Wydrukuj Zapisz jako PDF Dodaj do ulubionych Udostępnij materiał
R1PHVQfknIOVI1

Społeczeństwo polskie. Zróżnicowanie społeczne / problemy społeczne

Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
Ćwiczenie 1

Zastanów się, jakie cechy charakteru, postawy, działania budzą podziw i szacunek twoich bliskich i znajomych. Które z kolei wręcz przeciwnie - wywołują u nich dezaprobatę czy nawet pogardę.

Ćwiczenie 2

Przedyskutuj problem z osobą siedzącą obok. Sprawdźcie, czy wasze wskazania są zbliżone, czy zupełnie różne. Zastanówcie się, kiedy i jak dalece ludzie mają prawo wyrażać swoją dezaprobatę czy brak szacunku wobec innych.

Ważne!

PAMIĘTAJ

NIE KAŻDY CZŁOWIEK CIESZY SIĘ PRESTIŻEM SPOŁECZNYM,
ALE KAŻDY CZŁOWIEK MA PRAWO,
BY SZANOWANA BYŁA JEGO GODNOŚĆ I ŻYCIE.

t6R3MCmCHH_0000000J

Społeczeństwo polskie. Zróżnicowanie społeczne/problemy społeczne

R1O82bUUmR9Dr1
Polsko-amerykańska parada w Nowym Jorku
Salon Nowojorski, Polsko-amerykańska parada w Nowym Jorku, licencja: CC BY-SA 2.0
Co potrafię?
  • wyjaśnić, czym jest społeczeństwo;

  • wymienić różne rodzaje grup społecznych;

  • przedstawić przyczyny konfliktów występujących w grupach społecznych.

Nauczysz się
  • poznawać czynniki różnicujące społeczeństwo;

  • rozróżniać podstawowe klasy i warstwy społeczne;

  • przedstawiać wybrane warstwy społeczne i grupy zawodowe;

  • rozumieć, na czym polegają problemy społeczno‑ekonomiczne społeczeństwa polskiego.

t6R3MCmCHH_0000001B

Struktura społeczna

Struktura społeczna
Definicja: Struktura społeczna

Układ zależności między różnymi częściami społeczeństwa. Owe części wyodrębnia się ze względu na liczne kryteria, np. urodzenia, poziomu zamożności, wykształcenia oraz różnice religijne i kulturowe.

Istnieje wiele sposobów przedstawiania struktury społecznej. Występujące w społeczeństwie podziały i nierówności opisuje się najczęściej za pomocą pojęć: klasa społecznawarstwa społeczna. W socjologii nadaje się tym pojęciom różne znaczenie, tym samym trudno jest je jednoznacznie wytłumaczyć. Jednym z najbardziej znanych sposobów przedstawiania struktury społecznej jest podział społeczeństwa na trzy klasy: wyższą, średnią i niższą, ze względu na prestiż społeczny.

Warstwa społeczna może być definiowana na trzy sposoby:

  1. jako część klasy społecznej (podział wewnętrzny),

  2. jako kategoria społeczno‑zawodowa, wyodrębniona ze względu na rolę i miejsce w społeczeństwie,

  3. grupa ludzi żyjąca w zbliżonych warunkach, tworząca pewną wspólnotę stylu życia.

Socjologia
Definicja: Socjologia

Nauka o społeczeństwie. Jej dział - makrosocjologia - zajmuje się badaniem wielkich procesów i zjawisk społecznych.

Prestiż
Definicja: Prestiż

Poważanie i szacunek, jakim człowiek cieszy się w społeczeństwie.

Ćwiczenie 3

Zastanów się, jaką wartość mają dla ciebie podane źródła prestiżu społecznego. Uporządkuj je, oznaczając numerami 1–4. Numerem 1 oznacz kryterium najistotniejsze.

Porównajcie wyniki waszej pracy. Zastanówcie się

  • czy podobnie hierarchizujecie podane kryteria;

  • z czego mogą wynikać zauważone rozbieżności.

Wypiszcie inne, istotne we współczesnym społeczeństwie polskim, kryteria prestiżu społecznego.

Kryteria prestiżu społecznego.

wykształcenie

władza
(niekoniecznie polityczna)

poziom dochodów

zasługi dla państwa /
lokalnej społeczności

Ćwiczenie 4

Porozmawiaj z rodzicami (opiekunami) i dziadkami. Dowiedz się, jakie grupy społeczne, np. grupy zawodowe, zanikają we współczesnej Polsce, a jakie pojawiły się w ostatnich dwóch dziesięcioleciach. Zastanów się, z czego wynikają zauważone zmiany.

t6R3MCmCHH_0000002V

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

R1co8ylpvkYVM11
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0

Obrady Okrągłego Stołu to negocjacje prowadzone przez władze komunistyczne z częścią polskiej opozycji. Rozmowy zapoczątkowały upadek komunizmu i przemiany polityczne w Polsce. Zmiany dotyczyły wszystkich sfer funkcjonowania państwa: ustroju politycznego, gospodarki, społeczeństwa i kultury.

Struktura społeczeństwa polskiego po 1989 r. zmieniała się zgodnie z europejskimi trendami. W gospodarce światowej jest to czas przekształcania wysoko rozwiniętych społeczeństw przemysłowych, opartych na produkcji, w społeczeństwa poprzemysłowe, w których głównym sposobem uzyskiwania dochodu stają się usługi. Kolejnym etapem rozwoju, przewidywanym przez socjologów, będą społeczeństwa informacyjne, w których głównym źródłem dochodu narodowego stanie się informacja i sposoby jej wykorzystania. Podobne procesy możemy zauważyć w Polsce.

Rztlgc8xToxju1
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0
t6R3MCmCHH_0000003B

Prestiż zawodów i funkcji w Polsce

W tabeli przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych w kilku latach. Poproszono wybrane osoby o określenie prestiżu podanych zawodów (funkcji). Respondenci wypełniali ankiety, zaznaczając odpowiednio odpowiedź: bardzo duży, duży, średni, mały, lub bardzo mały.
Opracowując wyniki ankiet, poszczególnym ocenom przypisano wartości liczbowe: bardzo duży - 100, duży - 75, średni - 50, mały - 25, bardzo mały – 0.
Następnie obliczono średnie wyniki dla podanych zawodów w poszczególnych latach.

Zawody i funkcje

1987

1999

2008

2013

Profesor uniwersytetu

87

81

81

78

Robotnik wykwalifikowany, np. tokarz, murarz

64

58

72

76

Nauczyciel

79

71

73

73

Lekarz

82

73

74

72

Rolnik indywidualny na średnim gospodarstwie

66

56

69

71

Oficer zawodowy w randze kapitana

65

63

69

70

Właściciel małego sklepu

55

53

63

67

Dziennikarz

71

61

65

63

Źródło: Badanie CBOS pt. Prestiż zawodów

Ankieta
Definicja: Ankieta
  • zbieranie informacji lub opinii na jakiś temat;

  • arkusz z pytaniami przygotowany do przeprowadzenia badania ankietowego.

Respondent / respondentka
Definicja: Respondent / respondentka

Osoba odpowiadająca na pytania zawarte w ankiecie.

Po uważnym przeczytaniu podanych wyżej informacji oraz na podstawie danych zawartych w tabeli wykonaj ćwiczenia interaktywne.

Ćwiczenie 5
RVtD2E8QTWfFs1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 6
RrwwexIHar3qK1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 7
Rmov23JnCm7RN1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 8
R6drPwFb49A891
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t6R3MCmCHH_0000005V

Problemy społeczno‑ekonomiczne we współczesnej Polsce

Po okresie przemian ustrojowych i kształtowania się nowego systemu gospodarczego społeczeństwo polskie zdominowały następujące problemy:

Wybrane problemy społeczno‑ekonomiczne współczesnej Polski

Wysoki poziom bezrobocia.

Niski poziom średniej płacy.

Emigracja osób zdolnych do pracy.

Niedostateczny poziom rodzimego kapitału ekonomicznego.

Brak środków na wprowadzanie do produkcji nowatorskich rozwiązań.

Kapitał ekonomiczny
Definicja: Kapitał ekonomiczny

Środki finansowe / pieniężne.

Emigracja
Definicja: Emigracja

Wyjazd z ojczystego państwa.

Istotnym problemem społecznym w Polsce jest wysoki poziom bezrobocia. Obecność na rynku dużej grupy osób bezskutecznie poszukujących pracy wywiera negatywny wpływ na funkcjonowanie państwa, społeczeństwa i poszczególnych rodzin. Dlatego państwo powinno szukać skutecznych rozwiązań problemu bezrobocia, zwłaszcza trwałego. Zastanówmy się, jakie są przyczyny wysokiego poziomu bezrobocia.

Przyczyny wzrostu bezrobocia

RsPsUmfIpAiFL11
Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0

Wybrane społeczne skutki bezrobocia.

Emigracja zarobkowa charakterystyczna dla wszystkich grup zawodowych.

Rozpad więzi rodzinnych, np. opuszczenie domu przez jednego z rodziców, przemoc.

Nasilanie zjawisk patologicznych, np. uzależnienia, wzrost przestępczości.

Odkładanie decyzji o posiadaniu potomstwa; zmniejszanie się przyrostu naturalnego.

t6R3MCmCHH_0000007B

Podsumowanie

Współczesne społeczeństwo polskie boryka się z wieloma różnorodnymi problemami. Niektóre są konsekwencją wcześniejszego systemu polityczno‑gospodarczego, inne - efektem rozwoju społeczno‑gospodarczego współczesnego świata. Wszystkie jednak powinny być rozwiązywane, ponieważ mogą prowadzić do rozpadu więzi społecznych.

Stopa bezrobocia
Definicja: Stopa bezrobocia

Stosunek liczby bezrobotnych do liczby ludności aktywnej zawodowo ogółem.

Stopa bezrobocia w Polsce – stan pod koniec listopada 2014 r.

Nazwa województwa

Stopa bezrobocia podana (w %)

dolnośląskie

10,6

kujawsko‑pomorskie

15,4

lubelskie

12,5

lubuskie

12,6

łódzkie

11,9

małopolskie

9,7

mazowieckie

9,8

opolskie

11,7

podkarpackie

14,4

podlaskie

12,9

pomorskie

11,2

śląskie

9,6

świętokrzyskie

13,9

warmińsko‑mazurskie

18,3

wielkopolskie

7,7

zachodniopomorskie

15,2

Źródło: GUS

Ćwiczenie 9

Na podstawie danych przedstawionych w tabeli podaj dwa województwa z największą i najmniejszą stopą bezrobocia w 2014 r.

Powody braku dostępu do internetu (2012 r.)

Powód

Gospodarstwa domowe bez dostępu do internetu (w %)

Brak potrzeby korzystania z internetu

57

Brak umiejętności

38

Zbyt wysokie koszty sprzętu

26

Zbyt wysokie koszty dostępu

23

Niechęć do Internetu

6

Niepełnosprawność

4

Względy prywatności lub bezpieczeństwa

3

Inne powody

5

Źródło: www.komputerswiat.pl

1
Ćwiczenie 10
R5pyS89AB6NDs1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
t6R3MCmCHH_000EX001

Projekt edukacyjny: rozwiązujemy problem społeczny

JPOL_E3_E4_Dodatkowyopiszasobow
  1. Pytanie: zastanówcie się, jakie problemy społeczne, ważne dla waszych rówieśników, dostrzegacie w waszej miejscowości. Nazwijcie je, np. brak miejsc do uprawiania sportu, brak zorganizowanych propozycji spędzania wolnego czasu, zagrożenia uzależnieniami, bezrobocie w waszej miejscowości itp.

  2. Zadanie: wybierzcie jeden, ważny dla was, problem społeczny dotykający młodych ludzi, opiszcie go, uwzględniając realia waszej miejscowości, oraz rozważcie możliwe sposoby rozwiązania tego problemu.

  3. Realizacja:

    • praca w grupach,

    • czas trwania: 3 tygodnie,

    • prezentacja (w wybranej formie) na forum klasy.