Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Udostępnij materiał Zapisz jako PDF
RZhalsEpOmY7h1

W pracowni fotografika

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

Ważne daty

1826/1827 - Joseph Nicéphore Niépce tworzy na metalowej płytce pierwszą trwałą fotografię (Widok z okna w Le Gras)

1839 - Louis Jacques Daguerre stworzył dagerotyp – obraz otrzymywany na metalowej płytce

1839 - William Henry Fox Talbot przeprowadza badania nad kalotypią

1839 - John Herschel wprowadza termin „fotografia”; rok ten uznawany jest za datę wynalezienia fotografii

md2c58f4dcd9d177c_0000000000024
1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela

R17A7wysqIQeX1
Scenariusz zajęć do pobrania.
Źródło: online-skills, licencja: CC0.
md2c58f4dcd9d177c_0000000000027

I. Opanowanie zagadnień z zakresu języka i funkcji plastyki; podejmowanie działań twórczych, w których wykorzystane są wiadomości dotyczące formy i struktury dzieła. Uczeń:

1) wykazuje się znajomością dziedzin sztuk plastycznych: malarstwa, rzeźby, grafiki, architektury (łącznie z architekturą wnętrz), rysunku, scenografii, sztuki użytkowej dawnej i współczesnej (w tym rzemiosła artystycznego); rozumie funkcje tych dziedzin i charakteryzuje ich język; rozróżnia sposoby i style wypowiedzi w obrębie dyscyplin; zna współczesne formy wypowiedzi artystycznej, wymykające się tradycyjnym klasyfikacjom, jak: happening, performance, asamblaż; sztuka nowych mediów;

3) klasyfikuje barwy w sztukach plastycznych; wykazuje się znajomością pojęć: gama barwna, koło barw, barwy podstawowe i pochodne, temperatura barwy, walor barwy; rozróżnia i identyfikuje w dziełach mistrzów i własnych kontrasty barwne: temperaturowe, dopełnieniowe i walorowe; podejmuje działania twórcze z wyobraźni i z zakresu interpretacji natury, uwzględniające problematykę barwy;

6) rozróżnia gatunki i tematykę dzieł w sztukach plastycznych (portret, autoportret, pejzaż, martwa natura, sceny: rodzajowa, religijna, mitologiczna, historyczna i batalistyczna); niektóre z tych gatunków odnajduje w grafice i w rzeźbie; w rysunku rozpoznaje studium z natury, karykaturę, komiks, rozumie, czym jest w sztuce abstrakcja i fantastyka; podejmuje działania z wyobraźni i z natury w zakresie utrwalania i świadomości gatunków i tematów w sztuce, stosuje w tym zakresie różnorodne formy wypowiedzi (szkice rysunkowe, fotografie zaaranżowanych scen i motywów, fotomontaż).

II. Doskonalenie umiejętności plastycznych – ekspresja twórcza przejawiająca się w działaniach indywidualnych i zespołowych. Uczeń:

6) stosuje różnorodne techniki plastyczne (proste techniki graficzne, rzeźbiarskie, malarskie, elementy obrazowania cyfrowego fotograficznego i z wykorzystaniem wybranych graficznych programów komputerowych).

md2c58f4dcd9d177c_0000000000032
Nauczysz się

rozpoznawać różne rodzaje fotografii;

wymieniać poszczególne części aparatu fotograficznego;

wyjaśniać czym jest camera obscura.

md2c58f4dcd9d177c_0000000000097

Kamera otworkowa (camera obscura)

Podstawowym narzędziem pracy fotografa jest aparat fotograficzny. Zdjęcie fotograficzne (fotografia) to obraz, który został uzyskany w wyniku zastosowania określonej techniki fotograficznej. Najczęściej otrzymujemy je dzięki technologii układu optycznego, czyli aparatu fotograficznego.

Rqhaef89Z0yh31
Zestaw fotograficzny, pixabay.com, CC BY 3.0

Pierwowzorem aparatu była kamerka otworkowa tzw. camera obscura. Jest to prosty przyrząd optyczny, znany już od czasów starożytności. Swoim wyglądem przypomina pudełko lub skrzynkę, która jest wewnątrz wyciemniona, zwykle pomalowana na czarno. Na jednej ze ścianek znajduje się niewielki otwór, a naprzeciwko niego umieszczony jest materiał światłoczuły, np. papier fotograficzny.
Poniżej na zdjęciu możesz zobaczyć to urządzenie.

RRIXRJ3ugKIzp1
Camera obscura, wikimedia.org, CC BY-SA 2.0

Przyjrzyj się schematowi działania kamery otworkowej. Klikając na ilustrację interaktywną, dowiesz się, jak działa.

ReA67s3SiFMOw1
Ilustracja interaktywna przedstawia schemat działania przyrządu zwanego camera obscura. Poza nim znajduje się świeca, której odwrócony obraz się na wewnętrznej ścianie skrzynki. Na ilustracji umieszczone są interaktywne punkty z informacjami: Punkt 1: 1. Rzeczywisty przedmiot znajdujący się na zewnątrz, przed kamerą. Punkt 2: 2. Otwór w ściance kamery, przez które wpada światło do wnętrza urządzenia. Punkt 3: 3. Ścianka naprzeciwko otworu, na której tworzy się odwrócony obraz. Jeśli umieścimy w tym miejscu materiał światłoczuły (papier fotograficzny lub kliszę), obraz zostanie utrwalony. Punkt 1: 1. Rzeczywisty przedmiot znajdujący się na zewnątrz, przed kamerą. Punkt 2: 2. Otwór w ściance kamery, przez które wpada światło do wnętrza urządzenia. Punkt 3: 3. Ścianka naprzeciwko otworu, na której tworzy się odwrócony obraz. Jeśli umieścimy w tym miejscu materiał światłoczuły (papier fotograficzny lub kliszę), obraz zostanie utrwalony.
Camera obscura, wikimedia.org, domena publiczna

kamera otworkowa była wykorzystywana w sztuce, szczególnie w malarstwie. Leonardo da Vinci porównał ją do ludzkiego oka. Posługiwali się nią tacy twórcy, jak: Canaletto, Friedrich, Della Porta. W ten sposób mogli bardzo wiernie oddać rzeczywisty krajobraz czy uchwycić podobieństwo portretowanej osoby. Przyjrzyj się poniższej ilustracji, która pokazuje, jak artyści korzystali z tego urządzenia.

R9ZiaiHWpLwMF1
Camera obscura, blog.stephens.com, CC BY 3.0

Poniżej zamieszczono dwie fotografie ukazujące ten sam widok, jednak wykonane za pomocą różnych aparatów: kamerą otworkową (górne zdjęcie) i klasycznym aparatem fotograficznym (dolne zdjęcie). Przyglądając się zdjęciom zwróć szczególną uwagę na różnice w utrwaleniu obrazu. Klikając na fotografię, poznasz cechy obu rodzajów fotografowania.

RuvMF5KPgjEy61
lustracja interaktywna przedstawia dwa zdjęcia. Pierwsze, czarno - białe, zostało wykonane przez camera obscura, drugie, barwne, nowoczesnym aparatem. Zdjęcia przedstawiają widok na osiedle. Na tle bloków znajdują się dwa drzewa. Na pierwszej fotografii, wykonanej za pomocą camera obscura widok jest rozmyty, mniej wyraźny, zwłaszcza po lewej stronie, czyli tej, która znajdowała się bliżej przyrządu. Druga fotografia jest bardziej czytelna. Na ilustracji umieszczony jest interaktywny punkt z informacją: Punkt 1: Zdjęcie zamieszczone u góry wykonano za pomocą kamery otworkowej. Obraz jest nieostry, miękki. Detale, np. okna w budynkach, tracą wyrazistość, a kolory bledną, są nienasycone. Dolne zdjęcie wykonano klasycznym aparatem fotograficznym. Obraz jest ostry, a kolory zyskują na „barwności”, są nasycone.
Kamera otworkowa (camera obscura), obok klasyczny aparat fotograficzny, porównanie, wikimedia.org, CC BY-SA 3.0

Poniżej kilka przykładów zdjęć wykonanych za pomocą kamery otworkowej.

Zdjęcia wykonane za pomocą kamery otworkowej są zazwyczaj nieostre, delikatnie rozmyte. Przyglądając się detalom, szczególnie ich krawędziom, można zauważyć miękkość, brak wyraźnych granic pomiędzy elementami znajdującymi się na fotografii.

classicmobile
Ćwiczenie 1
ROykCIpYa99WZ1
Polecenie do zadania brzmi: "Zaznacz zdjęcia, na których wyraźnie widać głębię ostrości. Zwróć szczególną uwagę na krawędzie fotografowanych przedmiotów”. Poniżej umieszczone są grafiki, z których należy wybrać prawidłowe. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz „Sprawdź”, służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania. Pierwsza grafika przedstawia dachy domów, druga dziecko idące ulicą, widać jego plecy, na których ma założony plecak. Trzecie zdjęcie przedstawia kanał wodny i budynki mieszczące się wzdłuż niego. Na czwartym zdjęciu widzimy plażę i morze. Na piątym nieostrą twarz dziewczyny, na szóstym mężczyzna idzie ulicą - widać jego plecy. Siódma grafika przedstawia zwierzęta na pastwisku, widoczne są jak za mgłą. Ósma grafika przestawia widok na budynki i las.
Źródło: Zakład Edukacji Artystycznej, licencja: CC0.
static

Camera obscura w języku łacińskim oznacza ciemną komnatę, ponieważ urządzeniem tym może być także pomieszczenie z oknem, np. pokój. W tym celu należy szczelnie zakryć, np. czarną folią, wszystkie źródła światła, tak, by w pomieszczeniu było zupełnie ciemno. Następnie w miejscu zaciemnienia okna, należy wyciąć niewielką dziurkę. Na ścianie naprzeciw otworu ujrzysz widok zza okna, odwrócony o 180°.

Zobacz zdjęcie, które pokazuje omówione zjawisko.

R8R0x2gnoyaZ71
Jakub Wawrzak, „Camera obscura”, fotografia, 2017, online-skills, CC BY 3.0
Polecenie 1

Wykorzystaj swój pokój lub inne pomieszczenie z oknem w celu wykorzystania go jako kamery otworkowej.
Potrzebne będą: nieduże pomieszczenie z oknem, czarny i biały brystol, czarne worki na śmieci, taśma klejąca, nożyczki.

  1. Zaciemnij całkowicie pomieszczenie, zakrywając szczelnie okna i inne źródła światła (np. okna w drzwiach i szczeliny pod drzwiami). Możesz wykorzystać do tego czarny brystol lub czarne grube worki na śmieci, przyklejając je taśmą klejącą do powierzchni.

  2. Sprawdź, czy pomieszczenie jest zupełnie ciemne. Po chwili przebywania w ciemnym pomieszczeniu twój wzrok przyzwyczai się do ciemności i będziesz widzieć lepiej. Zauważysz wtedy prześwity, którymi dostaje się światło do wnętrza pomieszczenia – zakryj je szczelnie.

  3. Przygotuj ścianę naprzeciwko okna. Jeśli są na niej elementy, które można łatwo zdemontować, np. ramki z obrazkami, to usuń je. Jeśli znajdują się tam meble, możesz przykryć je gładkim białym prześcieradłem.

  4. Gdy pomieszczenie będzie już przygotowane, wytnij w foli przymocowanej do okna niewielki otwór (o średnicy 1 cm), którym promienie słoneczne dostaną się do wnętrza. Odczekaj chwilę. Po pewnym czasie ujrzysz na przeciwległej ścianie obraz zza twojego okna. Obraz będzie bardziej intensywny w słoneczne dni.

md2c58f4dcd9d177c_0000000000137

Współcześnie

Współcześnie niektórzy artyści nadal używają kamery otworkowej, jednak głównym narzędziem pracy fotografikówFotografikfotografików są aparaty fotograficzne: klasyczne (analogowe) oraz cyfrowe.

R1CxHTbfBJvgN1
Aparat Zenit 122, wikimedia.org, domena publiczna

Zasady działania w klasycznym aparacie fotograficznym są zbliżone do kamery otworkowej. Jednak otwór, przez który wpada światło, zastąpiono obiektywemObiektyw fotograficznyobiektywem. W obiektyw wbudowano soczewkęSoczewka fotograficznasoczewkę skupiającą i pomniejszającą obraz. Obraz pada na błonę światłoczułą, którą jest klisza fotograficzna. W aparatach cyfrowych klisza została zastąpiona światłoczułą matrycą z elementami fotoelektrycznymi, dzięki czemu obraz zapisywany jest w pamięci aparatu w formie cyfrowej.
Przyjrzyj się zdjęciom przedstawiającym budowę aparatu fotograficznego.
Aparat fotograficzny składa się z korpusu (tzw. body) i obiektywu.

RJ0fupoVuFkuB1
Ilustracja interaktywna przedstawia cyfrowy aparat fotograficzny Canon EOS 700D. Czarny aparat z przodu ma dołączony obiektyw z przełącznikami i pokrętłami. U góry znajduje się metalowy uchwyt do zamontowania lampy błyskowej. Po lewej stronie umieszczony jest przycisk do wykonania zdjęcia, za nim pokrętło i inne przyciski. Na prawym boku usytuowane są dwie zaślepki: pod mniejszą jest gniazdo ładowania, a pod większą na port karty pamięci. Na ilustracji umieszczone są interaktywne punkty z informacjami: Punkt 1: obiektyw Punkt 2: korpus/body
Aparat Canon EOS 700D, wikimedia.org, CC BY-SA 3.0

Istnieją różne rodzaje obiektywów.
Obiektywy stałoogniskowe to obiektywy bardzo krótkie, posiadające stały kąt widzenia, zatem aby sfotografować przedmiot bliżej, należy zbliżyć się do niego z aparatem.
Obiektywy zmiennoogniskowe to obiektywy z funkcją zoomZoomzoom, umożliwiającą „zbliżenie” fotografowanego przedmiotu. Stojąc w jednym miejscu, możemy fotografować przedmioty znajdujące się zarówno blisko, jak i „przybliżyć” te dalsze (podobnie jak lornetką podczas obserwacji odległych obiektów).
Na fotografii niżej możesz zobaczyć oba rodzaje obiektywów.

Gdy zmieniamy ogniskowe (używając funkcji zoom), możemy dostrzec więcej szczegółów. Ilustracja prezentuje 6 zdjęć tego samego kadru przy zastosowaniu różnych ogniskowych.

RR5ekghxKQOBO1
Przykład zmiany oigniskowej, wikipedia.org, domena publiczna

Istnieją też obiektywy szerokokątnewąskokątne.
Obiektywy szerokokątne „widzą” więcej niż ludzkie oko, ponieważ ich kąt widzenia jest znacznie szerszy. Dzięki nim możemy fotografować duże przedmioty z małej odległości. Sprawdzają się świetnie do fotografii wnętrz, architektury i krajobrazu.
Obiektywy wąskokątne, zwane teleskopowymi, mają bardzo mały kąt widzenia, jednak dzięki temu możemy widzieć dalej. Umożliwia to fotografowanie z bliska obiektów, do których nie możemy się zbliżyć.
Na zdjęciu poniżej możesz zobaczyć fotografa wykorzystującego obiektyw teleskopowy.

RuRxNbo3JjNyv1
Fotograf, pixabay.com, CC0

Niżej zamieszczone zdjęcie wykonano obiektywem wąskokątnym.

Ryc92hfFLVHDN1
Piłkarze, pixabay.com, CC0

Przednia część obiektywu to soczewka, która zbiera i przekazuje obraz na matrycę światłoczułą wewnątrz aparatu.

RHFQQ7LyT9FcU1
Soczewka, pixabay.com, CC0

W środku obiektywu znajduje się niezwykle ważny element aparatu, tzw. przysłona która składa się z kilku metalowych listków, które nachodząc na siebie tworzą mniejszy lub większy otwór. Zadaniemprzesłony jest regulacja dopływu strumienia światła, które wpada do obiektywu. Im większy otwór, tym więcej wpada światła, a zdjęcie jest jaśniejsze.

RB7DGiNTF6C6O1
Przesłona, pixabay.com, CC0

Przysłonę oznacza się literą f, a jej wielkość cyframi. Najbardziej popularne przysłony to f/1.4, f/2, f/2.8, f/4, f/5.6, f/8, f/11, f/16, f/22, f/32 i f/64. Mała wartość przysłony (np. f/2), to duży otwór, im większa przysłona (np. f/16), tym mniejsza szczelina, przez którą przedostaje się światło. Warto zapamiętać:
mała przysłona – mało przysłaniamy – więc otwór jest duży,
duża przysłona – dużo przysłaniamy – więc otwór jest mały.

R1IYL2i7mtaAx1
Przesłony, wikipedia.org, CC BY-SA 3.0
md2c58f4dcd9d177c_0000000000216

Głębia

Od przysłony zależy nie tylko jasność zdjęcia. Jej wielkość wpływa także na głębię ostrościGłębia ostrościgłębię ostrości, czyli decyduje, czy wszystkie elementy na zdjęciu są ostre i wyraźne. Przysłona o małej wartości (np. 1.4, 2, 2.8) sprawia, że tylko niektóre elementy na zdjęciu są ostre, reszta pozostaje rozmyta.

Przyjrzyj się zdjęciom umieszczonym poniżej, na których wyraźnie widoczne są detale, tło jest rozmyte. W obu przypadkach w celu podkreślenia głównego motywu zdjęcia tło nie posiada głębi ostrości.

R1UldcpPpKYcu1
Ilustracja interaktywna przedstawia zbliżenie na głowę zabawki klauna. Ma okrągłą twarz, brązowe włosy i schematycznie naklejone oczy, nos i uśmiech. Za nim jest wytapetowana ściana w duże, kolorowe samochody. Zdjęcie wykonane jest mniejszą przysłoną, obszar znajdujący się za zabawką jest dobrze widoczny. Na ilustracji umieszczony jest punkt interaktywny z informacją: Punkt 1: To zdjęcie wykonano za pomocą przysłony o dużej wartości, głębia ostrości jest więc większa niż na kolejnym zdjęciu. Wyraźniej widzimy elementy tła, na którym możemy rozpoznać kolorowe elementy.
Portret nr. 1, wikibooks.org, CC BY-SA 3.0
R1PXaPDgopWOE1
Ilustracja interaktywna przedstawia zbliżenie na głowę zabawki klauna. Ma okrągłą twarz, brązowe włosy i schematycznie naklejone oczy, nos i uśmiech. Za nim jest wytapetowana ściana w duże, kolorowe samochody. Zdjęcie wykonane jest z bardzo małą przysłoną, obszar znajdujący się za zabawką jest słabo widoczny. Na ilustracji umieszczony jest punkt interaktywny z informacją: Punkt 1: To zdjęcie wykonano przy użyciu przysłony o małej wartości. Dzięki małej głębi ostrości i rozmyciu tła uwidacznia się pierwszy plan, a tło przestaje zakłócać odbiór, staje się mniej ważne.
Portret nr. 2, wikibooks.org, CC BY-SA 3.0

Małe przysłony wykorzystywane są do zdjęć portretowych. Przyjrzyj się przykładom takich zdjęć.

Małą głębię ostrości określa się jako „wyodrębniającą”, gdyż wykorzystywana jest w zdjęciach dla zaakcentowania, wyróżnienia wybranego obiektu. W ten sposób autor zdjęcia sugeruje odbiorcy, na czym powinien skupić uwagę.
Przyjrzyj się przykładom takich zdjęć.

Inaczej jest w przypadku dużych przysłon (np. f/11, f/16, f/22, f/32 i f/64), dzięki którym uzyskujemy dużą głębię ostrości. Wszystkie elementy na zdjęciu są ostre, dlatego tak samo dobrze widzimy zarówno pierwszy plan, jak i elementy znajdujące się w oddali. Zdjęcia takie najczęściej powstają przy fotografowaniu pejzaży i architektury.
Przyjrzyj się zdjęciom wykonanym przy wykorzystaniu dużych przysłon.

classicmobile
Ćwiczenie 2
RKYdDq0KNq1OM1
Wyjaśnij, jaką rolę pełni ostrość w fotografii.
Źródło: Zakład Edukacji Artystycznej, licencja: CC0.
static
classicmobile
Ćwiczenie 3
R13lBAhbjw0jd1
Odpowiedz na pytanie. Jaką funkcję w aparacie fotograficznym pełni przysłona?
Źródło: Zakład Edukacji Artystycznej, licencja: CC0.
static
Zobacz także

Inna wersja zadania

R1eeUpzpf7vCKmd2c58f4dcd9d177c_00000000000091
Inna wersja zadania
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.
md2c58f4dcd9d177c_0000000000009
md2c58f4dcd9d177c_0000000000291

Czas naświetlania

Niezwykle istotne w procesie fotografowania, oprócz ustawienia odpowiedniej przysłony, jest dopasowanie czasu naświetlania oraz czułości ISOISOISO.
Czas naświetlania to czas otwarcia migawki w aparacie. Migawka to pewnego rodzaju kurtyna, która odsłania się, by wpuścić określoną ilość światła. Podczas wykonywania zdjęcia wciskamy przycisk, tzw. spust migawki, który otwiera ją na określony czas. Im dłużej jest otwarta, tym więcej światła wpada na kliszę lub matrycę światłoczułą. Za mała ilość światła powoduje, że zdjęcie jest niedoświetlone, natomiast za duża może spowodować jego prześwietlenie.
Na zdjęciach zamieszczonych niżej możesz zobaczyć spust migawki, zamkniętą migawkę oraz otwartą migawkę.

classicmobile
Ćwiczenie 4
RVHH9unAaaLnl1
Wymień znane Ci cztery elementy budowy aparatu fotograficznego.
Źródło: Zakład Edukacji Artystycznej, licencja: CC0.
static
Zobacz także

Inna wersja zadania

RxCoqw3TLQnBMmd2c58f4dcd9d177c_00000000000101
Inna wersja zadania
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.

Przyjrzyj się zdjęciom umieszczonym poniżej. Przedstawiają one ten sam kadr sfotografowany przy zastosowaniu różnego czasu naświetlania. Klikając na zdjęcia dowiesz się, jak czas naświetlania wpłynął na jakość fotografii.

R1aKNE5kzWW1K1
Ilustracja interaktywna przedstawia dwa zdjęcia jednego miejsca, różniące się czasem naświetlania. Fotografie zostały wykonane przy domowym, odkrytym basenie. Zdjęcie z lewej strony jest jaśniejsze, wyraźnie widać basen, przy którym rozłożone są leżaki. Dokładnie widoczne są wszystkie detale budynku i przedmioty. Zdjęcie z prawej strony jest ciemne, widać basen, ale obszar dookoła niego jest ciemny. Na ilustracji umieszczony jest interaktywny punkt z informacją: Punkt 1: Fotografia po prawej stronie została wykonana przy czasie naświetlania 1/8 sekundy, natomiast fotografia po lewej przy dłuższym czasie naświetlania, wynoszącym 10 sekund.
Zdjęcie basenu, wikipedia.org, CC BY-SA 3.0

Dłuższy czas naświetlania gwarantuje jaśniejsze zdjęcie, jednak zwiększa ryzyko poruszenia i nieostrej fotografii. Aby uniknąć takich sytuacji, fotografowie używają statywówStatywstatywów, na których umieszczają aparaty, tak jak fotograf na poniższym zdjęciu.

R1Wi4KxyF5NuQ1
Fotograf, pixabay.com, CC0

Kiedy użycie statywu nie jest możliwe, by zapewnić ostrość zdjęcia, fotografowie starają się ustawić możliwie najkrótszy czas naświetlania. Jest on tak krótki, że musi być oznaczany za pomocą części ułamkówych sekundy, np. 1/30 s, 1/60 s. Im większy dzielnik (a więc w zapisie liczba po prawej stronie), tym krótszy czas naświetlania.
Czas naświetlania jest bardzo istotny przy fotografowaniu ruchu.
Poniżej możesz zobaczyć trzy różne sposoby fotografowania ruchu.

1. Przy bardzo krótkim czasie naświetlania, poruszający się element zostaje zatrzymany w momencie wykonywania określonej czynności i obraz jest ostry.

R1BcY1rHnGtRd1
Mecz koszykówki, pixabay.com, CC0

2. Przy dłuższym czasie naświetlania elementu można pokazać jego charakterystyczne rozmycie.

R1DV74aUMeEr71
Jakub Wawrzak, fotografia, 2015, online-skills, CC BY 3.0

3. Jeśli śledzimy poruszający się obiekt, podążając za nim aparatem, obraz pozostanie ostry, natomiast tło będzie poruszone w takim kierunku, w jakim podąża fotografowany obiekt.

R1ROGCucE4G5s1
Rowerzysta, pixabay.com, CC0
classicmobile
Ćwiczenie 5
RzvpmmcHToWrD1
Wyjaśnij, jak czas naświetlania wpływa na efekty fotografii.
Źródło: Zakład Edukacji Artystycznej, licencja: CC0.
static

Czułość aparatu na światło określa ISO. Dawniej, gdy korzystano z aparatów analogowych na kliszę fotograficzną, wybierano czułość dla całego filmu. Zazwyczaj przy zakupie filmu decydujące znaczenie miał fakt czy zdjęcia będą wykonywane wewnątrz pomieszczenia czy przy naturalnym oświetleniu. Jeśli zdjęcia miały być wykonywane przy naturalnym oświetleniu, wystarczył film o czułości ISO 100. W przypadku zdjęć wykonywanych wewnątrz pomieszczeń, przy słabym oświetleniu konieczne było użycie filmu o większej czułości ISO 400. Zatem im słabsze oświetlenie, tym czułość filmu musi być wyższa.

W aparatach cyfrowych możemy zmieniać ISO w dowolnym momencie, w zależności od warunków atmosferycznych i miejsc w których się znajdujemy. Należy jednak pamiętać, że im wyższe ISO, tym gorsza jakość zdjęć. Kolory nie są już wtedy nasycone, niektóre detale przestają być widoczne, a obraz nie jest gładki, tylko ziarnisty. Dlatego poza przypadkami, gdy wysokie ISO jest konieczne (np. w ciemnej sali koncertowej), aby nie obniżać jakości zdjęć, należy stosować możliwie najniższą wartość ISO.

Przyjrzyj się zdjęciom, które ukazują ten sam kadr, jednak fotografowany przy różnym oświetleniu. Klikając na ilustracje, dowiesz się w jaki sposób artystka uzyskała taki efekt.

R1XKpwgHINuqF1
Ilustracja interaktywna przedstawia serię zdjęć Anny Koli „Pranie”. Fotografie ukazują zawieszone pomiędzy brzozy pranie w trzech ujęciach. Na pierwszym zdjęciu drzewa są ulistnione, fotografia jest wykonana za dnia wiosną lub latem. Na drugim zdjęciu drzewa są bezlistne, tło jest zamglone. Zdjęcie jest wykonane zimą, w dzień. Trzecie zdjęcie zostało wykonane nocą, widać tylko pranie i dwie brzozy. Tło jest czarne. Na ilustracji umieszczony jest interaktywny punkt z informacją: Punkt 1: Aby uzyskać taki efekt, artystka przy wykonaniu każdego zdjęcia użyła innego ISO oraz innego czasu naświetlania. Dzięki temu to samo miejsce sfotografowane w różnych porach dnia i roku wywołuje różne wrażenia: od witalności po tajemnicę, melancholię, baśniowość i magiczność.
Anna Kola, „Pranie”, fotografia, 2012, online-skills, CC BY 3.0
Polecenie 2

Potrzebny będzie: aparat fotograficzny, może też być aparat telefonu komórkowego.

Na pewno masz ulubione miejsce w swojej okolicy. Spróbuj sfotografować je o wczesnym poranku, w południe i wieczorem. Możesz fotografować je też o tej samej porze, lecz przez kilka dni. Porównaj uzyskane efekty, sprawdź jak na zdjęciach zmienia się oświetlenie i nasycenie barw.

md2c58f4dcd9d177c_0000000000010
md2c58f4dcd9d177c_0000000000356

Fotografia artystyczna

Wykonywanie fotografii mających walory dzieł sztuki nazywamy fotografiką lub fotografią artystyczną. Fotografia taka ujawnia wewnętrzny świat artysty i jego wizje. Fotograficy często odchodzą od dosłownego odwzorowania rzeczywistości, stosując fotografię abstrakcyjnąAbstrakcjaabstrakcyjną. W tego rodzaju fotografii wykorzystywane są przedmioty i ich elementy do uzyskania mało oczywistych obrazów fotograficznych – artysta zaskakuje widza, pokazując coś z niecodziennej perspektywy, bawi się formą, kolorem i światłem, tworzy obraz czegoś, co nie jest od razu rozpoznawalne. Dopiero tytuł zdjęcia lub kilka zdań wyjaśnienia zmieniają jego postrzeganie.

classicmobile
Ćwiczenie 6
RAryGT6JqbOZN1
Wyraź opinię, czy według ciebie fotografie, które nie są wiernym odzwierciedleniem rzeczywistości, a przedstawiają trudne do odczytania fragmenty otaczającego świata, można zatytułować dowolnie.
Źródło: Zakład Edukacji Artystycznej, licencja: CC0.
static
Zobacz także

Inna wersja zadania

R1RwfTOmlcOV6md2c58f4dcd9d177c_00000000000111
Inna wersja zadania
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.
classicmobile
Ćwiczenie 7
R4jNMeGTvf87O1
Wymień znane Ci rodzaje fotografii, biorąc pod uwagę ich temat.
Źródło: Zakład Edukacji Artystycznej, licencja: CC0.
static
Zobacz także

Inna wersja zadania

RAxfMyybdfnosmd2c58f4dcd9d177c_00000000000121
inna wersja zadania
Źródło: online-skills, cc0.
Polecenie 3

Potrzebny będzie: aparat fotograficzny.

Z powyższych tematów fotograficznych wybierz trzy i wykonaj zdjęcie do każdego z nich. Szukaj inspiracji w najbliższym otoczeniu.

classicmobile
Ćwiczenie 8
RnOcE4DudI7841
Odpowiedz na pytanie. Czym charakteryzuje się fotografia artystyczna?
Źródło: Zakład Edukacji Artystycznej, licencja: CC0.
static
md2c58f4dcd9d177c_0000000000011
md2c58f4dcd9d177c_0000000000012

Galeria ilustracji

md2c58f4dcd9d177c_0000000000383

Słownik pojęć

Abstrakcja
Abstrakcja

dzieło sztuki oderwane od obrazowania rzeczywistości, stanowiące zazwyczaj kompozycję linii, plam, brył i płaszczyzn, zaliczane do sztuki nieprzedstawiającej świat rozpoznawalnych przedmiotów.

Fotografik
Fotografik

fotograf zajmujący się fotografią artystyczną, w wyniku której powstają fotografie rozumiane jako samodzielne dzieło sztuki.

Głębia ostrości
Głębia ostrości

parametr stosowany do określania zakresu odległości, w którym obiekty obserwowane przez aparat sprawiają wrażenie ostrych; zależy od ogniskowej obiektywu, wielkości przysłony oraz odległości od fotografowanego obiektu.

ISO
ISO

skrót stosowany dla wskazania czułości na światło filmu w aparacie analogowym lub matrycy w aparacie cyfrowym.

Obiektyw fotograficzny
Obiektyw fotograficzny

układ optyczny, który w aparacie fotograficznym tworzy na błonie fotograficznej albo światłoczułej matrycy obraz widzianych obiektów.

Soczewka fotograficzna
Soczewka fotograficzna

element układu optycznego służący nakierowaniu i skupieniu obrazu na odpowiednim miejscu na błonie fotograficznej lub matrycy.

Statyw
Statyw

stabilizator, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, służący do przymocowania aparatu fotograficznego lub kamery.

Zoom
Zoom

współczynnik określający stosunek najdłuższej ogniskowej do najkrótszej ogniskowej danego obiektywu.

Źródło:

encyklopedia.pwn.pl