Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał
Polecenie 1

Zapoznaj się ze schematem interaktywnym i wykonaj ćwiczenia.

Schemat systemu prezydenckiego w USA

Rtp67VQw07oCU1
1. Władza ustawodawcza Władza ustawodawcza, którą powołuje Artykuł I Konstytucji, ustanawia nowe prawa i modyfikuje już istniejące. Zgodnie z Konstytucją obowiązek ten spoczywa na Kongresie – dwuizbowym zgromadzeniu, na które składają się Senat oraz Izba Reprezentantów. Członkowie obu izb są wybierani bezpośrednio przez obywateli stanów, które reprezentują. Izba Reprezentantów ma 435 członków, a liczba przedstawicieli danego stanu zależna jest od jego populacji. Członkowie Izby Reprezentantów wybierani są co dwa lata. Skład Senatu nie zależy od liczby ludności. Każdy z 50 stanów ma w nim dwóch przedstawicieli. Senat ma stu członków, którzy są wybierani raz na sześć lat. Ojcowie założyciele chcieli stworzyć taki system, w którym władza większości ograniczana jest przez mniejsze stany. Zgodnie z tą zasadą otrzymały one dodatkowych przedstawicieli. Senatorowie wybierani są na dłuższy okres, aby w mniejszym stopniu podlegają presji wyborców., 2. Kongres Kongres ma szeroki zakres uprawnień, m.in.: kontrolę nad podatkami federalnymi i wydatkami oraz prawo do wypuszczania w obieg pieniądza oraz wypowiadania wojny innym krajom. Jego podstawowym zadaniem jest przygotowywanie projektów ustaw, które trafiają do prezydenta. Projekty ustaw dotyczących kwestii monetarnych leżą wyłącznie w gestii Izby Reprezentantów, ale do ich zatwierdzenia potrzebna jest zgoda obu izb. Ważną rolą Kongresu jest także nadzór nad organami władzy wykonawczej. Zadaniem komisji kongresowych jest dopilnowanie, by instytucje rządowe funkcjonowały sprawnie i były wolne od korupcji. Mogą one wzywać urzędników państwowych na przesłuchania i przeprowadzać audyty różnych organów władzy wykonawczej. Kongres może także organizować przesłuchania w kwestiach, które niepokoją opinię publiczną., 3. Agencje Z biegiem czasu i rosnącą ilością coraz bardziej skomplikowanych zadań Kongres zaczął korzystać z pomocy wyspecjalizowanych agencji. Jedną z najważniejszych jest Kongresowy Urząd do spraw Budżetu, w którego skład wchodzi grupa ekonomistów i statystyków doradzających ustawodawcom. Ich zadaniem jest bezstronna analiza propozycji budżetowych prezydenta. Inną agencją jest Biblioteka Kongresu, która pełni jednocześnie funkcje biblioteki narodowej. Przechowywane są w niej oryginały najważniejszych tekstów USA: Deklaracji Niepodległości i Konstytucji., 4. Gabinet W skład gabinetu wchodzi wiceprezydent i szefowie 15 departamentów: rolnictwa, handlu, obrony, edukacji, energii, zdrowia i służb socjalnych, bezpieczeństwa, budownictwa i urbanizacji, spraw wewnętrznych, pracy, transportu, skarbu, stanu, weteranów wojennych oraz urząd prokuratora generalnego. Szefów poszczególnych departamentów mianuje prezydent, ale muszą oni zostać zatwierdzeni większością głosów w Senacie. Na życzenie prezydenta w gabinecie mogą się znaleźć szefowie innych wyspecjalizowanych agencji. Członkowie gabinetu muszą ściśle współpracować z komisjami kongresowymi, które kontrolują ich budżety i przygotowują projekty odpowiednich ustaw. Niektórzy członkowie gabinetu są jednocześnie kluczowymi doradcami prezydenta; inni zajmują się przede wszystkim administracją., 5. Władza wykonawcza Władza wykonawcza w USA jest odpowiedzialna za wdrażanie praw. Składają się na nią prezydent, wiceprezydent, gabinet oraz szereg tzw. niezależnych agencji rządowych. Na czele władzy wykonawczej stoi prezydent USA, który „ponosi odpowiedzialność za to, by prawa były wiernie wdrażane” i który „stoi na straży, bierze w ochronę i broni” Konstytucji. Aby skutecznie wypełniać te obowiązki prezydent ma pod sobą szereg departamentów i agencji rządowych, które z biegiem lat bardzo się rozrosły i zatrudniają obecnie ok. czterech milionów osób., 6. Prezydent Oprócz zwierzchnictwa nad władzą wykonawczą prezydent jest także głową państwa i naczelnym dowódcą sił zbrojnych. Do jego obowiązków należy negocjowanie traktatów międzynarodowych, podpisywanie i wetowanie projektów ustaw, mianowanie członków gabinetu, sędziów i ambasadorów oraz ułaskawianie przestępców skazanych przez sądy federalne. W związku z tym, że USA mają status supermocarstwa, prezydent uważany jest za najpotężniejszą osobę na kuli ziemskiej. Mimo to jego władzę ograniczają postanowienia Konstytucji. W ostatnich latach zakres władzy prezydenta uległ zwiększeniu wskutek rosnącego wpływu mediów i coraz większemu znaczeniu polityki zagranicznej., 7. Aparat Wykonawczy Prezydenta Urzędnicy aparatu wykonawczego podlegają bezpośrednio prezydentowi. Wraz ze zmianą w Białym Domu urzędy te mogą ulec gruntownej reorganizacji. Ciała wchodzące w skład aparatu wykonawczego pełnią funkcję doradczą i pomagają prezydentowi we wdrażaniu programów i decyzji politycznych. Najważniejszą rolę odgrywają Rada Bezpieczeństwa Narodowego i Urząd ds. Zarządzania i Budżetu. Urzędnicy Rady Bezpieczeństwa Narodowego doradzają prezydentowi w sprawach polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Jej obradom przewodniczy sam prezydent, a udział biorą także wiceprezydent, doradca do spraw bezpieczeństwa narodowego oraz sekretarze stanu, obrony i skarbu. Urząd do spraw Zarządzania i Budżetu pomaga prezydentowi w sporządzeniu planu wydatków i doradza w kwestiach dotyczących budżetu federalnego., 8. Wiceprezydent Wiceprezydent jest drugim w hierarchii przedstawicielem władzy wykonawczej i przejmuje najwyższe obowiązki w sytuacjach, gdy prezydent nie jest w stanie sprawować urzędu. Pełni też funkcję przewodniczącego Senatu, nadzoruje kwestie proceduralne i ma decydujący głos w sytuacjach braku większości w wyższej izbie Kongresu. Przewodniczy też sesji obu izb Kongresu, kiedy formalnie zliczane są głosy elektorów w wyborach prezydenckich. W dwudziestym wieku rola wiceprezydenta wyraźnie wzrosła. Jest on zwyczajowo zapraszany na posiedzenia gabinetu, a na mocy decyzji Kongresu z roku 1949 jest jednym członków czterech stałych członków Rady Bezpieczeństwa Narodowego., 9. Władza Sądownicza Zadaniem władzy sądowniczej jest interpretacja ustaw uchwalanych przez Kongres. Na władzę ustawodawczą składają się Sąd Najwyższy oraz sądy federalne niższej instancji. Mogą one dojść do wniosku, że dana ustawa lub przepis prawny, w tym również prawa ustanawiane przez poszczególne stany, narusza postanowienia Konstytucji. Stwierdzając niekonstytucyjny charakter ustaw sądy pełnią doniosłą rolę w określaniu prawa w USA., 10. Sąd Najwyższy Sąd Najwyższy jest nadrzędnym sądem w USA. Jego decyzje są nieodwołalne i mogą ulec rewizji jedynie wskutek innej decyzji Sądu Najwyższego lub po uchwaleniu poprawki do Konstytucji. Liczbę członków Sądu Najwyższego wyznacza Kongres, ale od roku 1968 w skład Sądu Najwyższego wchodzi niezmiennie przewodniczący oraz ośmiu sędziów. Są oni nominowani przez prezydenta i zatwierdzani przez Senat. Swoje funkcje sprawują dożywotnio o ile sami nie zrezygnują, nie przejdą na emeryturę lub nie zostaną pozbawieni urzędu. Zadaniem Sądu Najwyższego jest kontrola ustaw i przepisów wykonawczych administracji pod względem ich zgodności z Konstytucją. Sąd Najwyższy ma prawo uchylić ustawy, które uzna za sprzeczne z Konstytucją, 11. Sądy niższego szczebla Artykuł III Konstytucji powołuje Sąd Najwyższy i upoważnia Kongres do tworzenia innych sądów federalnych, których zadaniem jest interpretacja i stosowanie ustaw obowiązujących w całym kraju. Zgodnie z tym Artykułem, Kongres powołał szereg sądów okręgowych, apelacyjnych i wyspecjalizowanych, jak np. Sąd Podatkowy, który orzeka w sprawach dotyczących podatków. Na terenie USA działają 94 sądy okręgowe, które rozstrzygają w sprawach z powództwa karnego i cywilnego. Kongres powołał 13 sądów apelacyjnych, które rozpatrują odwołania od wyroków federalnych sądów okręgowych oraz sądów niższej instancji. Większość spraw sądowych w USA, w tym prawie wszystkie sprawy z powództwa karnego, toczą się jednak przed sądami stanowymi, które wydają wyroki w oparciu o bardzo różne prawa (istnieją np. duże różnice pomiędzy poszczególnymi stanami w kwestii kary śmierci)., 12. Niezależne agencje W USA działa szereg jednostek administracyjnych władzy wykonawczej, które nie podlegają oficjalnie prezydentowi i uważane są za niezależne. Agencje te powoływane są przez Kongres i pomagają we wdrażaniu bieżącej polityki lub oferują wyspecjalizowane usługi. Należą do nich Centralna Agencja Wywiadowcza (CIA), Urząd Pocztowy oraz Agencja Ochrony Środowiska.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 1
R1CY6DeVmfNlt
Omów kompetencje wiceprezydenta USA. (Uzupełnij).
Ćwiczenie 2
R1BFobRoVDuKq
Przedstaw strukturę sądów w  Stanach Zjednoczonych. (Uzupełnij).
Ćwiczenie 3
RT37SkY44vcNR
Wskaż rolę Kongresu w trójpodziale władzy w USA. (Uzupełnij).