Wydrukuj Zapisz jako PDF Dodaj do ulubionych Udostępnij materiał
RENDt1G5CpE1w1
Pocałunek Źródło: pexels, Pocałunek, licencja: CC 0.
Pocałunek
pexels, Pocałunek, licencja: CC 0

„On i Ona” to jeden z najpopularniejszych, ale też najtrudniejszych tematów, które od wieków podejmowali i podejmują artyści. Jego popularność wiąże się z chęcią oddania za pomocą różnych środków tego, co ludziom najbliższe: potrzeby bliskości, tęsknoty za miłością, radości z bycia razem. Jednak problem tkwi w trudności „przekładu” uczuć na język danej dziedziny sztuki oraz w tym, że każdy twórca chce uczynić to w sposób oryginalny, co nie jest łatwe. Bo jak np. w białym marmurze wyrzeźbić pocałunek, żeby był tym jedynym i niezapomnianym?

Już wiesz

1) Odszukaj dwa dzieła rzeźbiarskie, w których artysta uwiecznił relacje między dwojgiem ludzi, łączące ich uczucia i emocje.
2) Wypisz autorów tych dzieł, ich tytuły oraz czas ich powstania.
3) Nazwij uczucia i emocje utrwalone w rzeźbach.
4) Określ, w jaki sposób przedstawiono te emocje.

j00000004ZB3v28_0000000I
JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Auguste Rodinj00000004ZB3v28_000tp001Auguste Rodin, Pocałunek

August Rodin

August Rodin

był wybitnym francuskim rzeźbiarzem, uznawanym za kontynuatora wielkiej sztuki Michała Anioła, a jednocześnie – za pierwszego rzeźbiarza w pełni nowoczesnego. Posługiwał się charakterystyczną techniką, która stała się niemal znakiem rozpoznawczym jego prac. Rodin, idealnie obrabiając marmur, pozostawiał fragmenty brył niedokończone, o chropowatej powierzchni nieoszlifowanego kamienia. Dzięki tym zabiegom z jednej strony wprowadzał do dzieła szkicowość i ulotność impresjonizmu, a z drugiej strony – typową dla symbolizmu tajemnicę i niedopowiedzenie, pozwalające widzowi na własną interpretację.

Do najbardziej znanych rzeźb artysty, z których większość można dziś podziwiać w paryskim Muzeum Rodinaj00000004ZB3v28_000tp002Muzeum Rodina, należą m.in. Brama piekieł, Myśliciel, Mieszczanie z Calaisj00000004ZB3v28_000tp003Calais, Pocałunek.

RxtJLb4PopJGd
Auguste Rodin (1840–1917)
ArtMechanic, Auguste Rodin (1840–1917), licencja: CC 0

Pocałunek powstał jako jedna z wielu kompozycji figuralnych, które miały wypełniać monumentalne dzieło Auguste’a Rodina – Bramę piekieł, inspirowaną lekturą Boskiej komediij00000004ZB3v28_000tp004Boskiej komedii Dantego oraz Kwiatów złaj00000004ZB3v28_000tp005Kwiatów zła Charles’a Baudelaire’aj00000004ZB3v28_000tp006Charles’a Baudelaire’a. Zanim powstała pierwsza wersja w marmurze, rzeźbiarz wykonał kilka mniejszych, m.in. w glinie oraz odlew w brązie. Pierwotnie miała przedstawiać parę kochanków z Boskiej komedii – Paola i Franczeskę. Jednak w trakcie pracy rzeźba szybko zaczęła żyć własnym życiem i artysta nadał jej tytuł Pocałunek. Dzieło stało się jedną z najbardziej znanych prac Auguste’a Rodina, a także jednym z najsłynniejszych pocałunków uwiecznionych w marmurze.

R3qS50OsFQvWr
Auguste Rodin, Pocałunek, 1888–1898
Szilas, Auguste Rodin, Pocałunek, 1888–1898, marmur, Musée Rodin, Paryż, licencja: CC 0
j00000004ZB3v28_000tp001
j00000004ZB3v28_000tp003
j00000004ZB3v28_000tp002
j00000004ZB3v28_000tp006
j00000004ZB3v28_000tp004
j00000004ZB3v28_000tp005
j00000004ZB3v28_0000001U
JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Analiza rzeźby Auguste’a Rodina Pocałunek

Po obejrzeniu rzeźby Auguste’a Rodina wykonaj polecenia i odpowiedz na pytania.

Ćwiczenie 1.1

Czy jest to rzeźba pełnoplastyczna? Odpowiedź uzasadnij.

Ćwiczenie 1.2

Jakie uczucia udało się artyście oddać poprzez swoje dzieło? Wskaż elementy będące potwierdzeniem tych uczuć.

Ćwiczenie 1.3

Określ fakturę poszczególnych elementów dzieła oraz wyjaśnij, dlaczego nie jest ona jednolita.

Ćwiczenie 1.4
RpzJj4cJ4CZPE1
zadanie interaktywne
Ćwiczenie 1.5
RAQpTlOU42Wgw1
zadanie interaktywne
Ćwiczenie 1.6

Opisz rzeźbę Auguste’a Rodina Pocałunek zgodnie z zasadami opisu dzieła sztuki.

j00000004ZB3v28_0000002H
JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Twórczość Auguste’a Rodina i Michała Anioła – podobieństwa i różnice

O sztuceErnst Hans Gombrich
Ernst Hans Gombrich O sztuce

Auguste Rodin (1840–1917), wielki rzeźbiarz francuski, urodził się w tym samym roku co Monet. Z całym zapałem studiował klasyczne posągi i dzieła Michała Anioła, toteż nie było właściwie powodu do zasadniczego konfliktu między nim a sztuką tradycyjną. I rzeczywiście, Rodin szybko stał się uznanym mistrzem i zyskał sławę, większą niż jakikolwiek współczesny mu twórca. Jednak nawet jego dzieła stanowiły przedmiot gwałtownych sporów między krytykami i często traktowano je tak samo, jak dzieła zbuntowanych impresjonistów. [...] Podobnie jak impresjoniści, Rodin gardził „wykończeniem”. Podobnie jak oni, wolał zostawić miejsce dla wyobraźni widza. Czasami zostawiał całe fragmenty surowego kamienia, aby osiągnąć wrażenie, że postać dopiero wyłania się, dopiero przyjmuje ostateczny kształt. Przeciętnej publiczności wydawało się to co najmniej irytującym dziwactwem, jeśli nie zwykłym lenistwem. [...] Dla większości widzów artystyczna doskonałość polegała wciąż na starannym wykończeniu. [...] Ponieważ [jednak] nikt nie mógł mu zarzucić, że jego postępowanie wynika z niewiedzy, to właśnie wpływ Rodina w znacznym stopniu przyczynił się do zaakceptowania impresjonizmu poza wąskim kręgiem jego francuskich zwolenników.

j00000004ZB3v28_00000_BIB_001

Po przeczytaniu fragmentu książki Ernsta Hansa Gombrichaj00000004ZB3v28_000tp007Gombricha O sztuce wykonaj polecenia i odpowiedz na pytania

Ćwiczenie 2.1
RqOLVc36i7f1L1
zadanie interaktywne
Ćwiczenie 2.2

Zacytuj fragment tekstu mówiący o technice „braku wykończenia” dzieł Rodina. Czy dzieło według ciebie na tym zyskuje, czy traci? Odpowiedź uzasadnij.

j00000004ZB3v28_000tp007
j00000004ZB3v28_0000002Z
JPOL_E3_E4_Konteksty

Secesyjny pocałunek

R1K1en19GYULH
Gustav Klimt, Pocałunek
Aavindraa, Gustav Klimt, Pocałunek, licencja: CC 0
Gustav Klimt
R177QJSKZVU33
Gustav Klimt, fotografia portretowa Josef Anton Trčka
Hohum, Gustav Klimt, fotografia portretowa Josef Anton Trčka, licencja: CC 0

Gustav Klimt

był austriackim malarzem i grafikiem, związanym przede wszystkim ze środowiskiem wiedeńskim, w którym uchodził za jednego z głównych przedstawicieli secesjij00000004ZB3v28_000tp008secesji. Artystycznym marzeniem Klimta stało się tworzenie dzieł, które nie wpisywałyby się w żadne dotychczasowe ograniczenia narzucane malarzom przez ówczesne akademie sztuki. Nie chciał malować obrazów historycznych, alegorycznych ani religijnych, które były cenione najwyżej. Poprzez swoje dzieła pragnął wyrazić różnorodność i złożoność epoki, w której żył, tempo jej przemian, nowatorstwo myśli i idei. Głównym obszarem jego artystycznych działań stało się malarstwo dekoracyjne, skupione na bogactwie ornamentu. Pośród niego utrwalał twarze, pozy i gesty ludzi mu współczesnych, stając się jednym z najpopularniejszych portrecistów Wiednia przełomu XIX i XX wieku. W portretach pięknych kobiet ukrywał nawiązania do tematyki biblijnej. Do najbardziej znanych prac Gustava Klimta należą m.in.: Judyta z głową Holofernesa, Judyta II (Salome), Danae, Pocałunek. Większość z nich można podziwiać w wiedeńskich muzeach i galeriach.

O dziele

Nie ma drugiego tak znanego obrazu z przedstawieniem obejmującej się pary. Na pierwszy rzut oka widzimy na płótnie jedynie kilka bogatych, mieniących się wzorami i złotem plam. Dopiero po chwili dostrzegamy wyłaniające się spośród drobnych ornamentów fragmenty ciał dwojga postaci: profil głowy mężczyzny, nagie ramiona i dłonie obojga, twarz dziewczyny i jej stopy. Reszta obu sylwetek ginie w złotej materii znaczonej ornamentem: geometrycznym na szacie mężczyzny, kwiatowym – na sukni dziewczyny. Dolną część płótna wypełnia skarpa pokryta drobnymi plamkami kolorowych kwiatów, jednolite tło wpływa na uspokojenie całego rozedrganego przedstawienia.

j00000004ZB3v28_000tp008
j00000004ZB3v28_0000003Q
JPOL_E3_E4_Konteksty

Secesyjny pocałunek

KlimtTatiana Pauli
Tatiana Pauli Klimt

Czule przytulonych kochanków otacza złota aureola, która odgradza ich od reszty świata. W harmonii z naturą, na dywanie kwiatów, zapadają się w otchłań poza czasem i przestrzenią. Miłość nabiera w ten sposób wymiaru kosmicznego, jak gdyby szczęście – ekstatyczne stopienie się mężczyzny i kobiety – było możliwe tylko poza światem realnym.

Mnogość motywów dekoracyjnych spełnia tu funkcję nie tylko estetyczną: okrycie mężczyzny pokrywają kanciaste czarne i białe prostokąty, a suknię kobiety – wzory miękkie i kolorowe. W ten sposób Klimt wskazuje na głębokie różnice między kobietą a mężczyzną, które zagrażają idylli i wróżą miłości niepewność.

j00000004ZB3v28_00000_BIB_002

Po przeczytaniu opisu i interpretacji dzieła dokonanej przez Tatianę Pauli wykonaj polecenie.

j00000004ZB3v28_0000003X
JPOL_E3_E4_Konteksty

Oślepiona majem

ŚlepaMaria Pawlikowska‑Jasnorzewska
Maria Pawlikowska‑Jasnorzewska Ślepa

Ślepa jestem. Oślepiona majem.
Nic nie wiem, prócz, że pachną bzy.
I ustami tylko poznaję,
żeś ty nie ty...

j00000004ZB3v28_00000_BIB_003

Maria Pawlikowska‑Jasnorzewska była jedną z najbardziej znanych polskich poetek i dramatopisarek okresu międzywojennego. Jej wiersze do dziś są znane i powszechnie lubiane za jasność przekazu, syntezę myśli i piękno metafor. Do najbardziej znanych tomików poetki należą m.in.: Niebieskie migdały, Różowa magia, Pocałunki. Wiersze Pawlikowskiej były często wykonywane jako piosenki przez wybitnych interpretatorów, np. Ewę Demarczyk i Czesława Niemena.

Po przeczytaniu wiersza Ślepa Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej wykonaj polecenia i odpowiedz na pytania.

Ćwiczenie 3.1

Kim jest postać mówiąca?

Ćwiczenie 3.2

Przywołaj metafory odzwierciedlające stan ducha postaci mówiącej.

Ćwiczenie 3.3

Czy postać mówiąca jest kobietą szczęśliwą czy nieszczęśliwą? Uzasadnij odpowiedź.

Ćwiczenie 3.4

Jaki wspólny motyw łączy wiersz z poznanymi wcześniej dziełami (rzeźbiarskim i malarskim)?

Ćwiczenie 3.5

Czy twoim zdaniem wiersz mógłby się stać poetycką interpretacją rzeźby Auguste’a Rodina bądź obrazu Gustava Klimta? Uzasadnij swoją odpowiedź.

Ćwiczenie 3.6

Która z poznanych realizacji – rzeźbiarska, malarska, poetycka – motywu pocałunku wydaje ci się najbardziej interesująca? Uzasadnij odpowiedź.

j00000004ZB3v28_0000004W
JPOL_E3_E4_Preteksty

Pocałunek w kulturze popularnej

Trudno przejść obojętnie obok Klimtowskiego Pocałunku, bowiem intryguje od chwili powstania. Kopiowano go, reprodukowano, naśladowano, aż wreszcie stał się elementem popkulturyj00000004ZB3v28_000tp009popkultury. Nadruki z Pocałunkiem można znaleźć na porcelanowych kubkach, talerzykach, parasolach, pościeli, obudowach telefonów komórkowych oraz przeróżnych innych gadżetach, a nawet na ludzkim ciele... Czy pozostało jeszcze cokolwiek z jego złotej magii i tajemnicy?

Ćwiczenie 4.1

Wyszukaj w dowolnym źródle zdjęcia przedmiotów codziennego użytku z motywem Pocałunku Klimta.

Ćwiczenie 4.2

Podaj argumenty przemawiające za wykorzystaniem motywu w kulturze masowej i przeciw temu wykorzystaniu.

Ćwiczenie 4.3

Czy podoba ci się wykorzystanie tego motywu w popkulturze? Uzasadnij swoje stanowisko.

Ćwiczenie 4.4

Czy filiżankę, talerzyk bądź inny przedmiot z wizerunkiem Pocałunku można zaliczyć do sztuki? Odpowiedź uzasadnij.

Ćwiczenie 4.5

Podaj przykłady innych dzieł tzw. sztuki wysokiej, które weszły w obieg kultury popularnej.

j00000004ZB3v28_000tp009
j00000004ZB3v28_0000005N
JPOL_E3_E4_Zadaniowo

Zadaniowo

Ćwiczenie 5

Porównaj rzeźbiarską i malarską interpretację motywu pocałunku. Uwzględnij podobieństwa i różnice w realizacji motywu.

Ćwiczenie 6

Zapisz skojarzenia do słowa „pocałunek” i ułóż krzyżówkę – jak ją stworzyć, dowiesz się z instruktażowego filmu‑samouczka. Pamiętaj, że litery z hasła „pocałunek” mogą się znaleźć na początku, na końcu lub w środku wyrazów tworzących łamigłówkę.

R180ox8XbR9oa1
zadanie interaktywne
RCLykBegDL1G11
samouczek - Jak zrobić krzyżówkę? Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0, muzyka: audiojungle.net.
RAryAY0XrVvS41
zadanie interaktywne