utwór Bolesława Leśmiana pt. Wyszło z boru z poetycką charakterystyką postaci.

Wyszło z boru ślepawe, zjesieniałe zmrocze
Spłodzone samo przez się w sennej bezzadumie.
Nieoswojone z niebem patrzy w podobłocze
I węszy świat, którego nie zna, nie rozumie.

Swym cielskiem kostropatym kąpie się w kałuży,
Co nęci, jak ożywczych jadów pełna misa,
Czołgliwymi mackami krew z kwiatów wysysa
I ciekliną swych mętów po ziemi się smuży.

Zwierzę, co trwać nie zdoła zbyt długo na świecie,
Bo wszystko wokół tchnieniem zatruwa i gasi,
Lecz gdy ty białą dłonią głaszczesz je po grzbiecie,
Ono, mrucząc, do stóp twych korzy się i łasi.

Polecenie 1

Czym różni się charakterystyka pośrednia od bezpośredniej.

Polecenie 2

Czy według charakterystyki Holden jest podobny do większości nastolatków? Uzasadnij.

Polecenie 3

Co czyni charakterystykę przedstawioną w wierszu niezwykłą, niecodzienną?

m10ef00f807e1ebd7_1536669155879_0
m10ef00f807e1ebd7_1502093867461_0

Podsumowanie

Zapamiętaj, że:

– charakterystyka jest bardziej rozbudowana niż opis;
– można opisywać kogoś wprost, odnosząc się do jego wyglądu i cech (bezpośrednio);
– można także scharakteryzować kogoś za pomocą opisu sytuacji, przemyśleń innych osób (pośrednio);
– opisując siebie, posługujemy się autocharakterystyką.

R13fx4DXUWErl1
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

PRACA DOMOWA

Praca domowa
Polecenie 4.1

Wybierz ulubioną postać literacką i napisz jej charakterystykę. Twoja praca powinna zawierać elementy charakterystyki pośredniej i bezpośredniej.

m10ef00f807e1ebd7_1503905579466_0

Ćwiczenia

Wskazówka

W przypadku braku możliwości rozwiązania zadania z klawiatury lub trudności z odczytem przez czytnik ekranu skorzystaj z innej wersji zadania.

classicmobile
Ćwiczenie 1
R1KNgUMapRHDu1
Na ekranie pokazane jest w ramce Ćwiczenie 1. zatytułowane: „Jaki to typ charakterystyki?”. Pod tytułem podane jest polecenie, które brzmi: „Dla każdego fragmentu określ, jaki to typ charakterystyki”. Poniżej polecenia podane są cztery zdania. Pod każdym z nich znajdują się okienko, w którym jest napis „Wybierz odpowiedź” i strzałka w dół. Po naciśnięciu na okienko rozwija się lista możliwych odpowiedzi. Należy wybrać prawidłową. W prawym dolnym rogu ćwiczenia umieszczone są klawisze „Zapisz odpowiedź” i „Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności wykonania ćwiczenia.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
static
classicmobile
Ćwiczenie 2
Ri0ki2Wp9jrm11
Na ekranie pokazane jest w ramce Ćwiczenie 2. zatytułowane: „Elementy charakterystyki”. Pod tytułem podane jest polecenie, które brzmi: „Podane określenia dopasuj do odpowiedniego zbioru”. Poniżej znajdują się trzy pola podpisane: „Wygląd”, „Cechy charakteru, usposobienie”, „Stosunek wobec innych”. Pod nimi znajdują się dwadzieścia trzy kafelki z określeniami, które należy umieścić w odpowiednim polu. W prawym dolnym rogu ćwiczenia umieszczone są klawisze „Zapisz odpowiedź” i „Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności wykonania ćwiczenia.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
static
Inna wersja zadania
RHeLv1y5FkH7P1
Ćwiczenie 3
Na ekranie wyświetla się inna wersja zadania drugiego. Ćwiczenie ma tytuł: „Elementy charakterystyki”. Polecenie brzmi: „Podane określenia dopasuj do odpowiedniego zbioru”. Poniżej wymienione są dwadzieścia trzy określenia opisujące charakter, wygląd lub stosunek do innych. Pod każdym określeniem zamieszczona jest rozwijana lista. Za pomocą rozwijanej listy należy wybrać jedną z odpowiedzi: czy podane określenie wiąże się z wyglądem, charakterem lub usposobieniem czy stosunkiem wobec innych. W prawym dolnym rogu znajdują się klawisze „Zapisz odpowiedź” i „Sprawdź” umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
classicmobile
Ćwiczenie 4
RJVXH1cD3aDgJ1
Na ekranie pokazane jest w ramce Ćwiczenie 3. zatytułowane: „Kim/czym jest”. Pod tytułem podane jest polecenie, które brzmi: „Wybierz wyrazy, które pasują do przedstawionej w wierszu Leśmiana postaci”. Poniżej znajduje się pięć zdań. Zdania są niedokończone. W zdaniach znajdują się okienka, w których jest napis „Wybierz odpowiedź” i strzałka w dół. Po naciśnięciu na okienko rozwija się lista możliwych odpowiedzi. Należy wybrać poprawną. W prawym dolnym rogu ćwiczenia umieszczone są klawisze „Zapisz odpowiedź” i „Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności wykonania ćwiczenia.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
static
m10ef00f807e1ebd7_1502358147126_0

Słowniczek

Ambiwalentny
Ambiwalentny

(łac. ambo – obaj i valens – mocny, skuteczny) dwuznaczny, zawierający elementy przeciwstawne.

Demiurg
Demiurg

(gr. demiourgos) siła twórcza, twórca; boski budowniczy świata.

Hibernacja
Hibernacja

(łac. hibernus – zimowy) zmniejszenie intensywności procesów życiowych organizmu przez obniżenie temperatury ciała lub zastosowanie środków farmakologicznych, dotyczy niektórych zwierząt.

Jowialny
Jowialny

mający pogodne usposobienie.

Konfabulacja
Konfabulacja

(łac. konfabulare – wymyślać równolegle) zmyślanie, koloryzowanie na jakiś temat.

Prostolinijny
Prostolinijny

postępujący w sposób uczciwy, szczery i otwarty; też: świadczący o takich cechach.

Rubaszny
Rubaszny

bardzo bezpośredni i bezceremonialny w sposobie bycia; prosty, swobodny w sposobie bycia, niezwracający uwagi na formy towarzyskie.

m10ef00f807e1ebd7_1522759004116_0

Powrót do e‑podręcznika

E‑podręcznik „Kultura odmienia”

http://www.epodreczniki.pl/reader/c/131144/v/latest/t/student-canon

1.1.2.5. Jacy oni są? Charakterystyka postaci

http://www.epodreczniki.pl/reader/c/131144/v/latest/t/student-canon/m/j0000007UMB1v50