Aktualności

Kształcenie na odległość

Programy nauczania i scenariusze zajęć do kształcenia ogólnego

Epodręczniki PO KL

Katalog Zasobów Dodatkowych

Gra edukacyjna „Godność, wolność i niepodległość”

Materiały partnerów


Filmy instruktażowe i instrukcje

Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj

Na podstawie omówionych cech noweli, pośród których jej mocno zarysowana, jednowątkowa i prowadząca do punktu kulminacyjnego akcja staje się cechą nadrzędną, widzimy, że jest to gatunek o zwartej i ściśle określonej budowie. Za najistotniejsze elementy jej konstrukcji, które możemy określić jako najważniejsze „węzły” budujące rozwój napięcia (dramaturgię) utworu, uznajemy:

  • moment zawiązania akcji (ekspozycja),

  • punkt (bądź punkty) zwrotne akcji (rozwój fabuły),

  • punkt kulminacyjny akcji,

  • rozwiązanie akcji (puenta),

  • epilog (nie zawsze wprowadzany przez autora).

Przebieg akcji noweli można przedstawić za pomocą prostego schematu, przydatnego do omówienia każdego utworu należącego do tego gatunku.

Ilustracja interaktywna. W centrum znajduje się napis "Nowela". Poniżej zamieszczono następujące informacje: 1. Ekspozycja. Sytuacja przedstawiona w punkcie wyjścia fabuły noweli mająca na celu zapoznanie czytelnika z tłem wydarzeń, głównymi postaciami, problemami czy konfliktami utworu. W noweli najczęściej mamy do czynienia z jednym konfliktem, jednym wyraziście zarysowanym bohaterem oraz jednym rekwizytem. 2. Rozwój fabuły. Określony w części ekspozycyjnej motyw przewodni noweli rozwija się najczęściej w zamkniętą kompozycyjnie akcję. Fabuła jest zatem zbudowana wokół rekwizytu i rozwija się w dwóch głównych wymiarach: prezentacji zdarzeń i ich aktorów. Układ zdarzeń jest tak skomponowany, że spina utwór w jedną całość. Najczęściej jest to wynik jednowątkowości, która jest cechą charakterystyczną noweli. 3. Punkt kulminacyjny. Nowela nierzadko ma kilka punktów zwrotnych, ale jeden z nich ma znaczenie kluczowe i charakter punktu kulminacyjnego. Jest to takie zdarzenie akcji, po którym opowieść nie rozwija się. Niektórzy badacze porównują punkt kulminacyjny noweli do wstrząsu, momentu, w którym fabuła na moment zastyga, po czym wydarzenia dążą do ostatecznego rozwiązania. 4. Rozwiązanie akcji. Końcowy etap rozwoju fabuły noweli przynoszący ostateczne rozstrzygnięcie. Następujące po punkcie kulminacyjnym i zwykle prowadzi do rozwiązania konfliktu, osiągnięcia celu lub klęski bohatera. W tej części jest również zamieszczona puenta.
Polecenie 1

Zapoznaj się z powyższym schematem budowy noweli oraz z prezentacją ilustrującą kolejne elementy budowy dobrze ci znanej Kamizelki Bolesława Prusa. Sformułuj wypowiedź, w której opiszesz, w jaki sposób realizowany jest w noweli zaprezentowany schemat. Następnie wskaż w tekście noweli następujące elementy: sokół noweli, inwersja czasowa, retardacja.

(Uzupełnij).
Zgłoś problem