Aktualności

Kształcenie na odległość

Programy nauczania i scenariusze zajęć do kształcenia ogólnego

Epodręczniki PO KL

Katalog Zasobów Dodatkowych

Wsparcie psychologiczno-pedagogiczne

Gra edukacyjna „Godność, wolność i niepodległość”


Wsparcie użytkownika

Filmy instruktażowe i instrukcje

Poradnik dla użytkownika

Najczęściej zadawane pytania wraz z odpowiedziami

Filmy instruktażowe i instrukcje
Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
RFUeT8pqpKjhZ1

Pory roku w muzyce – wiosna i jej zwyczaje

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

Wprowadzenie

XIV w.Ecco la Primavera (Wiosna jest tutaj) Francesco Landino

ok. 1725 – wydanie cyklu koncertowego Cztery pory roku przez Antonio Vivaldiego

1801 – powstaje sonata skrzypcowa tzw. Wiosenna Ludwiga van Beethovena

1838Wiosna op. 74 nr 2 Fryderyka Chopina

1894‑96Wiosenne wody Siergieja Rachmaninowa

1987 Wiosna - ach to ty Marka Grechuty

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela

RQuIxVvZbzxbo
W prostokątnym polu znajduje się napis „Pobierz”. Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego scenariusz lekcji - dokument w formacie pdf.

I. Indywidualna i zespołowa ekspresja twórcza, doskonalenie umiejętności muzycznych. Uczeń:

4. zdobywa kompetencje w zakresie słuchania i percepcji muzyki:

1) świadomie słucha wybranych dzieł literatury muzycznej (w całości lub fragmentów):

a) reprezentatywnych dla kolejnych epok (od średniowiecza do XX w.);

b) muzyki jazzowej i rozrywkowej;

c) polskich pieśniPieśńpieśni artystycznych i patriotycznych;

d) utworów ludowych w postaci oryginalnej i stylizowanej;

3) rozpoznaje i analizuje utwory muzyczne określając ich elementy, nastrój i charakter, formułuje wypowiedzi stosując pojęcia charakterystyczne dla języka muzycznego;.

Nauczysz się

wymieniać najważniejsze wiosenne święta i obrzędyObrzędyobrzędy słowiańskie;

opisywać tradycje świąteczne i zwyczaje wiosenne;

rozróżniać obsadę wykonawczą w utworze;

rozróżniać epoki w historii muzyki.

Przybywaj, piękna wiosno Wolfganga Amadeusza Mozarta

Polecenie 1

Poniżej widoczny jest tekst pieśni Przybywaj piękna wiosno. Przeczytaj go, a następnie spróbuj go zaśpiewać wzorując się na wersji z odtwarzacza.

Przybywaj piękna wiosno,
uroczy ześlij nam maj,
I tam, gdzie trawy rosną,
znów fiołkom kwitnąć daj.
Na drzewach słońca siłą
zielony rozwiń liść.
By znowu można było
raz na przechadzkę iść.
Już dość tej zimy długiej,
weselsza idzie wieść,
przybywa maj przecudny,
by wszystkim radość nieść.
Rozkwita w koło ziele,
fiołki niosą woń.
Odezwij się, kukułko
i ty, skowronku dzwoń.

[Źródło: ] Zmodyfikowany tekst utworu pochodzi z Pieśniobranie majowe, s. 19. Wersja PDF Pieśniobrania jest dostępna pod  linkiem: http://www.piesniobranie.pl/uploads/spiewniki/spiewnik‑03‑05‑2013.pdf

RhjhptdnWfb7X
Ilustracja interaktywna - po kliknięciu kursorem myszy na grafikę przedstawiającą nuty, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Barbara Krafft, „Wolfgang Amadeusz Mozart” (fragment), 1819, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Wolfgang Amadeusz Mozart, „Sehnsucht nach dem Frühling (Przybywaj piękna wiosno)”, AMFN, CC BY 3.0 (dźwięk)
RkjmicpE2yflN
Ćwiczenie 1
Wysłuchaj piosenki: Przybywaj, piękna wiosno. Na podstawie zdobytej dotychczas wiedzy rozpoznaj, z jakiej epoki pochodzi kompozytor, który skomponował linię melodyczną do tej piosenki. Możliwe odpowiedzi: 1. barok, 2. romantyzm, 3. klasycyzm
mf25843b1bd639536_0000000000004

Charakterystyka wiosny

Wiosna jest jedną z czterech pór roku. Rozpoczyna się 21. marca, a kończy 22. czerwca.

Cechy charakterystyczne:

  • śnieg zaczyna topnieć

  • zwierzęta budzą się z zimowego snu

Na przestrzeni wieków wątek wiosny w muzyce był szeroko wykorzystywany przez artystów. Jednym z najwcześniejszych odwołań do motywu wiosny był utwór Ecco la primavera (Wiosna jest tutaj) Francesco Landiniego, który tworzył w XIV wieku. W późniejszych okresach do wiosny nawiązywali tacy jak: Vivaldi, wspomniany wcześniej Mozart, Beethoven, czy Chopin.

R18U3lv4Qhvru
Ilustracja interaktywna przedstawia fragment grobowca z wizerunkiem Francesco Landiniego. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Fragment grobowca z wizerunkiem Francesco Landiniego, ok. 1397, Kościół San Lorenzo, Florencja, Włochy, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Francesco Landini, „Ecco la primavera (Wiosna jest tutaj)”, online-skills, CC BY 3.0
R1FvLjS0roIVK
Ilustracja interaktywna przedstawia rysunkowy portret mężczyzny w peruce. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Lambert (młodszy), „Antonio Vivaldi”, XVIII wiek, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Antonio Vivaldi, „Cztery pory roku”, „Wiosna”, AMFN, CC BY 3.0 (dźwięk)
R19uOc2T8ou4d
Ilustracja interaktywna przedstawia portret Ludwiga van Beethovena. Mężczyzna w dłuższych, lekko siwych włosach. Ubrany w białą koszulę, czerwony szal i ciemny płaszcz. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Joseph Karl Stieler, „portret Ludwiga van Beethovena”, 1820, Beethoven-Haus, Bonn, Niemcy, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja), Ludwig van Beethoven, sonata „Wiosenna”, online-skills, CC BY 3.0
R19XFnoqMur6g
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię Marka Karewicza. Mężczyzna patrzy w obiektyw, ma długie włosy. Ubrany jest w granatową koszulę w białe groszki oraz ciemną marynarkę. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Marek Karewicz (fot.), Marek Grechuta, culture.pl, CC BY 3.0 (ilustracja); Marek Grechuta, „Wiosna, ach to ty”, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)
Rq4Wnj1s0KFYg
Ćwiczenie 2
Wysłuchaj piosenki Wiosna, ach to ty. W jakiej kolejności Marek Grechuta wymienia pory roku? Elementy do uszeregowania: 1. zima, 2. jesień, 3. wiosna, 4. lato
Ćwiczenie 3

Wysłuchaj fragmentu utowru, a następnie uzupełnij wybrane elementy metryczki utowru.

RTuvQn5ScbF9o
Ilustracja interaktywna - po kliknięciu kursorem myszy na grafikę przedstawiającą nuty, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
RSMMAC6RsrAq2
Wysłuchaj fragmentu utworu, a następnie uzupełnij wybrane elementy metryczki utworu. Imię i nazwisko kompozytora: Tu uzupełnij Oryginalny tytuł: Tu uzupełnij Polski tytuł: Tu uzupełnij

Wiosenne święta i zwyczaje słowiańskie

Dawniej wiosna była bardzo ważnym czasem dla ludzi. Był to okres rozkwitu roślinności oraz końca zimowej stagnacji.  Równie ważnym okresem była cała wiosna. Tradycyjne  wiosenne odbywały się ku czci bóstw słowiańskich, tj. Jassy, Perkuna i Jarowita oraz Marzanny.

Zwyczaje słowiańskie:

Dziady Wiosenne (20 marca) jest wiosenne święto zmarłych. Nocą tego dnia na ziemie przybywali zmarli, których ludzie starali się obłaskawić. Miało to zapewnić pomyślność, płodność i urodzaj w nadchodzącym roku.

Święto Jare (21 marca) tego dnia rozpoczynano kilkudniowy cykl obrzędów, które miały odgonić zimę i przyzwać wiosnę. Do dzisiaj popularnych zwyczajem, związany z tym świętem jest topienie lub palenie Marzanny.

Zdobienie jajek zwyczaj polegający na ozdabianiu jajek przy pomocy farb, naklejek czy ryciu w skorupkach. Wśród Słowian oznaczało to odradzające się wraz z wiosną życiem. Chrześcijanie zaadaptowali to święto, którzy w ten sposób przedstawiają zmartwychwstałego Jezusa.

Śmigus‑dyngus zwyczaj pochodzący z czasów słowiańskich. Tego dnia ludzie na biciu po nogach gałązkami wierzbowymi lub palmami oraz na polowaniu się wodą. Miało to oznaczać obmywanie się z brudu i chorób jakie pojawiały się przez zimę.

RCzQ6u77uoiAG
Ćwiczenie 4
Przeczytaj jeszcze raz uważnie tekst, a następnie wskaż prawidłową odpowiedź. Wskaż, kiedy miały miejsce obrzędy związane z Dziadami wiosennymi. Możliwe odpowiedzi: 1. 20 marca, 2. 25 marca, 3. 1 marca
Polecenie 2

Wysłuchaj dwóch pieśniPieśńpieśni. Zastanów się, w jakim nastroju utrzymane są obydwie kompozycje. Czy prezentowane kompozycje oddają charakter omawianej pory roku?

Rn5VG2N3d4GJY
Ilustracja interaktywna przedstawia portret Fryderyka Chopina, który siedzi na czerwonym fotelu, ubrany w ciemny frak. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Maria Wodzińska, „Portret Fryderyka Chopina”, 1836, Muzeum Narodowe w Warszawie, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Fryderyk Chopin, „Wiosna” op. 74 nr 2, AMFN, CC BY 3.0 (dźwięk)
RaRcwElastXmP
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie Sergiusza Rachamaninowa. Starszy mężczyzna w kapeluszu i szary płaszczu. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Autor nieznany, Fotografia Sergiusza Rachamaninowa, rok nieznany, Biblioteka Kongresu, Waszyngton, Stany Zjednoczone, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Sergiusz Rachmaninow, „Wiosenne wody” op. 14 nr 11, AMFN, CC BY 3.0 (dźwięk)
RO4Cugkzlisf7
Po ustawieniu się kursorem w szarym polu, należy w nie wpisać odpowiedź do polecenia. Nad polem umieszczone są przyciski: Zapisz (pozwala na zapisanie wpisanej odpowiedzi), Drukuj (umożliwia wydrukowanie wpisanej odpowiedzi), Wyczyść (usuwa wpisaną treść).
RQwQFEqzUss9S
Ćwiczenie 5
Wysłuchaj dwóch pieśni. Rozpoznaj, jaki to głos? F. Chopin – Wiosna op. 74 nr 2 Możliwe odpowiedzi: 1. tenor (wysoki głos męski), 2. sopran (wysoki głos kobiecy) S. Rachmaninow – Wiosenne wody op. 14 nr 11 Możliwe odpowiedzi: 1. tenor (wysoki głos męski), 2. sopran (wysoki głos kobiecy)
RJzjJaw2ea6Lj
Ćwiczenie 6
Spośród podanych poniżej słowiańskich zwyczajów wiosennych wybierz te, które pojawiły się na zajęciach. Możliwe odpowiedzi: 1. TOPIENIE MARZANNY, 2. KUREK DYNGUSOWY, 3. ŚWIĘTO JASKÓŁKI, 4. GAIK, 5. DZIADY WIOSENNE, 6. ŚWIĘTO JARE, 7. POGRZEB STRZAŁY
Ćwiczenie 7
RNOQ30SxX8ydx
Znajdź sześć ukrytych w diagramie pojęć związanych z tematem lekcji. Hasła mogą być ukryte pionowo, poziomo i na skos. Aby zakreślić słowo zaznacz (kliknij) pierwszą i ostatnią literę.
Źrodło:

Słownik pojęć

Doktryna
Doktryna

zespół wierzeń uznawanych przez daną religię, na który składa się z reguły teoria Boga, teoria świata i teoria człowieka.

Obrzędy
Obrzędy

Ogół praktyk religijnych o charakterze publicznym, stanowiących — obok doktryny — zasadniczy składnik każdej religii;
najbardziej uniwersalnymi obrzędami są: modlitwa i ofiara.

Pieśń
Pieśń

muzyczny utwór wokalny, na ogół do tekstu lirycznego, solowy lub chóralny, wykonywany: a) z towarzyszeniem instrumentu solo, zwykle strunowego, np. w starożytnej Grecji z akompaniamentem liry, kitary, w czasach nowożytnych gitary, od końca XVIII w. najczęściej fortepianu;  b) z towarzyszeniem kameralnego zespołu instrumentalnego; c) z towarzyszeniem orkiestry; d) a cappella

Słowianie
Słowianie

grupa ludów indoeuropejskich zamieszkujących znaczne obszary środkowej i wschodniej Europy.

Słownik pojęć został opracowany na podstawie:

encyklopedia.pwn.pl

Biblioteka muzyczna

RhjhptdnWfb7X
Ilustracja interaktywna - po kliknięciu kursorem myszy na grafikę przedstawiającą nuty, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Barbara Krafft, „Wolfgang Amadeusz Mozart” (fragment), 1819, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Wolfgang Amadeusz Mozart, „Sehnsucht nach dem Frühling (Przybywaj piękna wiosno)”, AMFN, CC BY 3.0 (dźwięk)
R18U3lv4Qhvru
Ilustracja interaktywna przedstawia fragment grobowca z wizerunkiem Francesco Landiniego. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Fragment grobowca z wizerunkiem Francesco Landiniego, ok. 1397, Kościół San Lorenzo, Florencja, Włochy, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Francesco Landini, „Ecco la primavera (Wiosna jest tutaj)”, online-skills, CC BY 3.0
R1FvLjS0roIVK
Ilustracja interaktywna przedstawia rysunkowy portret mężczyzny w peruce. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Lambert (młodszy), „Antonio Vivaldi”, XVIII wiek, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Antonio Vivaldi, „Cztery pory roku”, „Wiosna”, AMFN, CC BY 3.0 (dźwięk)
R19uOc2T8ou4d
Ilustracja interaktywna przedstawia portret Ludwiga van Beethovena. Mężczyzna w dłuższych, lekko siwych włosach. Ubrany w białą koszulę, czerwony szal i ciemny płaszcz. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Joseph Karl Stieler, „portret Ludwiga van Beethovena”, 1820, Beethoven-Haus, Bonn, Niemcy, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja), Ludwig van Beethoven, sonata „Wiosenna”, online-skills, CC BY 3.0
R19XFnoqMur6g
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię Marka Karewicza. Mężczyzna patrzy w obiektyw, ma długie włosy. Ubrany jest w granatową koszulę w białe groszki oraz ciemną marynarkę. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Marek Karewicz (fot.), Marek Grechuta, culture.pl, CC BY 3.0 (ilustracja); Marek Grechuta, „Wiosna, ach to ty”, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)
Rn5VG2N3d4GJY
Ilustracja interaktywna przedstawia portret Fryderyka Chopina, który siedzi na czerwonym fotelu, ubrany w ciemny frak. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Maria Wodzińska, „Portret Fryderyka Chopina”, 1836, Muzeum Narodowe w Warszawie, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Fryderyk Chopin, „Wiosna” op. 74 nr 2, AMFN, CC BY 3.0 (dźwięk)
RaRcwElastXmP
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie Sergiusza Rachamaninowa. Starszy mężczyzna w kapeluszu i szary płaszczu. Po zaznaczeniu grafiki, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny.
Autor nieznany, Fotografia Sergiusza Rachamaninowa, rok nieznany, Biblioteka Kongresu, Waszyngton, Stany Zjednoczone, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Sergiusz Rachmaninow, „Wiosenne wody” op. 14 nr 11, AMFN, CC BY 3.0 (dźwięk)

Bibliografia

D. Gwizdalanka, Historia muzyki 2, Kraków 2006.

M. Talbot, Vivaldi, Kraków 1988.

culture.pl

muzykotekaszkolna.pl

Zgłoś problem