Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
Ri73WgNmhRLK31

Wojciech Kilar i jego następcy

Źródło: online-skills, licencja: CC0.

Ważne daty

1932‑2013 - lata życia Wojciecha Kilara

1953 - rok urodzenia Krzesimira Dębskiego

1955 - rok urodzenia Zbigniewa Preisnera

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela

RxE4lSTAlZamh
Scenariusz zajęć do pobrania

I. Indywidualna i zespołowa ekspresja muzyczna.

4. W zakresie słuchania i percepcji muzyki. Uczeń:

1) świadomie słucha wybranych dzieł literatury muzycznej (w całości lub fragmentów):

b) muzyki jazzowej i rozrywkowej;

2) rozpoznaje ze słuchu:

e) aparat wykonawczy: solista, zespół kameralny, chór, orkiestra, big‑band i zespół folkowy;

3) rozpoznaje i analizuje utwory muzyczne określając ich elementy, nastrój i charakter, formułuje wypowiedzi, stosując pojęcia charakterystyczne dla języka muzycznego;

4) przedstawia słuchaną muzykę za pomocą środków pozamuzycznych (łącząc muzykę z innymi obszarami wiedzy):

b) rysuje, maluje oraz układa teksty do muzyki;

c) werbalizuje emocje i odczucia;

d) opisuje słowami cechy i charakter słuchanych utworów.

II. Język i funkcje muzyki, myślenie muzyczne, kreacja i twórcze działania.

4. Uczeń wykazuje się znajomością i dokonuje charakterystyki:

a) muzyki ze względu na jej rodzaj (wokalna, instrumentalna, wokalno‑instrumentalna, artystyczna, rozrywkowa, ludowa oraz do wyboru: sakralna, filmowa, teatralna i inne);

7. Porządkuje chronologicznie postacie kompozytorów: np. (…) Wojciech Kilar.

8. Potrafi uzasadnić własne preferencje muzyczne, argumentując swoje wybory.

III. Kultura muzyczna, narodowe i światowe dziedzictwo kulturowe. Uczeń:

1. zna repertuar kulturalnego człowieka, orientując się w sztandarowych utworach z dziejów historii muzyki i współczesnej kultury muzycznej oraz wartościowej muzyki popularnej;

Nauczysz się

charakteryzować muzykę filmową;

opisywać polskich kompozytorów muzyki filmowej;

rozpoznawać ze słuchu utwory muzyczne;

stosować właściwą terminologię muzyczna.

Znaczenie muzyki w filmie

Kinematografia łączy elementy wielu dziedzin sztuki, m.in. teatru, plastyki, muzyki. Początkowo w filmach niemych ścieżka dźwiękowa wykonywana była na żywo, najczęściej przez pianistów. Z czasem, wraz z rozwojem technologii, możliwe było jednoczesne odtwarzanie obrazu i dźwięku, co wpłynęło na powstanie  nowego gatunku - muzyki filmowej.

Wojciech Kilar – mistrz polskiej muzyki filmowej

PolonezPolonezPolonezPolonezWojciech Kilar był jednym z najwybitniejszych kompozytorów muzyki filmowej. Współpracował z reżyserami polskimi i zagranicznymi, m.in. Andrzejem Wajdą, Krzysztofem Zanussim, Kazimierzem Kutzem, Romanem Polańskim, Francisem Fordem Coppolą, Jane Campion. Skomponował muzykę do około 170 filmów. Najsłynniejszym przykładem jego twórczości jest Polonez z filmu Pan Tadeusz w reżyserii Andrzeja Wajdy. Utwór odwołuje się do polskiej tradycji szlacheckiej i wykorzystuje elementy ludowe.

Jesienią 1996 roku Wojciech Kilar mówił o sobie: „Myślę, tak siebie oceniam, że jestem człowiekiem wesoło‑smutnym, jak taki akord, bardzo banalny, używany od czasów impresjonistów – molowy z dodaną małą septymą”.

RuWr4Spilg6Gu
Ilustracja interaktywna 1. Kilar Wojciech
ur. 17 VII 1932, Lwów zm. 29 XII 2013, Katowice
kompozytor;, 2. Od 1998 członek PAU; twórczość początkowo pod wpływami I.F. Strawinskiego, B. Bartóka Oda Béla Bartók in memoriam (1957), także jazzu Riff 62 (1962)., 3. W późniejszym czasie Kilar zaczyna zagłębiać się w neoprymitywizm i neofolkloryzm Krzesany na orkiestrę (1974), poemat symfoniczny Kościelec 1909 (1976); Siwa mgła na baryton i orkiestrę (1979), Exodus na sopran, chór i wielką orkiestrę symfoniczną (1981), Angelus na sopran, chór i orkiestrę (1984), Orawa na 15 instrumentów smyczkowych (1986), September Symphony (2003)., 4. Wybitny twórca muzyki filmowej, stworzył ilustracje muzyczne do ponad 100 filmów, m.in.: K. Kutza (Sól ziemi czarnej 1969, Perła w koronie 1971, Śmierć jak kromka chleba 1994), R. Polańskiego (Pianista 2001), A. Wajdy (Ziemia obiecana 1974, Pan Tadeusz 1999, Zemsta 2002), K. Zanussiego (Struktura kryształu 1969, Iluminacja 1973, Barwy ochronne 1976), F. Coppoli (Drakula 1992), R. Polańskiego (Pianista 2003, nagrodzony Cezarem) i muzyki teatralnej. Laureat wielu nagród, 1980 otrzymał nagrodę państwową I stopnia; 2012 odznaczony Orderem Orła Białego., 5. Źródło: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Kilar-Wojciech;3922181.html
Wojciech Kilar (1932-2013), wikimedia.org, CC BY 3.0
Polecenie 1

Wysłuchaj Poloneza z filmu Pan Tadeusz w reżyserii Andrzeja Wajdy. Opisz emocje towarzyszące Ci podczas słuchania, wymień skład wykonawczy, brzmienie jakich instrumentów rozpoznajesz?

Roq8r5b6ZwNMJ
Ilustracja interaktywna przedstawia plakat z filmu „Pan Tadeusz. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Pan Tadeusz”.
Plakat z filmu „Pan Tadeusz” (1999) , Wikimedia, domena publiczna (ilustracja) / Wojciech Kilar, Polonez z filmu „Pan Tadeusz” (utwór) / online-skills, CC BY 3.0
R1P2FRvph4D0x
Po ustawieniu się kursorem myszy w szarym polu, należy w nie wpisać odpowiedź do polecenia. Nad polem umieszczone są przyciski: Zapisz (pozwala na zapisanie wpisanej odpowiedzi), Drukuj (umożliwia wydrukowanie wpisanej odpowiedzi), Wyczyść (usuwa wpisaną treść).

Następcy Wojciecha Kilara

Krzesimir Dębski

Krzesimir Dębski jest polskim kompozytorem muzyki filmowej. Napisał ścieżkę dźwiękową do ponad 50 produkcji, m.in. Cudownego dziecka Wojciecha Dzikiego, Ogniem i mieczem Jerzego Hoffmana, serialu Ranczo emitowanego na stacji TVP1. Jednym z jego najbardziej znanych dzieł jest PolonezPolonezPolonezHusarii z filmu Ogniem i mieczem. Utwór wykorzystuje formę stylizowanego polonezaPolonezpoloneza, poprzez wykorzystanie sekcji dętej, prowadzącej temat kompozycji, oraz sekcji rytmicznej (kotły, talerze) przypomina marsz wojskowy.

R1ULy3xCTqLQv
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografie Krzesimira Dębskiego. Ukazany jest starszy mężczyzna od pasa w górę. Ubrany jest w jasny garnitur Na ilustracji umieszczone są kolejno ponumerowane aktywne punkty, po wybraniu których wyświetlą się dodatkowe informacje: 1. Dębski Krzesimir
ur. 26 X 1953, Wałbrzych
skrzypek, kompozytor i dyrygent, 2. 1981–86 kier. zespołu String Connection, z którym występował na festiwalach jazzowych w kraju i za granicą; jako aranżer i dyrygent współpracuje m.in. z A. Makowiczem; utwory orkiestrowe (Sinfonietta 1993), kamer. (Skane Quartet 1987), wokalno-instrumentalne (Missa brevis 1988), kompozycje jazzowe, muzyka elektroniczna, i filmowa (Ogniem i mieczem J. Hoffmana 1999)., 3. Źródło: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Debski-Krzesimir;3892310.html
Krzesimir Dębski, autor fotografii: Jarosław Roland Kruk, Wikipedia, CC BY 3.0
Polecenie 2

Wysłuchaj kompozycji Atak kmieci z filmu Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem w reżyserii Jerzego Hoffmana. Opisz jakie emocje wywołuje muzyka i narysuj kadr filmowy, który mógłby odzwierciedlać muzykę.

R1VooG9TheG1W
Ilustracja interaktywna przedstawia plakat z filmu „Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Atak kmieci”.
Plakat z filmu „Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem.”, filmweb.pl (ilustracja) / Krzesimir Dębski, „Atak kmieci” (utwór) / online-skills, CC BY 3.0
RSZhfi6qMDqvP
Po ustawieniu się kursorem myszy w szarym polu, należy w nie wpisać odpowiedź do polecenia. Nad polem umieszczone są przyciski: Zapisz (pozwala na zapisanie wpisanej odpowiedzi), Drukuj (umożliwia wydrukowanie wpisanej odpowiedzi), Wyczyść (usuwa wpisaną treść).

Zbigniew Preisner

Zbigniew Preisner jest polskim kompozytorem muzyki filmowej. Samodzielnie uczył się gry na gitarze i fortepianie, nigdy nie ukończył szkoły muzycznej. Pierwsze kompozycje zaczął pisać już w liceum. Jest twórcą ścieżki dźwiękowej do wielu filmów polskich oraz zagranicznych, m.in. cyklu Dekalog Krzysztofa Kieślowskiego, Zabić Księdza Agnieszki Holland, Podwójne życie Weroniki Krzysztofa Kieślowskiego. Muzyka do ostatniego z wymienionych filmów przyniosła mu ogromną sławę.

RV2n05Pk4rHQk
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię uśmiechniętego Zbigniewa Preisnera, polskiego kompozytora muzyki filmowej oraz teatralnej. Mężczyzna ukazany jest w pozycji frontalnej oraz od ramion w górę. Ubrany jest w granatową marynarkę i koszulę. Na ilustracji umieszczone są kolejno ponumerowane aktywne punkty, po wybraniu których wyświetlą się dodatkowe informacje: 1. Preisner Zbigniew
ur. 20 V 1955, Bielsko-Biała
kompozytor, 2. Od 1978 współpracuje z Piwnicą pod Baranami w Krakowie; zyskał rozgłos muzyką do filmów, zwłaszcza w reżyserii K. Kieślowskiego (Podwójne życie Weroniki, 1991–93 nominacje za muzykę: do Oscara i Golden Globe Award, Dekalog, nominacja do Cezara); Requiem dla mojego przyjaciela (1998)., 3. Źródło: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Preisner-Zbigniew;3962040.html
Zbigniew Preisner, Wikipedia, CC BY 2.0
Polecenie 3

Wysłuchaj poniższego utworu i zwróć uwagę na charakter utworu, oraz jego obsadę wykonawczą. Czy potrafisz wskazać jakim głosem operuje śpiewaczka? Swoją odpowiedź skonsultuj z nauczycielem.

R1AMfW4aYpOcm
Ilustracja interaktywna przedstawia plakat z filmu „Podwójne życie Weroniki”. Na czarnym tle widoczny jest wiązany but. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Van den Budenmayer: Concerto en mi mineur” z filmu „Podwójne życie Weroniki”.
Plakat z filmu „Podwójne życie Weroniki”, wikimedia / Zbigniew Preisner, Van den Budenmayer: Concerto en mi mineur (utwór) / online-skills, CC BY 3.0
R1BHB4f42bFgl
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.
Polecenie 4

Z pośród wysłuchanych na dzisiejszych lekcji utworów wybierz jeden, który się Tobie najbardziej podobał. Uzasadnij swój wybór. Podziel się swoim wyborem na forum klasy.

R10FxtWpOy5Fg
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.
RknnAcUZXFoJj
Ćwiczenie 1
Dopasuj imię i nazwisko kompozytora do ilustracji.
RvHUIKvH61A8X
Ćwiczenie 2
Zaznacz zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Muzyka filmowa to gatunek związany z kinematografią., 2. Początkowo filmy nieme nie posiadały dźwięku., 3. Kinematografia łączy elementy plastyki, teatru i muzyki., 4. Muzyka nie wpływa na odbiór filmu.
R1D76696MEpJq
Ćwiczenie 3
Wysłuchaj nagrania. Zaznacz imię i nazwisko kompozytora dzieła. Możliwe odpowiedzi: 1. Krzesimir Dębski, 2. Zbigniew Preisner, 3. Wojciech Kilar
RQ1C0hMUcUWZm
Ćwiczenie 4
Dopasuj twórcę ścieżki dźwiękowej do filmu.
RO6A4bnph5vv3
Ćwiczenie 5
Zaznacz tytuły filmów, do których muzykę napisał Zbigniew Preisner. Możliwe odpowiedzi: 1. Pan Tadeusz, 2. Zabić Księdza, 3. Ogniem i mieczem, 4. Podwójne życie Weroniki, 5. Ranczo
RbHzYk6q98vL6
Ćwiczenie 6
Wysłuchaj nagrania. Zaznacz tytuł kompozycji. Możliwe odpowiedzi: 1. Podwójne życie Weroniki, 2. Polonez z filmu Pan Tadeusz, 3. Pieśń kmieci z filmu Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem.
R6yAkW7ol18hT
Ćwiczenie 7
Uporządkuj chronologicznie polskich kompozytorów muzyki filmowej. Elementy do uszeregowania: 1. Krzesimir Dębski, 2. Zbigniew Preisner, 3. Wojciech Kilar

Słownik pojęć

Polonez
Polonez

polski taniec narodowy tańczony parami w chodzonym korowodzie; też: muzyka do tego tańca lub utwór muzyczny oparty na jego rytmie.

Źródło: sjp.pwn.pl

Biblioteka muzyczna

Roq8r5b6ZwNMJ
Ilustracja interaktywna przedstawia plakat z filmu „Pan Tadeusz. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Pan Tadeusz”.
Plakat z filmu „Pan Tadeusz” (1999) , Wikimedia, domena publiczna (ilustracja) / Wojciech Kilar, Polonez z filmu „Pan Tadeusz” (utwór) / online-skills, CC BY 3.0
R1VooG9TheG1W
Ilustracja interaktywna przedstawia plakat z filmu „Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Atak kmieci”.
Plakat z filmu „Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem.”, filmweb.pl (ilustracja) / Krzesimir Dębski, „Atak kmieci” (utwór) / online-skills, CC BY 3.0
R1AMfW4aYpOcm
Ilustracja interaktywna przedstawia plakat z filmu „Podwójne życie Weroniki”. Na czarnym tle widoczny jest wiązany but. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny „Van den Budenmayer: Concerto en mi mineur” z filmu „Podwójne życie Weroniki”.
Plakat z filmu „Podwójne życie Weroniki”, wikimedia / Zbigniew Preisner, Van den Budenmayer: Concerto en mi mineur (utwór) / online-skills, CC BY 3.0

Bibliografia

Cieszę się darem życia. Rozmowy z Wojciechem Kilarem przeprowadzili Klaudia Podobińska i Leszek Polony, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2014.

Józef Chomiński, Krystyna Wilkowska‑Chomińska, Historia muzyki, PWM, Warszawa 1989.

Ryszard Wolański, Leksykon polskiej muzyki rozrywkowej, wyd. Morex, 1995.

https://encyklopedia.pwn.pl/