Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał

The Times They Are a‑Changin’

Indeks górny „Czasy nadchodzą nowe” – tytuł jednej z najbardziej znanych pieśni Boba Dylana, jednej z najważniejszych postaci amerykańskiej popkultury w latach 60. Indeks górny koniec

Stany Zjednoczone wkraczały w lata 60. XX w. jako państwo zamożne i nowoczesne. Amerykanie bogacili się, korzystali z najnowszych technologii oraz rosnących nakładów na naukę i pomoc społeczną. Od końca II wojny światowej dochód narodowy brutto w USA wzrósł dwukrotnie. Na początku lat 60. już tylko czwarta część populacji USA żyła poza miastami, otoczonymi zamożnymi przedmieściami. Jednocześnie co piąty mieszkaniec kraju wciąż żył w ubóstwie. Wielu Amerykanów miało utrudniony dostęp do służby zdrowia, świadczeń socjalnych i solidnej edukacji. AfroamerykanieAfroamerykanieAfroamerykanie,  LatynosiLatynosiLatynosi, potomkowie emigrantów z Ameryki Łacińskiej oraz ludność tubylcza, IndianieIndianieIndianie czuli się – nie bez racji – dyskryminowani przez białą większość. Wśród młodych mieszkańców USA, potomków zamożnych mieszczan, dojrzewał bunt przeciwko konsumpcyjnemukonsumpcjonizmkonsumpcyjnemu modelowi życia.

R18bfGd5QA9C0
Ogromny wpływ na wynik wyborów prezydenckich w 1960 r. miała pierwsza w historii telewizyjna debata kandydatów: Richarda Nixona i Johna F. Kennedy’ego. Politycy mieli okazję przekonać się, że ważne jest nie tylko to, co się mówi, ale także to, w jaki sposób się to robi. Podczas debaty Kennedy wyglądał na zrelaksowanego i świetnie przygotowanego. Mówił wprost do kamer i zachowywał pewność siebie. Tymczasem Nixon, który zrezygnował z pudru, wyglądał na zmęczonego. Silnie gestykulował, nerwowo drapał się po twarzy, a jego zbyt duży szary garnitur zlewał się z tłem. Kennedy wygrał debatę wizerunkowo, ale nie programowo: słuchacze radiowi oddawali prymat Nixonowi. Debata prezydencka pokazała również siłę telewizji, która będąc wtedy nowym medium, przesądziła o zwycięstwie Kennedy’ego w wyborach. Wyznaczyła też nowe trendy w rozwoju amerykańskiej (i globalnej) polityki oraz mediów.
Wskaż na zdjęciu Richarda Nixona.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Coraz większy wpływ na życie codzienne oraz poglądy Amerykanów wywierały nowoczesne media. Politycy szybko uczyli się korzystać z możliwości, jakie dawała telewizja. Sprawnie wykorzystywał je 43‑letni John Fitzgerald Kennedy, kandydat Partii DemokratycznejPartia DemokratycznaPartii Demokratycznej, który w 1960 r. został najmłodszym prezydentem w historii USA. Energiczny polityk otoczył się gronem młodych reformatorów, z pomocą których zamierzał zmniejszyć biedę oraz podziały społeczne. Kennedy doprowadził do wzrostu płacy minimalnej oraz państwowych emerytur, ale większość jego planów pozostała w sferze projektów. Ich realizację przerwała tragiczna śmierć prezydenta, który zginął z ręki zamachowca 22 listopada 1963 r. podczas wizyty w Dallas. Wielu Amerykanów od początku wiązało z zamachem rozmaite teorie spiskowe, wskazując jako winnych mafię, amerykańskie służby specjalne lub też kubańskich komunistów. Oficjalne śledztwo tzw. komisji Warrena nie potwierdziło jednak żadnego z tych domysłów.

R6xeaNRMOkQpm
John F. Kennedy osiągnął status zarezerwowany wcześniej raczej dla gwiazd estrady. Prezydent stał się wręcz ikoną popkultury, do czego w pewnym stopniu przyczyniły się pogłoski o jego romansie ze słynną aktorką Marilyn Monroe. Źródłem plotek stało się chociażby zmysłowe wykonanie piosenki urodzinowej w maju 1962 r. z dedykacją dla prezydenta. Na zdjęciu z przyjęcia urodzinowego aktorka stoi obok Roberta F. Kennedy’ego, młodszego brata prezydenta. Jaką funkcję państwową pełnił on wówczas?
Źródło: domena publiczna, dostępny w internecie: Wikimedia Commons.
R1B7W8sIa3QBN1
Karykatura przedstawiająca Lyndona Johnsona jako pianistę. Zamiast dźwięków wydobywa on z klawiatury różnego rodzaju prawa i ustawy, m.in. dotyczące obronności, ograniczenia ubóstwa oraz ochrony praw człowieka. Część z nich dotyczy zaangażowania USA w konflikt w Wietnamie. Ilustracja stanowi komentarz do bardzo aktywnej polityki prezydenta Johnsona. Rozstrzygnij, czy jej autorem jest zwolennik, czy krytyk prezydenta. Uzasadnij odpowiedź.
Źródło: Karl Hubenthal, newsphonereview.xyz, tylko do użytku edukacyjnego.

Następcą Kennedy’ego został dotychczasowy wiceprezydent Lyndon Johnson. który kontynuował politykę poprzednika. W ramach programu „Wielkie Społeczeństwo”, jak sam się wyraził – „wypowiedział wojnę biedzie”, umacniał prawa obywatelskie oraz zwalczał dyskryminację na tle rasowym. Cieniem na działalności Johnsona położyło się amerykańskie zaangażowanie w krwawą wojnę w Wietnamie. Ogromne nakłady na wojsko zmusiły prezydenta do ograniczenia wydatków na cele socjalne, które nigdy nie osiągnęły zaplanowanych rozmiarów. Johnson musiał się także zmierzyć z rosnącą inflacją oraz deficytem budżetowym. Narastająca niechęć Amerykanów wobec udziału USA w wojnie wietnamskiej przyczyniła się do tego, że schorowany prezydent w 1968 r. nie zdecydował się ubiegać o drugą kadencję. Wybory prezydenckie w 1969 roku wygrał republikaninrepublikaninrepublikanin, Richard Nixon.

Make love, not warmakeMake love, not war

make
RLwSrNAEj5s631
Jednym z najważniejszych filmowych manifestów pokolenia dorastającego w latach 60. jest Absolwent z 1968 r. Film zrealizowany przez amerykańskiego reżysera Mike’a Nicholsa został obsypany licznymi nagrodami. Reżyser, uważny obserwator życia na zamożnych amerykańskich przedmieściach, krytykuje hipokryzję i małostkowość ich mieszkańców. Główny bohater konsekwentnie walczy o prawo do miłości. W ostatnich scenach filmu porywa sprzed ołtarza swoją ukochaną, niedoszłą pannę młodą.
Źródło: Wikimedia Commons, tylko do użytku edukacyjnego.

Olbrzymi wpływ na sytuację wewnętrzną i polityczną w USA w latach 60. miał udział wojsk amerykańskich w wojnie wietnamskiej. Rosnące zaangażowanie kraju w konflikt oraz związane z tym koszty podsycały buntownicze nastroje, zwłaszcza wśród młodych ludzi. Do gwałtownych antywojennych protestów dochodziło na uniwersytetach. Studenci sprzeciwiali się także nierównościom społecznym oraz dyskryminacji Afroamerykanów. Pacyfistyczne nastroje wśród młodzieży przyczyniły się do powstania subkultury hippisów. Ich naczelnym hasłem stała się kontestacjakontestacjakontestacja, czyli sprzeciw wobec dotychczasowych norm życia społecznego. Hippisi krytykowali konsumpcyjny styl życia, sprzeciwiali się wszelkiej władzy oraz tradycyjnym autorytetom reprezentowanym przez starsze pokolenia. Buntowali się przeciwko instytucjom społecznym, takim jak państwo, Kościół czy małżeństwo. Odrzucali materializm współczesnego świata, fascynowali się kulturą i duchowością Dalekiego Wschodu. Ponadto propagowali modę na życie we wspólnotach – komunach – i eksperymentowali z narkotykami oraz wolną miłością. Hippisi niezwykle silnie identyfikowali się z muzyką rockową. Liczni wykonawcy, np. Janis Joplin, John Lennon, Jimi Hendrix, Jim Morrison czy Bob Marley uzyskiwali kultowy status głosu pokolenia, wyroczni w sprawach światopoglądowych. Apogeum popularności ruchu hippisów wiąże się festiwal muzyczny Woodstock z 15‑18 sierpnia 1969 r., na którym wystąpiły czołowe młode gwiazdy amerykańskiej sceny muzycznej. Po tym, jak prezydent Nixon zdecydował o wycofaniu wojsk amerykańskich z Wietnamu (1973 r.), fascynacja młodzieży ruchem hippisowskim znacznie opadła. Życie hippisów stało się tematem licznych filmów dokumentalnych i fabularnych oraz musicali, m.in. Hair czy Jesus Christ Superstar. Do dzisiaj ocena ruchu budzi spory wśród historyków. Zwolennicy ruchu hippisów podkreślają ich szczytne cele: poszukiwania nowych rozwiązań społecznych oraz wrażliwość na piękno, uczucie i miłość. Historyk Jakub Tyszkiewicz zwraca jednocześnie uwagę, że:

przeciwnicy kontrkultury widzieli w niej natomiast niebezpieczny i nierozsądny atak na realia współczesnego życia, doszukując się histerycznego „buntu humanistów” wobec nowych wyzwań, związanych z wiekiem technologii, wymagającym dyscypliny i porządku. […] Dodaje także, że kontrkultura „była atakowana za trywializację, jakiej uległa, ze względu na wykorzystanie jej w mass mediach”.

t Źródło: J. Tyszkiewicz, E. Czapiewski, Historia powszechna. Wiek XX, Warszawa 2010, s. 668.

Podczas gdy ruch hippisowski osiągał rangę symbolu pokolenia dorastającego w latach 60., równolegle silne wpływy w mediach i polityce zyskiwał ruch „nowej prawicy”. Jego zwolennicy głosili potrzebę umocnienia tradycyjnych wartości oraz propagowali liberalizm gospodarczy.

R14SJn4Lwqtmp
Fotografia przedstawia grupę hippisów podczas kultowego festiwalu Woodstock w 1969 r. Jednym z trwałych skutków ruchu hippisowskiego było rozpropagowanie na świecie mody na dżinsy. Długie włosy hippisów symbolizowały sprzeciw wobec wojny, rekrutom bowiem włosy obcinano. Zwróć uwagę na piknikową i swobodną atmosferę, jaka panowała na festiwalu Woodstock. Czy pod tym względem współczesne wielkie imprezy muzyczne wyglądają podobnie?
Źródło: Derek Redmond and Paul Campbell, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Oddzielni, lecz równi?

R1NaUxKo7xGZ81
Rosa Parks (1913–2005) – siedząca na pierwszym planie – dla wielu Amerykanów jest jedną z najważniejszych postaci w historii USA. Rosa Parks jako działaczka Krajowego Stowarzyszenia na rzecz Postępu Ludności Kolorowej (NAACP) występowała w obronie osób represjonowanych za łamanie zasad segregacji rasowej. Za swoją działalność została zwolniona z pracy. Rosa Parks stała się czołową postacią bojkotu autobusów w miejscowości Montgomery. W 1956 r. Sąd Najwyższy uznał segregację w środkach masowego transportu za nielegalną. Fotografia powstała już po wyroku sądu. Biały mężczyzna siedzący za Rosą Parks to dziennikarz, Nicholas C. Chriss, który pisał artykuł o głośnym „autobusowym” proteście w Montgomery. Jak myślisz, dlaczego dziennikarz usiadł za Rosą Parks a nie przed nią?
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Jednym z najistotniejszych kwestii polityki wewnętrznej USA za rządów Kennedy’ego, Johnsona oraz Nixona była kwestia równouprawnienia Afroamerykanów. Od końca XIX stulecia na południu USA obowiązywała zasada separate but equal (ang., „oddzielne, lecz równe”). Zgodnie z nią czarni i biali mieszkańcy Południa korzystali z oddzielnych szkół, restauracji, barów, ławek w parku, miejsc w autobusach, a nawet przymierzalni w sklepach odzieżowych czy toalet. Zwolennicy zasady „oddzielne, lecz równe” nie uważali jej za przejaw nietolerancji. Teoretycznie bowiem, jak twierdzili, segregacja rasowa oznaczała dostęp do usług o zbliżonej jakości. W rzeczywistości jednak dobra dostępne dla białych miały znacznie wyższą jakość. Z punktu widzenia Afroamerykanów te negatywne i krzywdzące skutki segregacji rasowej widoczne były w środkach masowego transportu i szkolnictwie. Do spotęgowania konfliktów na tle rasowym doszło w USA w latach 40. w wyniku wielkich migracji Afroamerykanów z południa na północ kraju. Trzy miliony migrantów spodziewało się znaleźć tam godną pracę i lepsze perspektywy rozwoju. Powodem wyjazdów była także wciąż żywa na południu dyskryminacja czarnoskórych ze strony białej większości. Wbrew oczekiwaniom również na północy spotykali się oni z przejawami ksenofobii i nietolerancji zarówno w życiu codziennym, jak i na rynku pracy. W miastach migranci zajmowali biedne dzielnice, gdzie tworzyli swego rodzaju czarne getta. Do walki o pełne równouprawnienie Afroamerykanów stanęli aktywiści działający na rzecz praw człowieka. Organizowali oni masowe protesty przeciwko rasizmowi oraz akcje obywatelskiego nieposłuszeństwa, które przynosiły im wielki rozgłos, również poza granicami USA. Czołową postacią walki o prawa czarnoskórych został w latach 50. młody, charyzmatyczny pastor z Kościoła baptystów – Martin Luther King. Jego zwolennicy uzasadniali swoje działania orzeczeniem Sądu Najwyższego z połowy lat 50., uznającym praktykę „odrębnego, ale równego” szkolnictwa za niezgodną z konstytucją. Aktywistom udało się odnieść znaczący sukces. W efekcie akcji bojkotu autobusów w miejscowości Montgomery (stan Alabama) Sąd Najwyższy zakazał segregacji w transporcie publicznym.

Sen pastora

R1JntbHODyT5C1
Martin Luther King podczas olbrzymiej manifestacji, która zakończyła tzw. marsz na Waszyngton w 1963 r. Zwróć uwagę, jak wielką liczbę Amerykanów przyciągnęła sprawa walki z dyskryminacją rasową. W marszu wzięło udział aż 250 tys. osób, zarówno białych, jak i czarnoskórych.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Realizacja wyroku Sądu Najwyższego dotyczącego ograniczenia segregacji rasowej na dworcach autobusowych i kolejowych napotkała poważne problemy. Aby pilnować jej przestrzegania, powstał więc ruch obywatelski „jeźdźców wolności” (freedom riders). Równolegle jednak swoją działalność ożywiła rasistowska organizacja Ku Klux KlanKu Klux KlanKu Klux Klan. Jej członkowie dążyli do utrzymania dominującej pozycji białych na południu USA. W tym celu dopuszczali się aktów przemocy, również morderstw. Rosła także brutalność lokalnej policji wobec aktywistów. Areną dalszych zmagań o równouprawnienie stała się miejscowość Birmingham (stan Alabama). King zorganizował tam wielki marsz 2 maja 1963 r. Policja rozpędziła go m.in. z użyciem psów, a sam King został aresztowany. Wkrótce zamieszki przeniosły się do czarnego getta w Birmingham. Sceny walk ulicznych z Birmingham pokazała telewizja. Brutalność policji wzbudziła oburzenie większości Amerykanów.

RWNXp5qjnHdDZ1
Amerykańscy lekkoatleci Tommie Smith i John Carlos wywołali skandal podczas igrzysk w Meksyku 1968 r. Obyczaje olimpijskie zakazywały gestów politycznych. Natomiast po rozdaniu medali, w czasie gdy rozbrzmiewał hymn USA, Smith i Carlos opuścili głowy i unieśli w górę zaciśnięte dłonie w czarnych rękawiczkach – znak rozpoznawczy Czarnych Panter. Zwróć uwagę na to, że Smith wznosi prawą pięść, a Carlos – lewą. Stało się tak dlatego, że Carlos zapomniał zabrać rękawiczki z wioski olimpijskiej, Smith zatem wręczył mu jedną ze swoich. Obaj także zdjęli buty, a ich czarne skarpetki miały symbolizować biedę Afroamerykanów. Ponadto Smith założył czarny szalik – oznakę dumy. Rozpięta bluza Carlosa wskazywała natomiast na jego solidarność z pracownikami fizycznymi.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

W odpowiedzi aktywiści zorganizowali 28 sierpnia 1963 r. marsz na Waszyngton. Manifestanci przeszli przez miasto, a gdy dotarli pod pomnik Abrahama Lincolna, głos zabrał Martin Luther King. „Mam marzenie, że pewnego dnia na czerwonych wzgórzach Georgii synowie byłych niewolników i synowie ich właścicieli będą mogli usiąść razem przy stole braterstwa. Mam marzenie, że pewnego dnia nawet stan Missisipi, stan upalny od gorąca niesprawiedliwości, upalny od gorąca ucisku będzie przekształcony w oazę wolności i sprawiedliwości” – mówił przywódca ruchu aktywistów. Determinacja Kinga została nagrodzona już w 1964 r., kiedy z inicjatywy prezydenta Johnsona Kongres zabronił wszelkiej segregacji w miejscach publicznych oraz dyskryminacji rasowej. Wkrótce pod wpływem krwawych zamieszek w Selmie (stan Alabama) władze zniosły upokarzające ograniczenia praw wyborczych dla niepiśmiennych mieszkańców kraju. Pokojowa taktyka Kinga nie znalazła uznania w oczach wszystkich Afroamerykanów, a ustępstwa władzy rozbudzały większe oczekiwania. Wśród czarnoskórej ludności USA pojawiły się skrajne organizacje. Ponurą sławę zdobyła radykalna organizacja Czarne PanteryCzarne PanteryCzarne Pantery (Black Panthers), działająca pod hasłem „czarnej siły”. Czarni fundamentaliści islamscy zrzeszali się z kolei w organizacji Naród Islamu. Na ulicach kilkudziesięciu amerykańskich miast dochodziło w latach 1966 i 1967 do gwałtownych starć Afroamerykanów z siłami bezpieczeństwa. Zdarzało się, że uczestnicy zamieszek demolowali sklepy i lokale oraz strzelali do interweniujących policjantów i strażaków. King z jednej strony potępiał przemoc, a z drugiej rozumiał rozgoryczenie Afroamerykanów. W 1968 r. zginął zastrzelony przez białego kryminalistę, co wywołało kolejną serię zamieszek.

RshmfCdI9NB1h
Malcolm X (1925-1965) - po lewej oraz słynny amerykański aktor Denzel Washington, który wcielił się w jego postać w filmie Spike’a Lee “Malcolm X” z 1992 roku. Bohater filmu był radykalnym przywódcą ruchu walki o równouprawnienie Afroamerykanów. Znak “X”, który używał obok imienia miał symbolizować nazwisko nieznanych przodków z Afryki. W młodości jako charyzmatyczny kaznodzieja sekty Naród Islamu głosił potrzebę budowy odrębnego państwa czarnoskórych w ramach USA. Zasłynął także jako twórca pojęcia “Afroamerykanin” na określenie czarnoskórej ludności Stanów Zjednoczonych. Z czasem Malcolm X zaczął odchodzić od radykalnej ideologii Narodu Islamu. Zbliżył się ideowo do Kinga, wyrzekł się wrogości wobec białych oraz zaczął głosić ideę braterstwa wszystkich ludzi. Członkowie Narodu Islamu uznali to za akt zdrady. Malcolm X zginął w 1965 z rąk trzech zamachowców, członków tej organizacji. Pojawiły się podejrzenia, że za zamachem stały amerykańskie służby specjalne lub handlarzy narkotyków. Poglądy i działalność Malcolma X miały olbrzymi wpływ na Afroamerykanów również po jego tragicznej śmierci. Jego przemówieniami o “czarnej dumie” inspirowali się założyciele ruchu Black Power, który powstał kilka miesięcy po jego zabójstwie. W latach 80-ch zapanowała prawdziwa moda na Malcolma X. Jego wizerunek pojawiał się na T-shirtach, pieśni o nim pisali liczni twórcy rapowych protest-songów. Do dziś Malcolm X dla wielu młodych mieszkańców czarnych gett jest idolem i wzorem do naśladowania.
Na ile zmieniła się pozycja Afroamerykanów we współczesnym społeczeństwie USA?
Źródło: Ilustracja pochodzi z portalu Reviews by Josmar Lopes, artukuł Leading man on fire, 2019.
Tekst na podstawie artykułu Bohater Afroamerykanów i mniejszości seksualnych, A. Domasławski, Tygodnik Polityka, 2015, tylko do użytku edukacyjnego.

Dzieje upadku

R7hQidkrsWOIe1
Richard Nixon opuszcza Biały Dom po rezygnacji ze stanowiska prezydenta, 1974 r. Jak myślisz, dlaczego żegnany jest z honorami?
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Richard Nixon, prezydent wywodzący się z Partii RepublikańskiejPartia RepublikańskaPartii Republikańskiej, musiał nie tylko zmierzyć się z konfliktami społecznymi, ale także stawić czoło poważnym problemom ekonomicznym. Kiedy państwa zrzeszone w Organizacji Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OPEC) znacząco podwyższyły ceny za baryłkę, w USA doszło do stagflacjistagflacjastagflacji, czyli wysokiej inflacji połączonej z zastojem w gospodarce. Amerykanie, przyzwyczajeni do stosunkowo niskich cen ropy, musieli ograniczyć wydatki na paliwo i ogrzewanie mieszkań. Nixon skutecznie osłabiał skutki kryzysu poprzez łagodną politykę podatkową. Zaskarbił tym sobie szacunek sporej części Amerykanów. Ponadto społeczeństwo z ulgą przyjęło decyzję prezydenta o wycofaniu wojsk amerykańskich z Wietnamu. W 1972 r. Nixon zdecydowanie wygrał kolejne wybory prezydenckie. Potężnym ciosem dla autorytetu prezydenta stała się jednak afera Watergate, na której trop wpadli dziennikarze gazety „Washington Post”. Dziennikarskie śledztwo wykazało, że podczas kampanii wyborczej Nixon zgodził się na montowanie podsłuchów w siedzibie opozycyjnej Partii Demokratycznej, w kompleksie budynków Watergate w Waszyngtonie. Okazało się, że o sprawie wiedzieli najwyżsi urzędnicy Białego Domu, a sam Nixon uczestniczył w zacieraniu śladów. W wyniku skandalu stanął w obliczu wszczęcia przez Kongres procedury impeachmentuimpeachmentimpeachmentu, czyli postawienia prezydenta w stan oskarżenia. Skompromitowany i zagrożony pobawieniem urzędu Nixon zdecydował się sam ustąpić z urzędu. Jego miejsce zajął dotychczasowy wiceprezydent Gerald Ford. Afera Watergate miała poważne konsekwencje. Zaufanie Amerykanów do własnego państwa oraz tradycyjnych autorytetów wyraźnie spadło. Zmalał autorytet osób starszych w oczach młodych. Ograniczeniu uległy uprawnienia służb specjalnych. Normą stało się ujawnianie informacji podatkowych przez polityków. Afera wykazała także, jak silną „czwartą władzą” stały się media. Zachęcone sukcesem dziennikarzy „Washington Post” stały się one w następnych latach dużo odważniejsze w śledzeniu nieprawidłowości działań polityków.

Słownik

Afroamerykanie
Afroamerykanie

(ang. African Americans, Afro‑Americans) określenie czarnoskórych Amerykanów pochodzących z Afryki Subsaharyjskiej; potomków ludności sprowadzonej na teren Ameryki między XVII a XIX w.; w latach 60. XX w. tym terminem zaczęto określać czarnoskórych mieszkańców Ameryki Północnej, aby zastąpić inne, nieprzyjazne określenia

Czarne Pantery
Czarne Pantery

(ang. Black Panthers) ugrupowanie czarnoskórych Amerykanów, założone w 1966 r. przez H.P. Newtona i B. Seale'a w celu zorganizowania samoobrony ludności czarnoskórej w USA; stosowali terroryzm

FBI
FBI

(Federal Bureau of Investigation – Federalne Biuro Śledcze) amerykańska agencja rządowa zajmująca się przestępstwami wykraczającymi poza granice danego stanu; jest jedną ze służb specjalnych pilnujących bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych

Indianie
Indianie

ludność tubylcza, rdzenni mieszkańcy Ameryki

impeachment
impeachment

(ang., „postawienie w stan oskarżenia”) procedura służąca realizacji odpowiedzialności konstytucyjnej prezydenta, wiceprezydenta i funkcjonariuszy cywilnych w USA; konsekwencją wszczęcia tej procedury przez parlament może być odsunięcie najwyższych urzędników, w tym prezydenta, od władzy w USA

konsumpcjonizm
konsumpcjonizm

postawa polegająca na nadmiernym dążeniu do posiadania dóbr materialnych i korzystania z nich

kontestacja
kontestacja

(z franc. contestation – spór, negacja, od łac. contestari – protestować) sprzeciw, najczęściej przeciwko systemowi społecznemu i politycznemu, wyrażany publicznie poprzez wypowiedzi i zachowanie

Ku Klux Klan
Ku Klux Klan

(z gr. kyklos – krąg + ang. clan – klan) powstała w XIX w. (po wojnie secesyjnej) na wzór tajnego stowarzyszenia organizacja rasistowska w Stanach Zjednoczonych, częściowo zakonspirowana; walczyła o utrzymanie przewagi białych w USA i dążyła do ograniczenia praw innych grup rasowych i etnicznych, głównie Afroamerykanów i Żydów, oraz katolików jako grupy wyznaniowej

Latynosi
Latynosi

(hiszp. latino - łaciński) określenie ludności zamieszkującej Amerykę Łacińską oraz ich potomków

Partia Demokratyczna
Partia Demokratyczna

(ang. Democratic Party) – jedna z dwóch głównych sił politycznych w Stanach Zjednoczonych, obok Partii Republikańskiej. Początki partii sięgają końca XVIII wieku, chociaż obecna nazwa używana jest od około 1833. Partia prezentuje program centro‑lewicowy. Program partii zakłada min. budowę państwa opiekuńczego, dopuszcza ingerencję państwa w gospodarkę, głosi potrzebę walki o prawa mniejszości, równouprawnienia kobiet oraz ograniczenia wpływu religii na państwo

Partia Republikańska
Partia Republikańska

(ang. Republican Party) jedna z dwóch głównych sił politycznych w USA. Początki partii sięgają połowy XIX w. Republikanie prezentują konserwatywne poglądy w kwestiach społecznych, w ekonomii opowiadają się zaś za minimalną ingerencją państwa w gospodarkę. Partia opowiada się min. za niskimi podatkami, ograniczeniem wydatków na cele socjalne, wysokimi nakładami na zbrojenia. Republikanie kładą nacisk na walkę z przestępczością, bronią prawa do posiadania broni przez każdego oraz akcentują swoje przywiązanie do wartości chrześcijańskich. Sprzeciwiają się eutanazji, legalizacji aborcji, narkotyków czy związków homoseksualnych. Dążą do ograniczenia napływu imigrantów do USA

republikanin
republikanin

zwolennik, członek partii republikańskiej, czyli takiej, która uznaje republikę za najlepszą formę rządu

stagflacja
stagflacja

(z ang. stagflation – połączenie słów stagnation – stagnacja + inflation – inflacja) zjawisko w gospodarce polegające na jednoczesnym występowaniu znaczącej inflacji i stagnacji gospodarczej

Słowa kluczowe

Afroamerykanie, dyskryminacja, hippisi, kultura masowa, media, popkultura, równouprawnienie, telewizja, terroryzm, Wietnam, zimna wojna, Partia Demokratyczna, Partia Republikańska

Bibliografia

Michałek K., Amerykańskie stulecie. Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki 1900–2001, Warszawa 2004.

Tyszkiewicz J., Czapiewski E., Historia powszechna. Wiek XX, Warszawa 2010.