Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
Rd2hzPk3PfasV1

Śpiewnik – zestaw pieśni i piosenek

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

Wprowadzenie

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela.

R1GdVaVB8r2OH
W prostokątnym polu znajduje się napis „Pobierz”. Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego scenariusz lekcji - dokument w formacie pdf.

I. Indywidualna i zespołowa ekspresja muzyczna.

1. W zakresie śpiewu. Uczeń:

1) śpiewa ze słuchu lub/i z wykorzystaniem nut (w zespole, solo, a cappella, z akompaniamentem) minimum 10 różnorodnych utworów wokalnych w roku szkolnym:

A) piosenki z repertuaru dziecięcego, młodzieżowego, popularnego i ludowego,

B) wybrane pieśni (w tym artystyczne i patriotyczne),

4. W zakresie słuchania i percepcji muzyki. Uczeń:

1) świadomie słucha wybranych dzieł literatury muzycznej (fragmentów lub/i w całości):

C) polskich pieśni artystycznych i patriotycznych

Nauczysz się

rozróżniać określenia muzyczne;

rozpoznawać zespoły wykonawcze;

rozpoznawać polskich kompozytorów tworzących pieśni i piosenki tj. Stanisława Moniuszkę, Witolda Lutosławskiego i Henryka Mikołaja Góreckiego;

śpiewać omawiane pieśni z uwzględnieniem zapisanych określeń muzycznych;

posługiwać się zapisem nutowym.

Przypomnienie i utrwalenie wiadomości o utworach wokalnych.

Muzyka wokalna, to muzyka przeznaczona do śpiewu. Utwory wokalne posiadają tekst słowny, który ilustrowany melodią nadaje muzyce cechy programowe, przez co oddziałuje ona na słuchacza bardziej wyraziście niż muzyka instrumentalna. Do utworów wokalnych należą m.in.:

Wykonawcy utworów wokalnych:

  • solista – śpiew solo (głos: sopran, mezzosopran, alt, kontralt, tenor, baryton, bas, głos dziecięcy);

  • kameralny zespół śpiewaczy – duet (2 śpiewaków), tercet (3 śpiewaków), kwartet (4 śpiewaków) itd.;

  • chór (dziecięcy, żeński, męski, mieszany).

Pieśń i piosenka w twórczości polskich kompozytorów.

Wśród znanych i cenionych kompozytorów polskich, dość dużą grupę stanowią twórcy pieśni i piosenek. Są to m.in.: Fryderyk Chopin, Stanisław Moniuszko, Mieczysław Karłowicz, Grażyna Bacewicz, Witold Lutosławski i Henryk Mikołaj Górecki.

R1O3tcYyDuStB1
Lafosse Adolphe, „portret Stanisława Moniuszki”, 1850, polona.pl, domena publiczna

Pieśni Stanisława Moniuszki zebrane i wydane w zbiorach pt.: Śpiewniki domowe, przeznaczone są do wspólnego śpiewania w domu, w gronie miłośników muzyki. Ideą Moniuszki było dotarcie do polskich domów i rozbudzanie pieśnią uczuć patriotycznych. Przez lata powstało ich ponad 300. Pieśni obejmują bardzo szeroką tematykę: od pieśni idyllicznych i refleksyjnych, przez religijne, patriotyczne, historyczne, obyczajowe i miłosne do fantastycznych. Pieśni Moniuszki przepojone są duchem polskości. Są wśród nich proste, ludowe melodie do śpiewania, wielozwrotkowe pieśni z refrenem, ale także bogate ballady, dumki i romanse. Większość posiada walory artystyczne. Pełnią one różne funkcje: od utworów pedagogicznych, przez żartobliwe kompozycje dla dzieci, do pieśni artystycznych napisanych dla śpiewaków. W pieśniach Moniuszko nawiązał do polskiego folkloru. Na ich piękno składają się melodie, ale też ciekawy, ilustracyjny, podkreślający nastrój akompaniament fortepianowy.

R5nf13JFoJZHF
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie polskiego kompozytora i dyrygenta Witolda Lutosławskiego. Starszy, łysiejący mężczyzna. Ubrany elegancko w błękitną koszulę, krawat i garnitur. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Znaczną część twórczości Witolda Lutosławskiego (doskonałego kompozytora dzieł symfonicznych) stanowią utwory do tekstów, przeznaczone dla dzieci. Niektóre z nich powstawały z myślą o najmłodszych wykonawcach i słuchaczach – zbiór Piosenki dziecinne, inne skierował kompozytor do dziecięcych odbiorców, jak i profesjonalnych wykonawców – zbiór Piosenki dla dzieci, jeszcze inne pisał Lutosławski dla dorosłych muzyków i melomanów – np. Pięć pieśni do słów Kazimiery Iłłakowiczówny oraz Chantefleurs et Chantefables.
W. Pniewski and L. Kowalski (fot.), fotografia Witolda Lutosławskiego, bing.net, CC BY 3.0

Piosenki dla dzieci Witolda Lutosławskiego powstały do słów różnych autorów, m.in. Juliana Tuwima, Teofila Lenartowicza i Lucyny Krzemienieckiej oraz do tekstów ludowych. Twórczość ta obejmuje 11 cykli, łącznie 49 piosenek. Przewidziane są one do wykonania przez głos (lub chór unisono) z fortepianem lub orkiestrą, a wiele utworów funkcjonuje w obu wersjach – fortepianowej oraz orkiestrowej. Cykl 8 pieśni pt.: Słomkowy łańcuszek, przeznaczony jest na sopran (lub mezzosopran) i kwintet instrumentów dętych drewnianych (flet, obój, 2 klarnety, fagot). Piosenki mają prostą, zwrotkową budowę z ewentualnym refrenem. Ciekawą formę ma finał cyklu, który stanowi seria 6 wariacji na nieskomplikowany temat. W piosenkach dla dzieci Lutosławski stosuje metodę ilustrowania tekstu muzyką lub efektami dźwiękowymi: szmer rzeki, kląskanie słowika. Czyni to w sposób subtelny i pomysłowy. Pod względem brzmienia piosenki podobne są do pedagogicznych i ludowych utworów Lutosławskiego, w których prostą melodię uzupełnia wyszukany akompaniament. Kompozytor często traktował piosenki jako obszar doświadczalny, w którym sprawdzał pomysły wprowadzane potem do utworów z głównego nurtu twórczości.

Mimo użytkowego charakteru, repertuar dziecięcy autorstwa Witolda Lutosławskiego zawiera utwory wysokiej klasy. Proste i skromne z pozoru piosenki, takie jak Rok i bieda, Kotek, Rzeczka, Śpijże, śpijMuszelka, są dziełami o wyjątkowej wartości.

R15UMID2orqYr
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie Henryka Mikołaja Góreckiego. Starszy mężczyzna. ubrany w czerwony golf oraz marynarkę. Ukazany jest w pozycji frontalnej. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. W bogatym dorobku kompozytorskim Henryka Mikołaja Góreckiego, znaczące miejsce zajmują pieśni. Są one wyrazem miłości kompozytora do tego co polskie, co wynika z piękna muzyki ludowej, krajobrazu i głęboko zakorzenionych wartości. Swymi pieśniami przemawia Górecki do odbiorców w niezwykle bezpośredni sposób, pamiętając o tym, że śpiew, szczególnie chóralny, ma zdolność jednoczenia ludzi.
Lech Kowalski, Włodzimierz Pniewski (fot.), fotografia Henryka Mikołaja Góreckiego, 1993, wikimedia.org, domena publiczna

W pieśniarskiej twórczości Góreckiego znajdują się utwory religijne, ludowe oraz do słów wielkich polskich poetów: Marii Konopnickiej, Juliusza Słowackiego, Cypriana Kamila Norwida i Juliana Tuwima. W pieśniach zauważyć można dążenie kompozytora do maksymalnego uproszczenia języka muzycznego. Jest to cecha charakterystyczna dla twórczości Góreckiego. Bardzo ogranicza on w swoich utworach materiał dźwiękowy i różnorodność struktur brzmieniowych. Znamienne dla indywidualnego stylu kompozytora jest również wielokrotne powtarzanie struktur melodycznych i melodyczno‑harmonicznych, który to zabieg powoduje wzrost napięcia emocjonalnego. Na twórczość pieśniarską Góreckiego składają się: Trzy pieśni na głos średni; Dwie pieśni sakralne do tekstów M. Skwarnickiego na baryton i orkiestrę; Dwie piosenki do tekstów J. Tuwima na chór 4 równych głosów; Szeroka woda, 5 pieśni na chór mieszany a cappella; Dwie pieśni do sł. Lorki na głos średni i fortepian; Błogosławione pieśni malinowe do sł. C. K. Norwida na głos i fortepian; Wieczór ciemny się uniża, pięć pieśni ludowych na chór mieszany a cappella; Wisło moja, Wisło szara, pieśni ludowe na chór mieszany a cappella; Śpiewy do słów J. Słowackiego na głos i fortepian; Trzy kołysanki na chór mieszany a cappella; Ach, mój wianku lewandowy, siedem pieśni na chór mieszany a cappella; Idzie chmura, pada deszcz, pięć pieśni ludowych na chór mieszany a cappella; Pieśni Maryjne, pięć pieśni maryjnych na chór mieszany a cappella; Pieśni kościelne, 20 pieśni na chór mieszany a cappella; Trzy pieśni do słów Marii Konopnickiej na głos i fortepian; Hej, z góry, z góry! kóniku bury – Pięć pieśni kurpiowskich na chór a cappella lub na głos i fortepian, Pieśń Rodzin Katyńskich na chór mieszany a cappella.

Wykaz wybranych pieśni i piosenek polskich kompozytorów: Stanisława Moniuszki, Witolda Lutosławskiego oraz Henryka Mikołaja Góreckiego,

Stanisław Moniuszko:

  • Dziad i baba;

  • Prząśniczka;

  • Krakowiaczek;

  • Chochlik;

  • Pieśń wieczorna;

  • Kozak;

  • Stary kapral.

Witold Lutosławski:

  • Wróbelek;

  • Taniec;

  • Idzie Grześ;

  • Pióreczko;

  • Ptasie plotki;

  • Kotek.

Henryk Mikołaj Górecki:

  • Cztery biedy;

  • Ptasie plotki;

  • Do matki;

  • Ptak;

  • Przez te łąki, przez te pola;

  • Kiedy Polska;

  • U okienka, u mojego.

Prząśniczka słowa: Jan Czeczot, muzyka: Stanisław Moniuszko

U prząśniczki siedzą jak anioł dzieweczki,
przędą sobie, przędą jedwabne niteczki.

Kręć się, kręć, wrzeciono, wić się tobie, wić!
Ta pamięta lepiej,
czyja dłuższa nić!

Poszedł do Królewca młodzieniec z wiciną,
łzami się zalewał, żegnając z dziewczyną.

Kręć się, kręć, wrzeciono…

Gładko idzie przędza wesołej dziewczynie,
pamiętała trzy dni o wiernym chłopczynie.

Kręć się, kręć, wrzeciono…

Inny się młodzieniec podsuwa z ubocza
i innemu rada dziewczyna ochocza.

……….Kręć się, kręć wrzeciono –
- prysła wątła nić…
Wstydem dziewczę płonie,
wstydź się, dziewczę, wstydź!

Pieśń nawiązuje do tradycji, kiedy to dziewczęta w długie jesienne wieczory przędły nici na kołowrotku. Zręczna i uważna prządka przędła długą nić, niedbałej i nieuważnej nitka się często zrywała. Było to wielkim wstydem dla niezręcznej dziewczyny.

W pieśni występuje charakterystyczny, ilustrujący terkot kołowrotka akompaniamentem, na tle którego prowadzona jest melodia. Tekst opowiada o dziewczynie, która po odjeździe narzeczonego szybko znalazła nowego adoratora.

Prząśniczka ma formę pieśni zwrotkowej. Pierwsza część A to 8‑taktowe zdanie muzyczne – zwrotka, druga część B to 8‑taktowy refren. Tekst refrenu jest taki sam po 1, 2 i 3 zwrotce, zmienia się dopiero po 4 zwrotce. Pieśń oryginalnie zapisana jest w tonacji fis‑moll. Ze względu na trudności wykonawcze, można ją przetransponować do niższej tonacji (d‑moll), wówczas będzie ją łatwiej śpiewać (skala dźwięków: c1 do d2). W pieśni zapisane są określenia muzyczne, dotyczące dynamiki, tempa i interpretacji:

  • żywo (1 t.);

  • mp – mezzopiano- między piano a forte (1‑4 t.);

  • p – piano – cicho (5‑6 t.);

  • cresc. – crescendo – wzmacniając (7‑8 t.);

  • f – forte – głośno (9‑10 t.);

  • mp – mezzopiano – między piano a forte (11‑12 t.);

  • mf – mezzoforte – między forte a piano (13‑14 t.);

  • akcent na ósemkę z kropką (15 t.);

  • p – piano – cicho (15‑16 t.).

Aby zaprezentować piękno i artystyczną wartość pieśni, należy realizować określenia podane przez kompozytora.

R15SVWxnTWSYT1
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Prząśniczka”. Po zaznaczeniu grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Prząśniczka”.
słowa: Jan Czeczot, muzyka: Stanisław Moniuszko,„Prząśniczka”, online-skills, CC BY 3.0

Pióreczko słowa: Janina Osińska, muzyka: Witold Lutosławski

Uciekło sikorce pióreczko,
niebieskie z czarniutką kropeczką.
Wysoko latało,
niziutko spadało,
ho‑ho‑ho, ho‑ho‑ho,
Niebieskie pióreczko.

Latała sikorka w kółeczko,
ścigała niebieskie pióreczko.
Porwał ci je dudek,
wetknął sobie w czubek,
ho‑ho‑ho, ho‑ho‑ho,
ho‑ho‑ho, ho‑ho‑ho!
Niebieskie pióreczko.

Za górką za laskiem, nad rzeczką
uciekło dudkowi pióreczko.
Na wodę sfrunęło,
do morza płynęło,
ho‑ho‑ho, ho‑ho‑ho,
ho‑ho‑ho, ho‑ho‑ho!
Niebieskie pióreczko.

Płynęło niebieską łódeczką
do morza sikorki pióreczko.
Złowiły je dzieci
koło mostu w sieci,
ho‑ho‑ho, ho‑ho‑ho,
ho‑ho‑ho, ho‑ho‑ho!
Niebieskie pióreczko.

RlGNhR86ZLrkG
Pióreczko, online-skills, CC BY 3.0

Piosenka w tonacji F‑dur, metrum 2/4 i żywym tempie. Zaczyna się od czterotaktowego wstępu instrumentalnego, który można wykonać na dzwonkach (ozdobniki jako współbrzmiące sekundy: e‑f). W piosence występują synkopy, czyli przeniesienia akcentu z mocnej na słabą część taktu (t. 5, 6, 9, 10, 21).

Artystyczny wyraz pięknej piosenki Pióreczko, wymaga starannego stosowania wszystkich umieszczonych przez kompozytora w zapisie nutowym znaków interpretacyjnych:

  • ritenuto – opóźniając, powstrzymując; określenie stopniowego zwalniania tempa utworu (określenie tempa);

  • a tempo – powrót do poprzedniego tempa (określenie tempa);

  • piano – cicho (określenie dynamiki);

  • forte – silnie, głośno (określenie dynamiki);

  • crescendo – wzrastając, stopniowe wzmacnianie natężenia dźwięków (określenie dynamiki);

  • fermata – dowolne przedłużenie wartości rytmicznej, dźwięku (oraz przerwy między taktami).

1
Polecenie 1

Wysłuchaj nagrania piosenki; śpiewaj ją posługując się zapisem nutowym; wykonaj piosenkę razem z nagraniem.

Rps4sRrGI1aHa
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Pióreczko". Po zaznaczeniu grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Pióreczko".
słowa: Janina Osińska, muzyka: Witold Lutosławski, „Pióreczko”, AMFN, CC BY 3.0

Rok i bieda słowa: Julian Tuwim, muzyka: Henryk Mikołaj Górecki

Cztery biedy na tym świecie:
pierwsza bieda wiosną,
ale słonko silniej świeci
i kwiateczki rosną.

Drugą biedę lato niesie,
a z nią troski, smutki,
ale za to w ciemnym lesie
smaczne są jagódki.

Trzecia bieda idzie za tą,
trapi nas jesienią,
ale za to w babie lato
jabłka się czerwienią.

Czwarta bieda: wiatr, zimnisko,
mróz odetchnąć nie da,
ale za to wiosna blisko
i wiosenna bieda.

Kiedy córka kompozytora, Anna, kończyła pięć lat, Górecki postanowił opracować dwa wiersze dla dzieci Juliana Tuwima. Tak powstały Dwie piosenki na chór czterech równych głosów, dedykowane Kochanej Anusi. Są to: Rok i bieda oraz Ptasie plotki. Pierwsza jest spokojna i raczej smutna, w kujawiakowym charakterze; druga – szybka i wesoła, utrzymana w rytmie krakowiaka.

Rok i bieda to piosenka utrzymana w lirycznym nastroju i wolnym tempie (molto lento). Rozpoczyna się wstępem, który jest zapowiedzią dalszej części. Piosenka napisana jest na cztery głosy równe bez akompaniamentu instrumentalnego (a cappella), z których I i II (głosy wyższe) wykonują melodię, a głos III i IV (głosy niższe) w jednostajnym rytmie powtarzają dźwięk d1. Powtarzanie tego dźwięku na przestrzeni całej piosenki, wyzwala ekspresję, która stopniowo doprowadza do kulminacji napięcia emocjonalnego w czwartej, ostatniej zwrotce. Cała piosenka utrzymana jest w dynamice mp – mezzopiano i śpiewnym charakterze (cantabile).

1
Polecenie 2

Wysłuchaj nagrania pieśni; śpiewaj I najwyższy głos posługując się zapisem nutowym; wykonaj pieśń razem z nagraniem.

R1FWOXJ20sOiy
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Rok i bieda”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Rok i bieda”.
słowa: Julian Tuwim, muzyka: Henryk Mikołaj Górecki „Rok i bieda”, online-skills, CC BY 3.0

Zadania

RhiolzAODtcLn
Ćwiczenie 1
Przyporządkuj imiona do nazwisk polskich kompozytorów tworzących pieśni i piosenki: Chopin Możliwe odpowiedzi: 1. Stanisław, 2. Fryderyk, 3. Grażyna, 4. Witold, 5. Henryk Mikołaj, 6. Mieczysław Moniuszko Możliwe odpowiedzi: 1. Stanisław, 2. Fryderyk, 3. Grażyna, 4. Witold, 5. Henryk Mikołaj, 6. Mieczysław Karłowicz Możliwe odpowiedzi: 1. Stanisław, 2. Fryderyk, 3. Grażyna, 4. Witold, 5. Henryk Mikołaj, 6. Mieczysław Bacewicz Możliwe odpowiedzi: 1. Stanisław, 2. Fryderyk, 3. Grażyna, 4. Witold, 5. Henryk Mikołaj, 6. Mieczysław Lutosławski Możliwe odpowiedzi: 1. Stanisław, 2. Fryderyk, 3. Grażyna, 4. Witold, 5. Henryk Mikołaj, 6. Mieczysław Górecki Możliwe odpowiedzi: 1. Stanisław, 2. Fryderyk, 3. Grażyna, 4. Witold, 5. Henryk Mikołaj, 6. Mieczysław
R124JxCgYzf9d
Ćwiczenie 2
Podziel i przyporządkuj podane rodzaje pieśni i piosenek: Pieśń Możliwe odpowiedzi: 1. patriotyczna, 2. biesiadna, 3. religijna, 4. jazzowa, 5. aktorska, 6. artystyczna, 7. dziecięca, 8. dworska Piosenka Możliwe odpowiedzi: 1. patriotyczna, 2. biesiadna, 3. religijna, 4. jazzowa, 5. aktorska, 6. artystyczna, 7. dziecięca, 8. dworska
RlFE1Gapgkk3B
Ćwiczenie 3
Podane tytuły pieśni i piosenek przyporządkuj do kompozytora: Stanisław Moniuszko Możliwe odpowiedzi: 1. Ptasie plotki , 2. Taniec , 3. Kozak , 4. Ptak , 5. Prząśniczka , 6. Pióreczko , 7. Do matki , 8. Pieśń wieczorna , 9. Kotek Witold Lutosławski Możliwe odpowiedzi: 1. Ptasie plotki , 2. Taniec , 3. Kozak , 4. Ptak , 5. Prząśniczka , 6. Pióreczko , 7. Do matki , 8. Pieśń wieczorna , 9. Kotek Henryk Mikołaj Górecki Możliwe odpowiedzi: 1. Ptasie plotki , 2. Taniec , 3. Kozak , 4. Ptak , 5. Prząśniczka , 6. Pióreczko , 7. Do matki , 8. Pieśń wieczorna , 9. Kotek
R1Q9cihLEnqaA
Ćwiczenie 4
Wysłuchaj nagrań, a następnie wskaż wykonawców poszczególnych utworów: Prząśniczka Możliwe odpowiedzi: 1. chór żeński (lub kwartet żeński), 2. chór dziecięcy, 3. głos – solo Pióreczko Możliwe odpowiedzi: 1. chór żeński (lub kwartet żeński), 2. chór dziecięcy, 3. głos – solo Rok i bieda Możliwe odpowiedzi: 1. chór żeński (lub kwartet żeński), 2. chór dziecięcy, 3. głos – solo
me2bebe248eaa3364_0000000000204
R19UDNFpZg4hy
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Prząśniczka”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Prząśniczka”.
M-129-OK1
słowa: Jan Czeczot, muzyka: Stanisław Moniuszko,„Prząśniczka”, online-skills, CC BY 3.0
RdXF2MHvVjlGo
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Pióreczko”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Pióreczko”.
M-129-OK3
słowa: Janina Osińska, muzyka: Witold Lutosławski, „Pióreczko”, AMFN, CC BY 3.0
RZLzrAk6J7kdO
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Rok i bieda”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Rok i bieda”.
M-129-OK2
słowa: Julian Tuwim, muzyka: Henryk Mikołaj Górecki „Rok i bieda” i „Ptasie plotki”, ninateka.pl, CC BY 3.0
RpA0gI1hdy566
Ćwiczenie 5
Wysłuchaj nagrań i przyporządkuj właściwe opisy do tytułów utworów: Prząśniczka Możliwe odpowiedzi: 1. kujawiakowy charakter, dynamika, 2. metrum 2/4, motoryczny akompaniament, 3. synkopy, punkt kulminacyjny z fermatą Pióreczko Możliwe odpowiedzi: 1. kujawiakowy charakter, dynamika, 2. metrum 2/4, motoryczny akompaniament, 3. synkopy, punkt kulminacyjny z fermatą Rok i bieda Możliwe odpowiedzi: 1. kujawiakowy charakter, dynamika, 2. metrum 2/4, motoryczny akompaniament, 3. synkopy, punkt kulminacyjny z fermatą
R14OEvzuNaizE
Ćwiczenie 6
Wyjaśnij określenia muzyczne występujące w omawianych pieśniach i piosenkach: p Możliwe odpowiedzi: 1. śpiewnie, 2. opóźniając, 3. cicho, 4. głośno, 5. bardzo wolno, 6. dowolne przedłużenie wartości rytmicznej, 7. stopniowe wzmacnianie cantabile Możliwe odpowiedzi: 1. śpiewnie, 2. opóźniając, 3. cicho, 4. głośno, 5. bardzo wolno, 6. dowolne przedłużenie wartości rytmicznej, 7. stopniowe wzmacnianie f  Możliwe odpowiedzi: 1. śpiewnie, 2. opóźniając, 3. cicho, 4. głośno, 5. bardzo wolno, 6. dowolne przedłużenie wartości rytmicznej, 7. stopniowe wzmacnianie cresc. Możliwe odpowiedzi: 1. śpiewnie, 2. opóźniając, 3. cicho, 4. głośno, 5. bardzo wolno, 6. dowolne przedłużenie wartości rytmicznej, 7. stopniowe wzmacnianie fermata Możliwe odpowiedzi: 1. śpiewnie, 2. opóźniając, 3. cicho, 4. głośno, 5. bardzo wolno, 6. dowolne przedłużenie wartości rytmicznej, 7. stopniowe wzmacnianie molto lento Możliwe odpowiedzi: 1. śpiewnie, 2. opóźniając, 3. cicho, 4. głośno, 5. bardzo wolno, 6. dowolne przedłużenie wartości rytmicznej, 7. stopniowe wzmacnianie rit. Możliwe odpowiedzi: 1. śpiewnie, 2. opóźniając, 3. cicho, 4. głośno, 5. bardzo wolno, 6. dowolne przedłużenie wartości rytmicznej, 7. stopniowe wzmacnianie
RjNjJGLeDgbZu
Ćwiczenie 7
Uzupełnij tekst pieśni pt. Rok i bieda: Cztery 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna na tym świecie:
pierwsza bieda 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna
ale 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna silniej świeci
i 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna rosną.
Drugą biedę 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna niesie,
a z nią 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna, smutki,
ale za to w ciemnym 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna
1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna są jagódki.
Trzecia bieda 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna za tą,
1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna nas jesienią,
ale za to w 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna lato
jabłka się 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna.
Czwarta bieda: 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna, zimnisko,
mróz 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna nie da,
ale za to wiosna 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna
i 1. trapi , 2. kwiateczki , 3. lesie, 4. wiatr, 5. blisko, 6. troski, 7. wiosną, 8. lato, 9. słonko, 10. idzie, 11. babie, 12. odetchnąć, 13. smaczne, 14. biedy, 15. czerwienią, 16. wiosenna bieda.
Polecenie 3

Wysłuchaj utwory: Prząśniczka, Pióreczko, Rok i bieda, a następnie jeden z nich zaśpiewaj z nagraniem.

R19UDNFpZg4hy
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Prząśniczka”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Prząśniczka”.
M-129-OK1
słowa: Jan Czeczot, muzyka: Stanisław Moniuszko,„Prząśniczka”, online-skills, CC BY 3.0
RdXF2MHvVjlGo
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Pióreczko”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Pióreczko”.
M-129-OK3
słowa: Janina Osińska, muzyka: Witold Lutosławski, „Pióreczko”, AMFN, CC BY 3.0
RZLzrAk6J7kdO
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Rok i bieda”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Rok i bieda”.
M-129-OK2
słowa: Julian Tuwim, muzyka: Henryk Mikołaj Górecki „Rok i bieda” i „Ptasie plotki”, ninateka.pl, CC BY 3.0

Słownik pojęć

a cappella
a cappella

śpiew bez towarzyszenia instrumentów,

akompaniament
akompaniament

partia instrumentalna towarzysząca głównej partii melodycznej, wykonywanej przez głos solowy, instrument, chór lub orkiestrę […]; akompaniament spełnia rolę uzupełnienia harmonicznego, rytmicznego lub kolorystycznego w wykonywanym utworze

cantabile
cantabile

śpiewnie; określenie wykonawcze

crescendo
crescendo

wzrastając; oznacza stopniowe wzmacnianie natężenia dźwięków

dynamika
dynamika

określenie wszystkich zjawisk związanych z głośnością dźwięków i jej zmianami w utworze

fermata
fermata

dowolne przedłużenie wartości rytmicznej, oznaczane w nutach za pomocą znaku umieszczonego nad nutą, nad współbrzmiącymi nutami lub pauzą w utworze

forte
forte

silnie, głośno

mf
mf

określenie dynamiczne pośredniej głośności między forte a piano

mp
mp

określenie dynamiczne pośredniej głośności między forte a piano, nieznacznie ciszej niż mezzoforte

piano
piano

cicho, określenie dynamiczne

pieśń
pieśń

krótki utwór wokalny do tekstu poetyckiego, na głos solo, na głos z towarzyszeniem orkiestry, na wokalny zespół kameralny, na chór

piosenka
piosenka

forma muzyczna powszechnie stosowana w muzyce ludowej i muzyce rozrywkowej; jest uproszczoną formą pieśni

rit.
rit.

ritenuto – opóźniając, powstrzymując; określenie stopniowego zwalniania tempa utworu

tempo
tempo

stopień szybkości wykonywania utworu, określany za pomocą: a. oznaczeń słownych (np. largo, moderato, allegro), b. metronomu, c. określeń porównawczych (np. tempo marsza)

wokalna muzyka
wokalna muzyka

muzyka przeznaczona do śpiewu, zaopatrzona w tekst słowny, którego ilustracją jest śpiewana melodia; tekst nadaje muzyce wokalnej właściwości programowe przez co oddziałuje ona bardziej wyraziście niż muzyka instrumentalna; do muzyki wokalnej należą wszystkie pieśni i utwory na głos solo, na głos solo z towarzyszeniem instrumentalnym muzyka wokalno‑instrumentalna), utwory na chór oraz kameralne zespoły śpiewacze

Źródła:

  • J. Habela, Słowniczek muzyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 10

  • encyklopedia.pwn.pl

Biblioteka muzyczna

R15SVWxnTWSYT
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Prząśniczka”. Po zaznaczeniu grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Prząśniczka”.
słowa: Jan Czeczot, muzyka: Stanisław Moniuszko,„Prząśniczka”, online-skills, CC BY 3.0
Rps4sRrGI1aHa
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Pióreczko". Po zaznaczeniu grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Pióreczko".
słowa: Janina Osińska, muzyka: Witold Lutosławski, „Pióreczko”, AMFN, CC BY 3.0
R1FWOXJ20sOiy
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Rok i bieda”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Rok i bieda”.
słowa: Julian Tuwim, muzyka: Henryk Mikołaj Górecki „Rok i bieda”, online-skills, CC BY 3.0