Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
RWNOrhuBQDjBd1

Warszawska Jesień w środku lata

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

Ważne daty

1956 - Powstanie Międzynarodowego Festiwalu Warszawska Jesień

1959 - Powstanie Komisji Repertuarowej Warszawskiej Jesieni

1982 - Przerwa w edycjach Warszawskiej Jesieni z uwagi na stan wojenny

2011 - Inauguracja Małej Warszawskiej Jesieni

2017 - 60. jubileuszowa Warszawska Jesień

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela.

R2clNxRa9ziyD
Scenariusz zajęć do pobrania

I. Indywidualna i zespołowa ekspresja muzyczna.

4. W zakresie słuchania i percepcji muzyki. Uczeń:

1) świadomie słucha wybranych dzieł literatury muzycznej;

a) reprezentatywnych dla kolejnych epok (od średniowiecza do współczesności),

2) rozpoznaje ze słuchu:

a) brzmienie instrumentów muzycznych,

3) rozpoznaje i analizuje utwory muzyczne określając ich elementy, nastrój i charakter, formułuje wypowiedzi, stosując pojęcia charakterystyczne dla języka muzycznego.

Nauczysz się

opisywać historię powstania festiwalu Warszawska jesień;

rozpoznawać instrumenty typowe dla muzyki współczesnej;

wymieniać nazwiska polskich kompozytorów muzyki współczesnej.

Powstanie festiwalu

R5vBmwgEMz9oo
Ilustracja interaktywna przedstawia pięciolinię z nutami. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony trailer „Warszawskiej Jesieni 2016”

Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej narodził się w roku 1956 na fali odwilży po latach stalinowskiej dyktatury. Pomysł jego zorganizowania pojawił się w roku 1955 w Związku Kompozytorów Polskich. Największy w tym udział mieli kompozytorzyKompozytorkompozytorzy Tadeusz Baird i Kazimierz Serocki.

R1MTez8KjxYTH1
Ilustracja przedstawia wniosek w sprawie Ilustracja przedstawia wniosek w sprawie „Warszawskiej Jesieni”. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: . Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1.

Pierwszy festiwal trwał od 10 do 20 października 1956 r. Następny odbył się dopiero w roku 1958. Później Warszawskie Jesienie inaugurowane były już co roku w II połowie września (z małą przerwą w 1982 r. z uwagi na stan wojenny).

Wniosek w sprawie „Warszawskiej Jesieni”, warszawska-jesien.art.pl, CC BY 3.0
R1Z9Bya7dcXir1
Plakat „60. Warszawskiej Jesieni”, i0.wp.com, CC BY 3.0

Organizatorzy

Głównym organizatorem festiwalu jest Związek Kompozytorów PolskichZwiązek Kompozytorów PolskichZwiązek Kompozytorów Polskich, natomiast współorganizatorami: Filharmonia Narodowa, Polskie Radio Program II.

Warszawską Jesień wspierają: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury, polskie media oraz instytucje i firmy prywatne.

Program Warszawskiej Jesieni układany jest od 1959 roku przez specjalną Komisję Repertuarową, w której skład wchodzą polscy kompozytorzyKompozytorkompozytorzy, dyrygenci, teoretycy i krytycy muzyczni.

Polecenie 1

Wysłuchaj nagrania. Zapisz jakie dźwięki słyszałeś. Co przypominały Ci te dźwięki? W jaki sposób powstały?

RI9UmuWsTBvy8
Ilustracja interaktywna przedstawia pięciolinię z nutami. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony trailer „Warszawskiej Jesieni 2011”
RD1hLVmYZr91A
Po ustawieniu się kursorem w szarym polu, należy w nie wpisać odpowiedź do polecenia. Nad polem umieszczone są przyciski: Zapisz (pozwala na zapisanie wpisanej odpowiedzi), Drukuj (umożliwia wydrukowanie wpisanej odpowiedzi), Wyczyść (usuwa wpisaną treść).

Najważniejsze koncerty festiwalu odbywają się w Filharmonii Narodowej w Warszawie.

Założenia festiwalu:

  • początkowo: zapoznanie polskiej publiczności z nowoczesną muzyką zachodnią, otwarcie artystycznych granic Polski, wspomaganie rozwoju muzyki polskiej;

  • umożliwienie artystom swobodnej wypowiedzi twórczej;

  • przedstawienie wielości zjawisk i tendencji w muzyce naszych czasów;

  • prezentacja polskiej muzyki współczesnej;

  • spotkania i wymiana idei artystycznych.

Wielcy artyści Warszawskich Jesieni.

Przez 60 lat swojej działalności i rozwoju Warszawska Jesień gościła wielu znakomitych polskich i zagranicznych kompozytorów.
Najczęściej grywanym na festiwalu kompozytoremKompozytorkompozytorem był Witold Lutosławski (za życia wykonano jego utwory 49 razy). Podczas koncertów prezentowano dzieła zarówno klasyków XX wieku (m.in. Arnolda Schoenberga, Beli Bartoka, Igora Strawińskiego) jak i awangardystów (m.in.: Pierre’a Bouleza, Johna Cage’a) oraz najważniejszych twórców polskiej muzyki XX wieku (m.in.: Krzysztofa Pendereckiego, Wojciecha Kilara, Henryka Mikołaja Góreckiego, Pawła Mykietyna).

Intrumentarium Warszawskiej Jesieni.

Podczas festiwalu publiczność może usłyszeć i zobaczyć zarówno instrumenty tradycyjne (orkiestrowe), instrumenty muzyki dawnej, jak i  rzadko używane, np.:

R18an4s2DyYHB
Ilustracja interaktywna przedstawia fortepian preparowany. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Fortepian preparowany to fortepian poddany modyfikacjom, bądź też wykorzystywany w sposób odmienny od tradycyjnej techniki gry, w celu osiągnięcia nietypowej barwy dźwięku. Wprowadzony przez Johna Cage'a, który zaczął wykorzystywać w ten sposób fortepian w eksperymentalnych kompozycjach z lat czterdziestych XX wieku. Preparacja może polegać na włożeniu między struny fortepianu różnych elementów np. śrub, sztućców, gwoździ, nałożeniu na struny koralików lub nakrętek. Modyfikacje sposobu gry obejmują m.in. uderzanie w struny bezpośrednio w pudle rezonansowym z pominięciem mechanizmu młoteczkowego fortepianu, np. pałkami.
Fortepian preparowany, mgslodz.pl, CC BY 3.3
RNdgf21ps0aT5
Ilustracja interaktywna przedstawia cytrę elektryczną. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Cytra elektryczna to tzw. Moodswinger. instrument muzyczny, należący do grupy chordofonów szarpanych. Stworzył go w roku 2006 Yuri Landman, holenderski muzyk i lutnik.
Cytra elektryczna, i.pinimg.com, CC BY 3.0
R12eYIu00kGvy
Ilustracja interaktywna przedstawia syntetyzator. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Syntezator to instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektronicznych, w którym dźwięk jest syntezowany w układach elektronicznych poprzez niezależne modelowanie poszczególnych aspektów dźwięku. Podstawową cechą syntezatora, odróżniającą go od innych instrumentów elektronicznych (np. organów elektronicznych i tzw. keyboardów), jest to, że użytkownik instrumentu ma pełną możliwość kształtowania charakterystyk dźwięku.
Syntetyzator, muziker.sk, CC BY 3.0
Polecenie 2

Wysłuchaj nagrania, następnie zapisz jakie instrumenty w nim słyszałeś.

RRnu8GaRPOwDp
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony spot „60.Warszawska Jesień”.
Spot „60.Warszawska Jesień”, www.warszawska-jesien.art.pl, CC BY 3.0
RchHayN3YmPS4
Po ustawieniu się kursorem myszy w szarym polu, należy w nie wpisać odpowiedź do polecenia. Nad polem umieszczone są przyciski: Zapisz (pozwala na zapisanie wpisanej odpowiedzi), Drukuj (umożliwia wydrukowanie wpisanej odpowiedzi), Wyczyść (usuwa wpisaną treść).

Imprezy towarzyszące, wydawnictwa.

Oprócz głównych koncertów Warszawskiej Jesieni wprowadzono również imprezy towarzyszące – koncerty, spotkania z kompozytorami, prezentacje książek, fotografii. Istnieje również internetowe radio festiwalowe, Kronika Dźwiękowa (każdego roku publikowane są wybrane utwory wykonane podczas festiwalu; zadaniem jest propagowanie muzyki polskiej – wydawane w 500 egzemplarzach).

W 2011 roku organizatorzy Warszawskiej Jesieni zainicjowali nowy projekt – Mała Warszawska Jesień. Przeznaczony został dla najmłodszych odbiorców w wieku od 4 do 12 lat. Zamiarem twórców było oswojenie młodych słuchaczy z nowymi, niepokojącymi dźwiękami oraz zachęcenie rodziców do uczestniczenia, ze swoimi pociechami, w koncertach i warsztatach.

Polecenie 3

Wysłuchaj nagrania, podczas słuchania zwórć uwagę na niepokojące dźwięki w nim przedstawione.

Ra81SSEcFpGKD
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Mała Warszawska Jesień”.
RNFiahDd6Gklo
Ćwiczenie 1
Podczas lekcji pojawiły się instrumenty, które można zobaczyć i usłyszeć podczas ”Warszawskich Jesieni” . Przyporządkuj prawidłowe nazwy do ilustracji.
RgkQ8z45vZWih
Ćwiczenie 2
Podczas festiwalu prezentowana jest muzyka wielu kompozytorów polskich i zagranicznych. Którego twórcy utwory brzmiały najczęściej? Możliwe odpowiedzi: 1. Krzysztof Penderecki, 2. Witold Lutosławski, 3. Wojciech Kilar
Rn3Jfsmdwmr9E
Ćwiczenie 3
Przyporządkuj imię kompozytora do jego nazwiska: Krzysztof Możliwe odpowiedzi: 1. Górecki, 2. Lutosławski, 3. Cage, 4. Penderecki, 5. Kilar Witold Możliwe odpowiedzi: 1. Górecki, 2. Lutosławski, 3. Cage, 4. Penderecki, 5. Kilar Wojciech Możliwe odpowiedzi: 1. Górecki, 2. Lutosławski, 3. Cage, 4. Penderecki, 5. Kilar Henryk Mikołaj Możliwe odpowiedzi: 1. Górecki, 2. Lutosławski, 3. Cage, 4. Penderecki, 5. Kilar John Możliwe odpowiedzi: 1. Górecki, 2. Lutosławski, 3. Cage, 4. Penderecki, 5. Kilar
R1BwRbHUjuVbF
Ćwiczenie 4
Połącz hasła i daty z lewej kolumny z opisami z prawej kolumny. 1956 Możliwe odpowiedzi: 1. po raz pierwszy odbył się Międzynarodowy Festiwal Warszawska Jesień, 2. organizatorzy Warszawskiej Jesieni, 3. są pomysłodawcami festiwalu, 4. odbywają się tam główne koncerty Warszawskiej Jesieni, 5. odbył się 60. jubileuszowy festiwal Warszawska Jesień Filharmonia Narodowa w Warszawie Możliwe odpowiedzi: 1. po raz pierwszy odbył się Międzynarodowy Festiwal Warszawska Jesień, 2. organizatorzy Warszawskiej Jesieni, 3. są pomysłodawcami festiwalu, 4. odbywają się tam główne koncerty Warszawskiej Jesieni, 5. odbył się 60. jubileuszowy festiwal Warszawska Jesień Związek Kompozytorów Polskich Możliwe odpowiedzi: 1. po raz pierwszy odbył się Międzynarodowy Festiwal Warszawska Jesień, 2. organizatorzy Warszawskiej Jesieni, 3. są pomysłodawcami festiwalu, 4. odbywają się tam główne koncerty Warszawskiej Jesieni, 5. odbył się 60. jubileuszowy festiwal Warszawska Jesień 2017 Możliwe odpowiedzi: 1. po raz pierwszy odbył się Międzynarodowy Festiwal Warszawska Jesień, 2. organizatorzy Warszawskiej Jesieni, 3. są pomysłodawcami festiwalu, 4. odbywają się tam główne koncerty Warszawskiej Jesieni, 5. odbył się 60. jubileuszowy festiwal Warszawska Jesień Tadeusz Baird i Kazimierz Serocki Możliwe odpowiedzi: 1. po raz pierwszy odbył się Międzynarodowy Festiwal Warszawska Jesień, 2. organizatorzy Warszawskiej Jesieni, 3. są pomysłodawcami festiwalu, 4. odbywają się tam główne koncerty Warszawskiej Jesieni, 5. odbył się 60. jubileuszowy festiwal Warszawska Jesień
R1dqJsGyXzvsN
Ćwiczenie 5
Międzynarodowy Festiwal Warszawska Jesień to prezentacje: Możliwe odpowiedzi: 1. muzyki dawnej, 2. muzyki współczesnej, 3. muzyki rozrywkowej
RCgOgMAlvxOeL
Ćwiczenie 6
Mała Warszawska Jesień to: Możliwe odpowiedzi: 1. Instytucja muzyczna dla dzieci w Warszawie, 2. Imprezy dla dzieci towarzyszące festiwalowi muzycznemu, 3. Koncerty i warsztaty dla dzieci
R1C9UmJZzKAxJ
Ćwiczenie 7
Wysłuchaj utworu: Johny Cage, V Sonata i wskaż instrument, na którym został wykonany.

Słownik pojęć

Związek Kompozytorów Polskich
Związek Kompozytorów Polskich

polskie stowarzyszenie zrzeszające kompozytorów i muzykologów organizujące koncerty, konferencje muzkologiczne, wystawy, konkursy, konkursy kompozytorskie, gromadzące informacje dotyczące współczesnej muzyki polskiej.

Kompozytor
Kompozytor

twórca utworów muzycznych

Klasycy XX wieku
Klasycy XX wieku

kompozytorzy tworzący w XX wieku dzieła muzyczne uznane za doskonałe, wzorcowe ( m.in.: Igor Strawiński, Bela Bartok, Arnold Schoenberg, Witold Lutosławski).

Awangardyści
Awangardyści

przedstawiciele lub zwolennicy awangardyzmu – kierunku w XX‑wiecznej sztuce, charakteryzującego się sprzeciwem wobec tradycji i powszechnie panującym regułom estetycznym.

Fortepian preparowany
Fortepian preparowany

fortepian poddany modyfikacjom, bądź też wykorzystywany w sposób odmienny od tradycyjnej techniki gry, w celu osiągnięcia nietypowej barwy dźwięku. Wprowadzony przez Johna Cage'a, który zaczął wykorzystywać w ten sposób fortepian w eksperymentalnych kompozycjach z lat czterdziestych XX wieku. Preparacja może polegać na włożeniu między struny fortepianu różnych elementów np. śrub, sztućców, gwoździ, nałożeniu na struny koralików lub nakrętek. Modyfikacje sposobu gry obejmują m.in. uderzanie w struny bezpośrednio w pudle rezonansowym z pominięciem mechanizmu młoteczkowego fortepianu, np. pałkami.

Cytra elektryczna
Cytra elektryczna

tzw. Moodswinger. instrument muzyczny, należący do grupy chordofonów szarpanych. Stworzył go w roku 2006 Yuri Landman, holenderski muzyk i lutnik.

Syntezator
Syntezator

instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektronicznych, w którym dźwięk jest syntezowany w układach elektronicznych poprzez niezależne modelowanie poszczególnych aspektów dźwięku.
Podstawową cechą syntezatora, odróżniającą go od innych instrumentów elektronicznych (np. organów elektronicznych i tzw. keyboardów), jest to, że użytkownik instrumentu ma pełną możliwość kształtowania charakterystyk dźwięku.

Źródło: awangardy.sjp.pl

Źródło: pwn.sjp.pl

Biblioteka muzyczna

R5vBmwgEMz9oo
Ilustracja interaktywna przedstawia pięciolinię z nutami. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony trailer „Warszawskiej Jesieni 2016”
RI9UmuWsTBvy8
Ilustracja interaktywna przedstawia pięciolinię z nutami. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony trailer „Warszawskiej Jesieni 2011”
RRnu8GaRPOwDp
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony spot „60.Warszawska Jesień”.
Spot „60.Warszawska Jesień”, www.warszawska-jesien.art.pl, CC BY 3.0
Ra81SSEcFpGKD
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Mała Warszawska Jesień”.
R1clEUiXCBaKJ
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzona sonata II For Prepared Piano.
John Cage, „II Sonata na fortepian preparowany”, AMFN, CC BY 3.0

Bibliografia

Andrzej Chłopecki, Warszawska Jesień w tekstach Andrzeja Chłopeckiego, red. M. Szoka i K. Naliwajek‑Mazurek, Polskie Centrum Informacji Muzycznej, Warszawa 2013.

Dorota Szwarcman, Czas Warszawskich Jesieni, Wydawnictwo Piotra Marciszuka Stentor, Warszawa 2007.