Wydrukuj Zapisz jako PDF Dodaj do ulubionych Udostępnij materiał
RR8z1vA6Zg6Qe

Panowie bracia, czyli rzecz o szlachcie polskiej

RNQgUSlEWuEQG
Polecenie 1

Zapoznaj się z poniższymi źródłami historycznymi dotyczącymi szlachty polskiej.

Ćwiczenie 1
Wskaż prawidłowe wyrazy, Demokracja szlachecka była formą monarchii stanowej, której cechą charakterystyczną było to, że obok króla w sprawowaniu władzy państwowej uczestniczył stan szlachecki mieszczański duchowny. Było to możliwe dzięki przejęciu przez szlachtę mieszczaństwo duchowieństwo dominującej pozycji wśród stanów w Polsce. Pozycja króla uległa ograniczeniu wzmocnieniu w wyniku nadawania licznych przywilejów.

Zapoznaj się ze źródłami historycznymi dotyczącymi polskiej szlachty.

RkEkziK00sHbc

Źródło 1. Marcin Kromer o szlachcie polskiej [fragment]

[…] Szlachta polska wyodrębniła się dla rządzenia oraz obrony […] ludności i kraju. Dlatego też ci, którzy tworzą ten stan, w dawniejszych czasach nazywani byli rycerzami […], a teraz zwą się szlachtą, od szlachetności rodu, […] i ziemianami […]. Nazwa [ziemianie] pochodzi więc od pól, które uprawiają i od dawna zamieszkują prawem dziedziczenia, kupna czy też darowizny panującego. Szlachta ma liczne i wielkie przywileje […]. Szlachectwo […] szacuje się według urodzenia i zasług, ale bierze się również pod uwagę i obyczaje. […]

RkEkziK00sHbc

Źródło 2. Zróżnicowanie stanu szlacheckiego

[…] Pozycja szlachcica wynikała z ilości posiadanej ziemi. Majątki kilkudziesięciu rodów magnackich, które stały u szczytu społecznej drabiny stanu szlacheckiego, liczyło się w tysiącach hektarów. […] W odróżnieniu od magnaterii, przeciętny szlachcic mógł się uważać za szczęśliwego, jeśli posiadał dwa lub trzy folwarki. […] Zaliczał się zatem do średniej szlachty. […] U dołu drabiny znajdował się tłum drobnej szlachty. Szlachta cząstkowa – zamieszkiwała części większych majątków, stad nazwa cząstkowa. […] Szlachta czynszowa – dzierżawiła folwarki od swych zamożniejszych współbraci. Kolejna grupa – szlachta zagrodowa – posiadała ziemię, lecz nie miała chłopów pańszczyźnianych i sama musiała uprawiać swoje „zagrody”. Gołota – skupiała szlachtę, która nie miała ani ziemi, ani chłopów.

Indeks górny [na podstawie: Norman Davis, Boże Igrzysko, Kraków 1993 t. I, s. 298‑300.] Indeks górny koniec

RkEkziK00sHbc

Źródło 3. Jan Piotr Norblin. Szlachcic polski (rysunek z 1790 r.)

R1aHbeIq9Gr6b

Indeks górny [źródło: https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Plik:Norblin_‑_Avocat_polonais.jpg] Indeks górny koniec

RkEkziK00sHbc

Źródło 4. Fotografia. Drewniany dwór szlachecki z XVII w. w Ożarowie pod Wieluniem

Rl1mjWjbt8VVK

Indeks górny [źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ozarow_‑_manor_house.jpg] Indeks górny koniec

RkEkziK00sHbc

Źródło 5. Ilustracja. Stroje polskich magnatów w XVI w.

Ra7tscI8F0ykO

Indeks górny [źródło: https://www.bibliotekacyfrowa.pl/dlibra/show‑content/publication/edition/6457?id=6457&dirids=1] Indeks górny koniec

RkEkziK00sHbc

Źródło 6. Fotografia. Rezydencja magnacka w Krasiczynie koło Przemyśla.

RTKuajELzZoKq

Indeks górny [źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Krasiczyn_castle_3.jpg] Indeks górny koniec

RkEkziK00sHbc

Źródło 6. Herb szlachecki Lubicz

RcxpC20oqrRZV

Indeks górny [źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:POL_COA_Lubicz.svg] Indeks górny koniec

R1J0yTseiOMZO

Ćwiczenia

Ćwiczenie 2

Na podstawie źródła 1.
Wymień, na podstawie tekstu Marcina Kromera, najważniejsze powinności szlachty.

Napisz co decydowało o przynależności do stanu szlacheckiego?

uzupełnij treść
Ćwiczenie 3

Na podstawie źródła 2.

Opisz  strukturę społeczną szlachty polskiej.

Napisz, co - mimo ogromnych różnic majątkowych - łączyło polska szlachtę?

uzupełnij treść
Ćwiczenie 4

Na podstawie źródeł 3‑6.
Opisz wygląd rezydencji magnacki lub dworu szlacheckiego.

uzupełnij treść
RmOsMZkhScKiD
Ćwiczenie 5
zadanie interaktywne
R1A6qTxqSVqzn
Ćwiczenie 6
zadanie interaktywne
RhkDvd2aOYBBH
Ćwiczenie 7
zadanie interaktywne
R1SA4HEYAnYVF
Ćwiczenie 8
zadanie interaktywne
R1SJaLD0g9ph1
Ćwiczenie 9
Elementy do uszeregowania:
R4SFNvE67tep7

Praca domowa

Ćwiczenie 10

Opisz elementy herbu szlacheckiego. Poszukaj pomocy w zasobach Internetu.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 11

Ustal, jak nazywa się nauka pomocnicza historii zajmująca się herbami.

uzupełnij treść
R4SFNvE67tep7

Praca domowa dla zainteresowanych

Ćwiczenie 12

Wyjaśnij, co zawierają herby: Warszawy, Krakowa i Gniezna. Co łączy te trzy miasta?

uzupełnij treść

Warto zapoznać się z materiałami edukacyjnymi: