Wydrukuj Zapisz jako PDF Dodaj do ulubionych Udostępnij materiał
RJaHTA4TAdcip

Wisłą do Gdańska, czyli rzecz o gospodarce Polski w XVI w.

R19GU9VAPZdcF

Linia chronologiczna

RFp5eW6NNctiu
Ry3XUquEya281
Ćwiczenie 1
Wskaż prawidłowe wyrazy, Folwark pańszczyźniany – gospodarstwo rolne lub rolno – hodowlane nastawione na zbyt, którego funkcjonowanie opierało się na przymusowej, darmowej płatnej pracy chłopa na rzecz właściciela ziemi. Gospodarka folwarczno – pańszczyźniana to typ gospodarki feudalnejkapitalistycznej, która rozwinęła się w Europie Środkowo – Wschodniej Zachodniej w XVI w. Polegała na produkcji zboża hodowlanej w folwarkach szlacheckich, w których pracowali pańszczyźniani chłopi.

Zapoznaj się ze źródłami historycznym przedstawiającymi rozwój gospodarczy Polski na przełomie XV/ XVI wieku.

RNxeQE0ak4flj

Źródło 1. Mapa. Polska i Litwa w XVI w., CARTE

RIO9eTN4Outuq
RNxeQE0ak4flj

Źródło 2. Cudzoziemcy o miastach polskich w XVI w. [fragment].

Główniejsze miasta są w Małopolsce: Kraków, największe i najpiękniejsze ze wszystkich miast polskich, bo mające większą część domów murowanych z cegły i bardzo piękny zamek królewski, gdy wszystkie inne miasta są drewniane. Po Krakowie najpierwsze są; Lublin, Lwów i Kamieniec Podolski.
W Wielkopolsce: Poznań, w Prusach Królewskich [na Pomorzu] Gdańsk, bardzo piękne, ludne i dobrze zbudowane miasto, dlatego, że jest jednym z najgłówniejszych portów Morza Północnego i Bałtyckiego, Toruń i Gniezno […].

RNxeQE0ak4flj

Źródło 3. Związek Gdańska z Polską. Izaak van den Blocke. 
Wielka Sala Rady, zwana Salą Czerwoną, Ratusza Głównego Miasta w Gdańsku (1608).

RizW13ad0086q

Indeks górny [źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Apoteoza_Gdanska.jpg] Indeks górny koniec

RNxeQE0ak4flj

Źródło 4. Fotografia. Gdańsk. Stare nabrzeże portowe z Żurawiem.

RwAlZ8AAcjPjS

Indeks górny [źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:D%C5%82ugie_Pobrze%C5%BCe_in_Gda%C5%84sk_(Mot%C5%82awa).jpg] Indeks górny koniec
żuraw – tu: dźwig portowy, służący do załadunku towarów i stawiania masztów na statkach

RNxeQE0ak4flj

Źródło 5. Wilhelm August Stryowski.
Flisacy nad Wisłą (obraz z 1881 r.).

R1FDLcySiHTEG

Indeks górny [źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Stryowski‑Flisacy_nad_Wisla.jpg] Indeks górny koniec

RNxeQE0ak4flj

Źródło 6. Spław zboża Wisłą. Rycina z epoki.

R1A60qFBEiq3e

Indeks górny [źródło: http://cpx.republika.pl/handel.htm#Transport Indeks górny koniec

RNxeQE0ak4flj

Źródło 7. Fotografia. Kazimierz Dolny nad Wisłą. Spichlerz zbożowy Mikołaja Przybyły z XVI w.

RtCbSPnxwdz5C

Indeks górny [źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Kazimierz_Dolny‑Spichlerz.jpg] Indeks górny koniec

RNxeQE0ak4flj

Źródło 8. Juliusz Ruggieri o handlu Polski w drugiej połowie XVI w. [fragment].

Polska prowadzi handel nie tylko z sąsiadami, lecz i z odleglejszymi krajami […]. Cały prawie handel skupiony jest w Gdańsku, porcie nad Morzem Bałtyckim, należącym do króla polskiego. W sierpniu odbywa się tu wielki jarmark św. Dominika […] i wtedy do portu zawija przeszło 400 okrętów naładowanych winem francuskim i hiszpańskim, jedwabiem, oliwą, cytrynami, konfiturami hiszpańskimi, korzeniami portugalskimi, cyną i suknem angielskim. Zastają w Gdańsku magazyny pełne pszenicy, żyta i innego zboża, lnu, konopi, wosku, miodu, potażu, drzewa do budowy, solonej wołowiny […], którymi kupcy rozładowane swoje okręty na powrót ładują […] Zboże zaś i inne płody spławiają [szlachta polska] do Gdańska na wiosnę i sprzedają […] kupcom gdańskim, którzy składają je w swoich magazynach na następny jarmark, a że oni sami tylko mogą prowadzić ten handel, są niezmiernie bogaci i nie masz miasta, z którego by król polski mógł mieć więcej pieniędzy […].

korzenie – tu: przyprawy np. cynamon, imbir, wanilia, pieprz
potaż – substancja pochodząca ze spalania drewna, służyła do wyrobu m.in. mydła i szkła

RqHZRtL5dBcFI

Ćwiczenia

Na podstawie źródeł 1‑2.

Ćwiczenie 2

Na mapie pokaż najważniejsze miasta, w których powstały porty rzeczne.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 3

Wskaż na mapie rzeki, którymi spławiano zboże do Gdańska. Podaj ich nazwy.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 4

Napisz, które miasta Rzeczypospolitej wzbudzały szczególny podziw wśród cudzoziemców i dlaczego?

uzupełnij treść
Ćwiczenie 5

Wśród miast wymienionych w tekście źródłowym są ośrodki leżące nad rzekami. Zlokalizuj je na mapie.

uzupełnij treść

Na podstawie źródła 3.

Ćwiczenie 6

Wskaż element obrazu potwierdzający zdanie, że Gdańsk był dla Polski „oknem na świat”.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 7

Wskaż fragment obrazu, który ilustruje udaną transakcję handlową między kupcem a szlachcicem. Czy kupiec jest gdańszczaninem, czy cudzoziemcem – jak myślisz?

uzupełnij treść
Ćwiczenie 8

Odszukaj na obrazie fontannę, symbol Gdańska. W której części miasta możemy ją dziś obejrzeć?

uzupełnij treść
Ćwiczenie 9

Napisz, które fragmenty zabudowy miejskiej świadczyły o zamożności kupców gdańskich.

uzupełnij treść

Na podstawie źródeł 5‑6.

Ćwiczenie 10

Czym zajmowali się flisacy? Co decydowało o powodzeniu ich pracy?

uzupełnij treść

Na podstawie źródła 8.

Ćwiczenie 11

Wymień towary sprowadzane do Polski. Ustal, skąd one pochodziły. Uzasadnij, że Rzeczypospolita w XVI wieku była spichlerzem Europy.

uzupełnij treść
Rw0S1YUr3jQRx

Praca domowa

Poszukaj w zasobach Internetu ilustracji pomnika flisaka w Toruniu. Z tą postacią wiąże się ciekawa legenda. Zapoznaj się z nią.

Ustal, gdzie obecnie w Polsce możemy zobaczyć flisaków przy pracy.

Warto przeczytać

Wojna trzynastoletnia i jej gospodarcze konsekwencje.

Chłopi i gospodarka folwarczno‑pańszczyźniana.

Polska spichlerzem Europy.