Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał
R1ZLiZ51RxMky1

Trzy okresy twórczości Karola Szymanowskiego

Ważne daty

1882‑1937 – lata życia Karola Szymanowskiego

Trzy okresy twórczości Karola Szymanowskiego:

do 1913 – faza poszukiwania indywidualnego języka muzycznego

1914‑1919 – okres inspiracji Orientem i kulturą antyczną

od 1920 – okres narodowy

1

Scenariusz dla nauczyciela

RYQK6Y751LHRl1
Scenariusz zajęć do pobrania.
Źródło: online-skills, licencja: CC0.

8. Muzyka XX i XXI wieku. Uczeń:

4) omawia polską muzykę XX wieku i jej twórców, dokonując klasyfikacji zgodnie ze stylami i kierunkami: Karol Szymanowski

Nauczysz się

przedstawiać rolę Szymanowskiego dla muzyki polskiej XX wieku;

charakteryzować język muzyczny w poszczególnych fazach działalności twórczej.

Kontekst kulturowy twórczości Szymanowskiego

RhCsghiSDxWLZ
Ilustracja przedstawia fotografię Karola Szymanowskiego. Przystojny mężczyzna z kapeluszem na głowie. Szymanowski ma delikatnego wąsika pod nosem. Ubrany jest w białą koszulę, muszkę i płaszcz. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Karol Szymanowski uznawany jest za jednego z najwybitniejszych kompozytorów polskich. Choć jego modernistyczna wizja muzyki, także muzyki narodowej, budziła sprzeciw konserwatywnych polskich twórców działających w pierwszych dekadach XX w., inspirowała jednak młodych polskich kompozytorów tamtego czasu.
Autor nieznany, Karol Szymanowski, wikipedia.org, domena publiczna

Pod koniec stulecia (w roku 1994) Sir Simon Rattle, wybitny dyrygent, wypowiedział pełne uznania słowa: Czuję, że trafiliśmy z tą muzyką we właściwy czas. Świat dopiero teraz jest gotowy na jej przyjęcie. […] Ta muzyka jest ponadto wspaniale różnobarwna i niezwykle emocjonalna. Anglicy nie byli w stanie przyjąć tak bardzo intensywnej i bezpośredniej emocjonalności, musieli do niej dojrzeć. Teraz jesteśmy na nią gotowi. […] Pod koniec XX wieku reszta świata powinna odkryć to, o czym wy wiedzieliście zawsze: że Szymanowski jest jednym z największych kompozytorów tego stulecia.

Rg2jqhGjUokzW
Ilustracja przedstawia wieś na Ukrainie Tymoszówka. Wieś na Ukrainie, w obwodzie czerkaskim, w rejonie kamjanskim. W 2001 roku liczyła 830 mieszkańców. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Szymanowski pochodził z polskiej rodziny szlacheckiej zamieszkującej ukraińską Tymoszówkę.
Autor nieznany, Tymoszówka, karolszymanowski.pl, CC BY 3.0

O rodzinnym domu tak pisałam88b088a2912f0987_0000000000012pisała Zofia Szymanowska: Dom tymoszowiecki był wielki i trochę mroczny. Szeroki korytarz ciągnął się jak kręgosłup przez całą długość domu. Na lewo znajdował się sypialny pokój Nuli. Obok sala jadalna, pełna starych pamiątek i portretów rodzinnych. Za nią okrągła biblioteka i duży salon o pięciu oknach, ze starym inkrustowanym kominkiem, w którym jesienią trzaskały wesoło brzostowe polana. Na prawo od wejścia znajdował się gabinet Felcia […] następnie spiżarnia, kredens, sypialny pokój mamy, mój i Katota, a na samym końcu domu sypialny pokój Felcia z balkonem. Dom był parterowy, z jasnym dachem, z jednej strony otoczony lipami, z drugiej osłaniały go również lipy i dwa stare orzechowe drzewa, osypane owocem co roku. Przez całą prawie długość domu, od zachodniej strony, ciągnęła się biała weranda, gęsto dzikim winem obrosła. Okna były duże i jasne, zwłaszcza gdy liście opadły, gdyż latem ocieniały je gęsto orzechy i lipy. [...] W starym rzeźbionym gdańskim kredensie, otwieranym ćwierćmetrowym kluczem, i w równie starej, rzeźbionej cechowej skrzyni, spoczywały sobie bezpiecznie „pamiątki”. [...] W sali jadalnej […] wisiały portrety. W dzieciństwie bałam się ich bardzo i nie lubiłam pozostawać z nimi sama, gdy zbliżał się wieczór. Byli tam biskup i prałat, piękne młode damy o białych szerokich dekoltach i najstarszy, znany nam z portretu pradziad — Maciej Korwin‑Szymanowski, kasztelan rawski, poseł do Rzymu z ramienia króla Władysława IV.

m88b088a2912f0987_0000000000012

Karol Szymanowski wzrastał w środowisku artystycznym – ojciec Stanisław grywał na fortepianie i wiolonczeli; artystycznie udzielało się również rodzeństwo kompozytora: brat Feliks był pianistą, siostra Stanisława śpiewaczką, Zofia – poetką, a Anna ukończyła Akademię Sztuk Pięknych. Pierwszych lekcji gry na fortepianie udzielał mu ojciec, następnie kształcił się w Elizawetgradzie pod kierunkiem Gustawa Neuhausa (miłośnika muzyki romantycznej, ze szczególnym uwzględnieniem niemieckiej muzyki tego czasu), a od 1901 r. w Warszawie u Zygmunta Noskowskiego (kontrapunkt, kompozycja) i Marka Zawirskiego (harmonia).

Szymanowski wychowywany był na arcydziełach kultury zachodnioeuropejskiej, bliska była mu również wielokulturowa atmosfera przedrozbiorowych Kresów, gdzie krzyżowały się różne narodowości: Polacy, Rusini, Żydzi, Ormianie, Kozacy, Tatarzy i Niemcy. Wrażliwość kompozytora ukształtowały także jego pierwsze doświadczenia z teatrem muzycznym, szczególnie dziełami rosyjskimi (Rusałka Dargomyżskiego) i niemieckimi (Lohengrin Wagnera). Pod wpływem późniejszych fascynacji muzyką francuską, utworami rosyjskimi Strawińskiego, kulturą basenu Morza Śródziemnego, a po roku 1920 także polską muzyczną kulturą tradycyjną, stopniowo zmieniały się zainteresowania Szymanowskiego. Ze względu na proces przemian języka muzycznego wymienia się trzy fazy w jego twórczości:

  • fazę poszukiwań indywidualnego języka muzycznego (do ok. 1913 r.),

  • okres inspiracji Orientem i kulturą antyczną (lata 1914‑1919),

  • okres narodowy (po roku 1920).

Poszukując stylu indywidualnego

ROMwksxSIV1eR
Ilustracja przedstawia portret Zygmunta Noskowskiego. Noskowski na portrecie ma poważną minę, na nosie okulary z cienkimi oprawkami. Twarz z wyraźnymi rysami i lekkim zarostem. Ubrany jest w koszulę i krawat oraz płaszcz, zapinany na guziki. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Zygmunt Noskowski – kompozytor, dyrygent, pedagog i krytyk muzyczny. Do jego uczniów należeli m.in. Henryk Melcer, Grzegorz Fitelberg, Mieczysław Karłowicz, Karol Szymanowski, Ludomir Różycki,

Pierwszy okres w twórczości Karola Szymanowskiego rozpoczyna się wraz z jego studiami kompozytorskimi u Zygmunta Noskowskiego. Stosunkowo liczne utwory z tej fazy przeznaczone są na fortepian, w czym widać zarówno doświadczenia muzyczne (wykonawcze) młodego twórcy, jak i jego fascynację spuścizną Fryderyka Chopina (Szymanowski podejmuje obecne wcześniej w twórczości genialnego Polaka Etiudy czy Preludia) oraz elementami nowoczesnego języka muzycznego typowymi dla Aleksandra Skriabina (muzykolodzy najczęściej doszukują się analogii w środkach harmonicznych i wielowarstwowej, linearnej fakturze fortepianowej).

R14b6X5Zfrepw1
Utwór: „Etiuda fortepianowa b-moll op. 4 nr 3”, autorstwa: Karol Szymanowski, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym charakterem.

W 1905 r., Karol Szymanowski wraz z Ludomirem Różyckim, Apolinarym Szeluto i Grzegorzem Fitelbergiem, założył w Berlinie Spółkę Nakładową Młodych Kompozytorów Polskich, zwaną także Młodą Polską w Muzyce. Zafascynowani modernizmem kompozytorzy zapragnęli publikować i organizować koncerty prezentujące nową muzykę polską. Ich działalność nie tylko rozsławiła talent Szymanowskiego (krytycy okrzyknęli go najbardziej obiecującym twórcą z grona młodopolskich muzyków), ale i zapoczątkowała wielkie artystyczne przyjaźnie (Grzegorz Fitelberg stał się, obok skrzypka Pawła Kochańskiego i pianisty Artura Rubinsteina, propagatorem jego twórczości na całym świecie).

W tym czasie Szymanowski poznał także muzykę wybitnych indywidualności kultury muzycznej przełomu XIX i XX w. – Ryszarda Straussa, Claude’a Debussy’ego, Igora Strawińskiego, co nie pozostało bez wpływu zarówno na jego ówczesną twórczość jak i na proces przewartościowań języka muzycznego. Choć sam wyraźnie odczuwał akademickość swych kompozycji z tego czasu (I Symfonię charakteryzował jako […] jakieś monstrum kontrapunktyczno‑harmoniczno‑orkiestrowe), słuchając jego muzyki orkiestrowej nie można oprzeć się wrażeniu wyraźnego nawiązana do wagnerowsko‑straussowskiego idiomu harmonicznego i orkiestrowego.

RGq1svbW9fQLS
Utwór: Uwertura koncertowa E-dur, Op. 12, autorstwa: Karol Szymanowski, Wykonawca: Filharmonia Warszawska, dyrygent - Antoni Wit. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się wesołym, skocznym charakterem.

W okresie tym Szymanowski skomponował także pieśni na głos z towarzyszeniem fortepianu mierząc się z liryką młodopolską (Kazimierz Przerwa‑Tetmajer, Wacław Berent, Tadeusz Miciński).

R1KfEvuWI1jki1
Utwór: „Trzy fragmenty z poematów Jana Kasprowicza op. 5 nr 1, Święty Boże”, autorstwa: Karol Szymanowski, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym, sentymentalnym charakterem.

Okres inspiracji Orientem i kulturą antyczną (1914–1919)

Remww2NKkFJTI
Ilustracja przedstawia Karola Szymanowskiego z grupą dzieci w Biskrze. Mężczyzna ma ręce w kieszeni, ubrany jest elegancko w garnitur, a na głowie ma kapelusz ochraniający od słońca. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. W okresie 1906‑1912 Karol Szymanowski odbywał liczne podróże po krajach europejskich; zwiedził także północną Afrykę (Algier, Biskra, Tunis).
Karol Szymanowski w Biskrze 1914 r., karolszymanowski.pl, CC BY 3.0

Czas I wojny spędził na Ukrainie (Tymoszówka, Kijów, Elizawetgrad) zgłębiając historię i kulturę arabską. Zainteresowania te nieobce były modernizmowi, lecz w przypadku Szymanowskiego podziw budziło odejście od stereotypowych wyobrażeń wschodniej egzotyki i sięgnięcie po źródła naukowe. Po I wojnie światowej Szymanowski przeniósł się do Bydgoszczy (gdzie powstał cykl pieśni Słopiewnie inicjujący nowy okres narodowy), a następnie – do Warszawy.

Szymanowski muzyczno‑poetyckie inspiracje wschodnie połączył w tym okresie z indywidualnym językiem muzycznym. Do najwybitniejszych kompozycji tej fazy należą: III Symfonia Pieśń o nocy z tekstem Dżalaluddina Rumiego w przekładzie Tadeusza Micińskiego, I Koncert skrzypcowyI Kwartet smyczkowyKwartet smyczkowyKwartet smyczkowy. Z kręgu liryki wokalnej wymienia się natomiast Pieśni miłosne Hafiza (na głos z fortepianem i późniejsza, zmodyfikowana wersja, na głos i orkiestrę) i Pieśni muezina szalonego. W przywołanych powyżej utworach na plan pierwszy wysuwają się inspiracje związane ze wspomnieniami podróży na Sycylię i do krajów arabskich, stąd też najczęściej wskazywane przez muzykologów dwa wątki tematyczne zespolone w operzeOperaoperze Król Roger: egzotyka OrientuOrientalizmOrientu i indywidualne odczytanie mitu dionizyjskiego.

R1YDb0gfUAwXB
„Król Roger” akt III, markronan.com, CC BY 3.0

Równolegle z III Symfonią powstały także trzy cykle instrumentalnych utworów programowych (Metopy, MityMaski). Metopy to cykl trzech poematów fortepianowych, o tytułach nawiązujących do eposów Homera (1. Wyspa syren, 2. Kalipso, 3. Nauzykaa), zainspirowanych greckimi metopami (płaskorzeźbami) podziwianymi w Palermo na Sycylii. Mity z kolei, przeznaczone na skrzypce i fortepian, powstały we współpracy z wybitnym skrzypkiem, przyjacielem kompozytora – Pawłem Kochańskim.

Rt09b9klys1xg1
Utwór: „Źródło Aretuzy”, autorstwa: Karol Szymanowski, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym, sentymentalnym charakterem.
RFr0erGSBmeJb
Autor nieznany, Źródło Aretuzy, karolszymanowski.pl, CC BY 3.0

Zmiana stylu muzycznego Szymanowskiego nie sprowadza się wyłącznie do niemal całkowitej rezygnacji z systemu tonalnego dur‑mollSystem tonalny dur‑mollsystemu tonalnego dur‑moll (w jego miejsce kompozytor wprowadza inne porządki dźwiękowe – pentatonikęPentatonikapentatonikę, skalę całotonową, dwunastodźwiękową oraz centralizację tonalną). Stosunkowo czytelne przemiany zaobserwować można także na gruncie faktury i instrumentacji – nowego spojrzenia na kwestię brzmienia. Często wskazuje się nawiązania do impresjonizmuImpresjonizmimpresjonizmu Debussy’ego i Ravela, ale także stylu Strawińskiego i Skriabina. Kompozytor wprowadził arabeski przypominające wschodnie wzorce melodyczne, rozdrgane plany brzmieniowe, szeroką paletę środków artykulacyjnych i dynamicznych. Pomimo zastosowania takich rozwiązań nie odsunął Szymanowski na dalszy plan melodyki, będącej nadal elementem kształtującym ekspresję utworów.

RDR40bsSrpGWP
Utwór: Koncert skrzypcowy Nr 1, część 2, autorstwa: Karol Szymanowski, wykonawca: Agata Szymczewska wraz z Orkiestrą Symfoniczną Varsovia. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.

Okres narodowy / „lechicki” (od 1920 r.)

R1QcF5B7iZ5S0
Ilustracja przedstawia Adolfa Chybińskiego. Starszy, siwy mężczyzna, który nosił okulary. Włosy zaczesane miał na prawy bok. Twarz z nutką ciekawości, lekko pomarszczona. Ubrany był w szary garnitur i krawat. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Zainteresowanie Karola Szymanowskiego muzyką ludową w szczególny sposób rozbudził muzykolog Adolf Chybiński, popularyzator folkloru Podhala.
Autor nieznany, Adolf Chybiński, blogspot.com, CC BY 3.0

Ich spotkanie w 1920 r. we Lwowie, podsycane wcześniejszymi pobytami kompozytora w Zakopanem, zaowocowało zmianą negatywnego stosunku Szymanowskiego do tworzywa ludowego i muzyki folklorystycznej (w pierwszych latach XX w. pisał: Och, te wstrętne wycinanki, te oberki, te dana‑dana, to przekleństwo naszej sztuki, Najwięcej się cieszę, że w [pieśniach Jachimeckiego] nie ma nic dyletantyzmu i taniego jeżdżenia po „swojskich” oberkowo‑sielankowych motywach).

Zaprezentowane w 1920 r. przez Chybińskiego melodie nut Sabałowych zachwyciły Szymanowskiego do tego stopnia, że rok później wzmiankował w korespondencji o chęci skomponowania baletu Harnasie, a niedługo potem w zupełnie inny sposób wyraził się o możliwości inkorporowania tworzywa ludowego do muzyki profesjonalnej: Otóż żywotność pieśni, czy mówiąc ogólnie, muzyki ludowej, jest zjawiskiem bezwzględnie dodatnim; to jakby z głębi serca rasy wiecznie bijące źródło żywego natchnienia, jakby wydarte z łona gór złomy marmuru, oczekujące tylko wysiłku twórczej ręki, zdolnej nadać im wiecznotrwałe kształty prawdziwego dzieła sztuki.

Poznając muzykę Podhala podczas góralskich posiad oraz prywatnych spotkań z przyjaciółmi‑góralami, szczególnie z Heleną Roj‑Kozłowską, czy rodziną Bartka Obrochty, Szymanowski z zachwytem chłonął odrębność tonalnąTonalnośćtonalną, rytmiczną, melodyczną i fakturalną tego regionu folklorystycznego. Pod wpływem tych fascynacji powstały Słopiewnie oparte na materiale nuty Sabałowej, fortepianowe Mazurki, balet Harnasie, IV Symfonia, II Koncert skrzypcowyII Kwartet smyczkowy.

R1NoFon4hG5vR
Autor nieznany, Bartuś Obrochta, XX wiek, z-ne.pl, CC BY 3.0

Z kolei z inspiracji zbiorem Puszcza Kurpiowska w pieśni ks. Władysława Skierkowskiego powstały solowe i chóralne Pieśni kurpiowskie. Szymanowski zdradzał także zainteresowanie folklorem Śląska i górali Karpackich, jednakże utwory nawiązujące do tych regionów nie powstały.

RiHauSpcGRu5U1
Fragment muzyczny do ćwiczenia 6.

Karol Szymanowski nie utożsamiał utworów będących opracowaniami czy stylizacjami muzyki ludowej z twórczością narodową, w wywiadach tak odnosił się do kwestii folkloryzmu na gruncie muzyki profesjonalnej: Charakter muzyki jakiegokolwiek narodu nie zawsze sprowadza się mechanicznie do kwestii takich czy innych rytmów. Innymi słowy, ani cała polska muzyka nie jest utrzymana w rytmie mazurka, ani też cała muzyka utrzymana w rytmie mazurka wcale nie musi być typowo polska.

Do jego modernistycznejModernizmmodernistycznej wizji muzyki polskiej nawiązali ówcześni młodzi polscy kompozytorzy: Stanisław Wiechowicz, Zygmunt Mycielski, Roman Maciejewski, Stefan Kisielewski, Witold Lutosławski, Grażyna Bacewicz, Wojciech Kilar, Henryk Mikołaj Górecki, podejmując idee Szymanowskiego.

O muzyce Karola Szymanowskiego

Spacer interaktywny poświęcony Szymanowskiemu.

R9vppMfZWPHnx1
Spacer interaktywny poświęcony Szymanowskiemu. O muzyce Karola Szymanowskiego. W 1907 r. Zdzisław Jachimecki, w artykule Muzyka w Polsce relacjonował koncert Spółki Nakładowej Młodych Kompozytorów Polskich: Z prawdziwym podziwem patrzymy na tych kompozytorów, którzy z odwagą kroczą po drodze prowadzącej do przybytków prawdziwej sztuki. O dążeniach takich mówią nam dzieła kilku młodych muzyków polskich, związanych w towarzystwo do wydawania utworów swoich członków. Spółka nakładowa zaznajomiła nas z kilku talentami, pełnymi siły i zapału, a jeśli nie wszystkie kompozycje mogą nam wykazać zupełnie wyrównane, refleksyjne umysły twórcze, to już sam ferment, którego są dowodem, świadczy, że zrodziły się kompozycje te w sercach płomiennych, nie zaś w zastygłych komórkach mózgów szablonowych wyrobników. Jak z wydanych dzieł wnioskować można, najpoważniejszym talentem spomiędzy członków Spółki jest Karol Szymanowski. […] Jego preludia, etiudy i wariacje (na fortepian) mają przede wszystkim tę wielką zaletę, że zrywają z przestarzałymi pojęciami o pięknie w muzyce. […] Nie lękamy się twierdzić, że twórczość Szymanowskiego będzie jedną z najjaśniejszych chwil w historii muzyki polskiej. W opublikowanej w 1987 r. autobiografii Composing Myself Andrzej Panufnik przywołał wspomnienie momentu poznania Szymanowskiego: [...] udało mi się zmienić temat, kierując rozmowę na jego najnowszy utwór i pytając go o tajemnice tatrzańskiego folkloru w muzyce, który tak bardzo cenił i który tak silnie oddziałał na jego kompozycje. Wreszcie zaczął mówić coś ciekawego. Usiadł przy pianinie i zagrał kilka wzorów melodycznych charakterystycznych dla tej muzyki, by zilustrować swoje uwagi. Tłumaczył mi osobliwy, lecz efektowny zwyczaj górali polegający na tym, że zawsze czwarty dźwięk skali majorowej trochę podwyższają, prawie o pół tonu, dlatego że... Nigdy nie dowiedziałem się dlaczego, bo nagle spojrzał na zegarek, wstał i przeprosił [...]. Nigdy więcej go nie widziałem. Zmarł dwa lata później. Z kolei Henryk Mikołaj Górecki, kompozytor, który w latach młodości jako jedne z pierwszych muzykaliów zakupił Mazurki Chopina i Mazurki Szymanowskiego, tak odnosił się do roli polskiej tradycji: Skoro chodzimy po tej ziemi, to cośkolwiek też jesteśmy za nią odpowiedzialni i coś z tej ziemi w nas jest. Miłosz, Słowacki, Szymanowski, Chopin […] Tego balastu nie da się odrzucić. Wielki szacunek dla dzieła Szymanowskiego żywią także współcześni kompozytorzy i wykonawcy. Duet Elettro Voce (Agata Zubel i Cezary Duchnowski) na przełomie XX i XXI w. z estymą odnieśli się do dzieła twórcy Harnasiów: Mamy ambicję pozostać wiernymi intencjom twórcy pieśni [kurpiowskich], choć chcemy mówić językiem naszych rówieśników. „Ludowość prawdziwa” – ta, która wypływa właśnie z naszych korzeni – jest źródłem kosmicznej inspiracji i wymarzonym pretekstem do osobistej i współczesnej, artystycznej wypowiedzi. Tak rozumiemy postawę Szymanowskiego, tak pojmujemy „ludowość”, jako wyraz organicznych intencji, płynących z obszarów głębszych niż nasze wnętrza.
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.

Powyższy pomnik Szymanowskiego znajduje się przy Filharmonii Pomorskiej im. I. J. Paderewskiego w Bydgoszczy, jest jedną z kolekcji rzeźb kompozytorów. W Bydgoszczy Szymanowski skomponował cykl pieśni Słopiewnie.

Zadania

Polecenie 1

Obejrzyj spektakl Król Roger Karola Szymanowskiego (ninateka.pl) i spróbuj zastanowić się, jakie elementy misterium i dramatu muzycznego możemy odnaleźć w tej kompozycji.

RCHAFP7j6MF6J
Na podstawie wiadomości z lekcji odpowiedz na pytanie: jakie fascynacje Karola Szymanowskiego - jakim okres i rejonem świata - zainspirowały twórcę do napisania opry "Król Roger"? Odpowiedź wpisz w polu niżej.
R1CtVy0zV4iSY
Ćwiczenie 1
W twórczości Szymanowski wymienia się: Możliwe odpowiedzi: 1. dwie fazy twórczości, 2. styl młodzieńczy i styl późny, 3. 3 fazy twórczości
RomibbaXrFQUl
Ćwiczenie 2
Zaznacz kompozycje Szymanowskiego: Możliwe odpowiedzi: 1. Święto wiosny, 2. Metopy, 3. Preludia, 4. Preludium do Popołudnia fauna, 5. Pod gołym niebem, 6. Słopiewnie
R14b6X5Zfrepw1
Utwór: „Etiuda fortepianowa b-moll op. 4 nr 3”, autorstwa: Karol Szymanowski, wykonanie: AMFN. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym charakterem.
R126GzTviMnAY
Ćwiczenie 3
Na podstawie wiadomości z lekcji wskaż, z którego okresu twórczości Szymanowskiego on pochodzi utwór "Etiuda fortepianowa b-moll op. 4 nr 3". Możliwe odpowiedzi: 1. faza poszukiwania własnego języka muzycznego, 2. okres inspiracji Orientem i kulturą antyczną, 3. okres narodowy
R1LUEshvXuk6p
Ćwiczenie 4
Dopasuj tytuły utworów do właściwych faz twórczości Szymanowskiego. faza poszukiwania własnego języka muzycznego Możliwe odpowiedzi: 1. Preludia, Etiudy, Trzy fragmenty z poematów Kasprowicza, 2. Harnasie, Mazurki, IV Symfonia, 3. III Symfonia Pieśń o nocy, Pieśni miłosne Hafiza, Król Roger okres inspiracji Orientem i kulturą antyczną Możliwe odpowiedzi: 1. Preludia, Etiudy, Trzy fragmenty z poematów Kasprowicza, 2. Harnasie, Mazurki, IV Symfonia, 3. III Symfonia Pieśń o nocy, Pieśni miłosne Hafiza, Król Roger okres narodowy Możliwe odpowiedzi: 1. Preludia, Etiudy, Trzy fragmenty z poematów Kasprowicza, 2. Harnasie, Mazurki, IV Symfonia, 3. III Symfonia Pieśń o nocy, Pieśni miłosne Hafiza, Król Roger
REz50k68OsR97
Ćwiczenie 5
Zaznacz zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Karol Szymanowski pochodził z polskiej rodziny szlacheckiej zamieszkującej Ukrainę., 2. Szymanowski kształcił się w zakresie kompozycji u Mieczysława Karłowicza., 3. Karol Szymanowski był członkiem Spółki Nakładowej Młodych Kompozytorów Polskich., 4. Fascynację folklorem Podhala rozbudził w Szymanowskim Adolf Chybiński., 5. Szymanowski pisał także muzykę inspirowaną kulturą Indian Ameryki Północnej.
RiHauSpcGRu5U1
Fragment muzyczny do ćwiczenia 6.
R1KF6a80YFdQG
Ćwiczenie 6
Na podstawie wiadomości z lekcji wskaż, który z regionów Polski był inspiracją dla kompozycji Karola Szymanowskiego.Możliwe odpowiedzi: 1. Podhale, 2. Śląsk, 3. Kurpie, 4. Huculszczyzna
Rf8UQnfGtnnQG
Ćwiczenie 7
Wskaż nazwiska artystów, którzy przyczynili się do upowszechnienia twórczości Karola Szymanowskiego: Możliwe odpowiedzi: 1. Grzegorz Fitelberg, 2. Paweł Kochański, 3. Artur Rubinstein

Słownik pojęć

Folkloryzm
Folkloryzm

kierunek w sztuce polegający na włączaniu w tkankę dzieła artystycznego elementów kultury ludowej.

Impresjonizm
Impresjonizm

kierunek w sztuce zapoczątkowany w Paryżu w II połowie XIX w.; głównym celem artystów impresjonistów (początkowo malarzy i rzeźbiarzy) było uchwycenie ulotnych momentów; nazwa kierunku nawiązująca do tytułu obrazu Claude’a Moneta „Impresja, wschód słońca”, pochodzi z jednej z pierwszych negatywnych krytyk autorstwa Louisa Leroya.

Konserwatorium
Konserwatorium

szkoła kształcąca muzyków różnych specjalności.

Kwartet smyczkowy
Kwartet smyczkowy

czteroczęściowy utwór przeznaczony do wykonania przez dwoje skrzypiec, altówkę i wiolonczelę.

Modernizm
Modernizm

termin określający pojawiające się na przełomie epok nowatorskie prądy w sztukach, ale także odnoszony do przemian jakie miały miejsce na przełomie XIX i XX w.

Opera
Opera

wokalno‑instrumentalne dramatyczne dzieło sceniczne.

Orientalizm
Orientalizm

kierunek w literaturze i sztuce polegający na szczególnym uwypukleniu cech kultur wschodnich.

Pentatonika
Pentatonika

skala złożona z pięciu dźwięków, występuje (występowała) we wszystkich krajach na świecie, obecna była także w polskiej muzyce ludowej.

Symfonia
Symfonia

orkiestrowy odpowiednik sonaty, jako samodzielny gatunek muzyczny przeznaczony do wykonania przez największy instrumentalny skład wykonawczy wypracowany w klasycyzmie; od czasów IX Symfonii Beethovena powstawać zaczęły także symfonie wokalno‑instrumentalne.

System tonalny dur‑moll
System tonalny dur‑moll

system siedmiodźwiękowych skal majorowych (durowych) i minorowych (molowych).

Tonalność
Tonalność

porządek dźwiękowy utworu muzycznego.

Źródło:

Słownik muzyki, pod red. W. Marchwicy, Zielona Sowa, Kraków 2006

Biblioteka muzyczna

R14b6X5Zfrepw1
R1KfEvuWI1jki1
Rt09b9klys1xg1
RYArgzdQ89f8K1
RGq1svbW9fQLS
RDR40bsSrpGWP
Przewiń
Głośność