Aktualności

Kształcenie na odległość

Programy nauczania i scenariusze zajęć do kształcenia ogólnego

Epodręczniki PO KL

Katalog Zasobów Dodatkowych

Wsparcie psychologiczno-pedagogiczne

Gra edukacyjna „Godność, wolność i niepodległość”


Wsparcie użytkownika

Filmy instruktażowe i instrukcje

Poradnik dla użytkownika

Najczęściej zadawane pytania wraz z odpowiedziami

Filmy instruktażowe i instrukcje
Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
R1M3AtIoaq9kI

Wybrane eksperymenty i nowe technologie w muzyce XX wieku.

Ważne daty

1912‑1992 – lata życia Johna Cage`a

1928 – powstanie fali Martenota

1935 – powstanie gitary elektrycznej

1935 – powstanie organów Hammonda

1952 – premiera 4’33” Johna Cage`a

1959 – powstanie pierwszego syntezatora

1963 – wyprodukowanie pierwszego syntezatora Roberta Mooga

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela

R1H1gmfmBZHaw1
Scenariusz zajęć do pobrania.
Źródło: online-skills, licencja: CC0.

I. Muzyka w ujęciu historycznym – periodyzacja, język, właściwości i charakterystyka.

8. Muzyka XX i XXI wieku. Uczeń:

2) wymienia środki wykonawcze muzyki XX i XXI wieku i opisuje: fortepian preparowany, fale Martenota, organy Hammonda, syntezator (Mooga), zastosowanie taśmy magnetofonowej, instrumenty elektroakustyczne i elektroniczne;

II. Analiza i interpretacja dzieł muzycznych. Uczeń:

1) zna podstawowe terminy i pojęcia właściwe dla opisu i zrozumienia wybranych dzieł muzycznych;

III. Tworzenie wypowiedzi związanych z historią i kulturą muzyczną. Uczeń:

1) wypowiada się w formie ustnej (np. dyskusja, prezentacja, debata itp.) i/lub pisemnej (np. esej, referat itp.) o dziełach muzycznych w oparciu o podstawową terminologię;

Nauczysz się

opisywać środki wykonawcze muzyki XX wieku;

opisywać pierwsze elektrofony;

stosować właściwą terminologię muzyczną;

przyporządkowywać dzieło do autora.

Eksperymenty i nowe technologie w muzyce XX wieku

Druga rewolucja przemysłowa, przypadająca na II poł. XIX i początki XX wieku, przyczyniła się do silnego rozwoju nauki i techniki oraz wpłynęła na tempo przemian w ostatnim stuleciu. Również w muzyce kompozytorzy odchodzili od tradycyjnych reguł, opierając się na nowatorskich pomysłach i  rozwiązaniach. Zarówno w sferze twórczej, jak i wykonawczej podstawowym zabiegiem stał się eksperyment. Kompozytorzy sięgali po nowe rozwiązanie, oprócz tradycyjnych instrumentów wykorzystywali przedmioty codziennego użytku. Dzięki wynalazkom zmienił się charakter muzyki oraz wykształciły się style, związanie bezpośrednio z nowym instrumentariumInstrumentariuminstrumentarium. Pod wpływem systemu nagłośnienia i metod analogowego, a później cyfrowego zapisu dźwięku, możliwe było rejestrowanie koncertów, spektakli, widowisk. Przełomowym odkryciem okazało się radio, dzięki któremu dźwięk emitowany mógł być na odległość, a muzyka rozpowszechniła się, docierając do szerokiego grona odbiorców.

RNc4NrGUDXhld
Wybrane nośniki i urządzenia używane do odtwarzania muzyki, online-skills, CC BY 3.0

John Cage i jego eksperymenty

Jednym z najważniejszych rewolucjonistów w muzyce XX wieku jest John Cage. Sławę przyniosło mu wykorzystanie techniki preparacjiPreparowaniepreparacji. Pierwszym instrumentem poddanym eksperymentowi był fortepian – kompozytor umieścił pomiędzy jego strunami kawałki filcu, szmatek, a nawet gwoździ oraz sztućców, co pozwoliło na wydobycie zmodyfikowanego dźwięku, a nawet imitację instrumentów perkusyjnych. Mechanizm klawiszowy mógł zostać także pominięty, a struna wprawiana była w ruch za pomocą palców, paznokci lub pałek. Technikę tę stosowano później również na innych instrumentach: gitarze, harfie, skrzypcach.

Rx3f9kYpOS0Ci
Ilustracja interaktywna przedstawia fortepian preparowany Andrei Neumann. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Sonata II na fortepian preparowany, autorstwa Johnego Cage'a, wykonawca: Boris Berman. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Susanna Bolle (fot.), fortepian preprarowany Andrei Neumann, 2010, Geothe-Institute, Boston, Stany Zjednoczone, wikimedia.org, CC BY 2.0 (ilustracja); John Cage, Sonata II na fortepian preparowany, 1946-1948, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)

W swoich kompozycjach Cage wykorzystywał przedmioty, które nie były nawet instrumentami. Używał gramofonów o różnej prędkości odtwarzania, taśm magnetofonowych, kanistrów samochodowych, sztućców kuchennych, szumu odbiorników radiowych, ustawionych na różne częstotliwości. Uważał, że wszystko jest dźwiękiem, zatem wszystko może tworzyć muzykę. Przykładem takiego eksperymentu jest Imaginary Landscape no. 4 (March No. 2).

(…) instrumentem było dwanaście radioodbiorników obsługiwanych przez dwóch wykonawców – jeden odpowiedzialny był za zmienianie stacji, drugi za częstotliwość i barwę dźwięku. Oczywiście, każde ich posunięcie było zaplanowane przez Cage’a; co więcej, partyturaPartyturapartytura wciąż przedstawiona była za pomocą zwyczajowych znaków nutowych na pięciolinii. W przypadku tej kompozycji istotne wydaje się jednak co innego – rozdzielenie funkcji. Osoba, która wybiera częstotliwość, pod którą za każdym razem kryje się inny fragment danej audycji radiowej, powtarza moment otwierania i zamykania klapy fortepianu z „4’33’’” w wykonaniu Tudora, jej jedynym zadaniem jest wykonanie gestu, przekazanie wyroku kompozytora, udzielenia odpowiedzi na pytanie – grać czy nie grać? Szybko okazało się, że jakiekolwiek rozdzielanie ról nie jest tu potrzebne – liczy się tylko gest jako taki, bez jakichkolwiek danych na temat materii, na jaką ów gest wskaże. Cage zestawia fortepian, radio i parę innych rekwizytów odwołujących się do losowości (karty, woda w naczyniu...) w „Water Music”, gdzie ze wszystkich tych rekwizytów korzysta wykonawca, stawiając je w jednym rzędzie, uciekając od zależności pomiędzy dźwiękami przez nie wydawanymi – tym samym prezentując instrumenty w ich czysto performatywnej postaci.

Źródło: https://www.dwutygodnik.com/artykul/3495‑cage‑1-od‑halasu‑do‑jezyka‑liter‑i-ciszy.html

RGCayDATmTzPy
Ilustracja interaktywna przedstawia czarno-białą fotografię Johna Cage'a z 1988 r. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Imaginary Landscape No. 4, autorstwa Johnego Cage'a Wykonawca: Zespół złożony z 24 wykonawców, dyr. Matthias Mainz. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
Rob Boagerts/Anefo, fotografia Johna Cage'a, 1988, Archiwum Narodowe, Den Haag, Holandia, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); John Cage, Imaginary Landscape No. 4, 1951, youtube/HMKV (Hartware MedienKunstVerein), CC BY 3.0 (dźwięk)

Początki muzyki elektronicznej i syntezator Mooga

SyntezatorSyntezatorSyntezator to urządzenie mające na celu tworzenie całkowicie nowych dźwięków, nieosiągalnych na instrumentach akustycznych, lecz z drugiej strony dające możliwość jak najwierniejszego ich imitowania. W 1955 roku Columbia‑Priceton Studio wyprodukowało pierwsze takie urządzenie, nazwane RCA Electronic Music Synthesizer Mark I. Pozwalało ono na emitowanie i modulowanie 12 dźwięków, a jego kolejna wersja – RCA Electronic Music Synthesizer Mark II, która została wydana w 1957 roku potrafiła emitować i modulować 24 dźwięki. Urządzenie nie zdobyło ono jednak dużej popularności, głównie z powodu rozmiarów, ponieważ było wielkości dużej szafy.

R45JQMBhBrSOk
Fot. nieznany, od lewej Milton Babbitt, Peter Mauzey i Władimir Ussachevsky przy RCA Electronic Music Synthesizer Mark II, 1958, Uniwersytet Kolumbii, Nowy Jork, Stany Zjednoczone, encyclotronic.com, CC BY 3.0

Przełomem dla muzyki elektronicznej i technologii syntezowanego dźwięku okazał się Moog Modular, pierwszy miniaturowy syntezator, wyprodukowany przez Roberta Mooga w 1963 roku. Posiadał dwie klawiatury i możliwościami przewyższał RCA Electronic Music Synthesizer Mark II, np. pozwalał na zmianę głośności i lepszą jakość dźwięku, szybkie przenoszenie. Nowa technologia szybko rozpowszechniła się pośród muzyków, a urządzenie Mooga przynosiło ogromne zyski. Konstruktor udoskonalał produkt i wydawał kolejne edycje, umożliwiając jeszcze wierniejsze imitowanie instrumentów, a także możliwości modulacji dźwięku. Syntezator ulegał także postępującej ciągle miniaturyzacji. Instrument wpłynął na generację muzyki rozrywkowej, w dużej mierze kreując utwory The Beatles, The Doors, Steviego Wondera zespołu Kraftwerk

RTN7GTiIcjV23
Ilustracja interaktywna przedstawia jeden z modeli syntezatora Mooga z 1975 roku. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Przykład dźwięku z syntezatora Polymoog 280a. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
Automaton399 (fot.), Polymoog 280a jeden z modeli syntezatora Mooga z 1975 roku, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Dźwięk syntezatora Polymoog 280 A, online-skills, CC BY 3.0
RVs9K07g0eVZb
Ilustracja interaktywna przedstawia zespół The Beatlles wraz z Edem Sullivanem - 1969 r. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Here comes the Sun Wykonawca: The Beatles Utwór pochodzi z albumu Abbey Road wydanego w 1969 roku. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym charakterem.
Telewizja CBS (fot.), zespół The Beatlles wraz z Edem Sullivanem, 1969, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); The Beatles, „Here comes the Sun”, 1969, w utworze wykorzystany został syntezator Mooga, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)
Polecenie 1

Na podstawie powyższych nagrań muzycznych wyjaśnij, jaki wpływ na muzykę miał syntezator Mooga. Zwróć uwagę na wykorzystanie go w muzyce współczesnej.

R3edKfGjmzOt4
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.

Nowe instrumenty – organy Hammonda i fale Martenota

W XX wieku wykształcił się nowy typ instrumentów, elektrofonyElektrofonelektrofony, w których źródłem dźwięku jest drganie elektryczne. Pierwszymi były wyprodukowane w 1935 roku organy Hammonda. Początkowo ich dźwięk wytwarzany był przez wirniki, wprawione w ruch za pomocą wytworzonej elektrycznie fali magnetycznej. Obecnie mechanizm ten zamieniono na generator elektroniczny. Instrument zazwyczaj posiada dwie klawiatury ręczne oraz jedną nożną, co sprawia, że konsola przypomina kontuar organowy. Ogromną popularność instrumentu zdobył ze względu na ciepły i przyjemny dźwięk.

RvTxyKDLSgDK4
Ilustracja interaktywna przedstawia organy Hammonda – elektryczny instrument muzyczny. Klasyczna konstrukcja instrumentu posiada dwie 61-klawiszowe klawiatury i 25 (lub w wersji koncertowej 32) pedały. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Dźwięk organów Hammonda Wykonawca: Joe Pantano. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Salli (fot.), Organy Hammonda, wikimedia.org, CC BY 3.0 (ilustracja); Dźwięk organów Hammonda, online-skills, CC BY 3.0
R917GcsEaJlW4
Utwór: Bring Out Your Dead Wykonawca: Colosseum. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się skocznym, żwawym, wesołym charakterem.

Instrumentem należącym do grupy elektrofonów były także fale Martenota, nazwane od nazwiska ich wynalazcy Maurice`a Martenota (1928). Do linki przymocowany był pierścień, w którym muzyk umieszczał palec i za pomocą ruchów ręki modulował dźwięk – zmieniał jego wysokość i barwę. Instrument odniósł sukces i szybko stał został rozpowszechniony dzięki wykorzystaniu w kompozycjach zespołów rozrywkowych. Obecnie został wyparty przez nowoczesne syntezatory, umożliwiające cyfrową emisję dźwięku.

Fale Martenota

ROrGNDFqhWVKo
Film edukacyjny pt. „Fale Martenota”. Film przedstawia mężczyznę grającego na instrumencie. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym charakterem.

Fender i Gibson, czyli początki gitary elektrycznej

Pierwszym masowo produkowanym modelem gitary elektrycznej był Gibson ES‑150, powstały w 1935 roku. Instrument pozbawiony był pudła rezonansowego, które zastąpiły przekształcane przez przetworniki na energię elektryczną drgania stalowej struny, a dźwięk odtwarzany był przez głośnik. Nowe możliwości techniczne pozwoliły na modulację barwy, a także wykształcenie się nowych stylów gry. Instrument ten stał się podstawą niektórych stylów w muzyce rozrywkowej.

R1ZZnq4TSHznU
Ilustracja interaktywna przedstawia Fender Telecaster - gitara elektryczna produkowana od 1951. Wyposażona w dwa przetworniki single-coil, przykręcany gryf do korpusu czterema śrubami oraz stały mostek. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Brzmienie gitary Fender Telecaster. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Massimo Barbieri (fot.), Fender Telecaster, 1952, wikimedia.org, CC BY 3.0 (ilustracja), Brzmienie gitary Fender Telecaster, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)
RF70olTFj6Ap4
Ilustracja interaktywna przedstawia gitara Gibson Les Paul. Gibson Les Paul wyposażony jest w stały mostek. Charakterystyczne brzmienie zawdzięcza elektronice oraz drewnu. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. W odpowiedzi na wielką rewolucję na rynku, którą zapoczątkowały gitary Fendera, Ted McCarthy - ówczesny prezes firmy Gibson - zaprosił Les Paula do współpracy w celu stworzenia pierwszej gitary solid body spod znaku Gibsona. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Patrick Despoix (fot.), gitara Gibson Les Paul, wikimedia.org, CC BY 2.5 (ilustracja), Brzmienie gitary Gibson Les Pau, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)

Zadania

RMTmiKLybUulA
Ćwiczenie 1
Wskaż zdania prawdziwe Możliwe odpowiedzi: 1. W XIX wieku wynaleziono radio., 2. W XX wieku powstało wiele stylów muzycznych., 3. W XX w., dzięki metodom zapisu dźwięku możliwe było nagrywanie widowisk, spektakli i koncertów.
Ćwiczenie 2

Przyjrzyj się poniższej fotografii, a następnie uzupełnij informacje.

R1ENH9RJ8X6YUFotografia do ćwiczenia nr 2, encyclotronic.com, CC BY 3.0
Fotografia do ćwiczenia nr 2, encyclotronic.com, CC BY 3.0
R12pJYAVFvzs8
Polecenie do zadania brzmi: uzupełnij poniższy tekst.
Inna wersja zadania

Opisz pierwsze elektrofony.

Ćwiczenie 3

Wskaż tytuł kompozycji przedstawionej na nagraniu.

R1LdiJr0MdB6l
Przykład dźwiękowy do ćwiczenia nr 4. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym charakterem.
RsV3E8BsOP662
Wskaż tytuł kompozycji przedstawionej na nagraniu. Możliwe odpowiedzi: 1. Sonata II na fortepian preparowany, 2. Imaginary Landscape No. 4, 3. Here comes the Sun
Rn38R1oXJ0zSo
Ćwiczenie 4
Wskaż wynalazek, który rozpowszechnił się dzięki Robertowi Moogowi. Możliwe odpowiedzi: 1. Organy Hammonda, 2. Gitara elektryczna, 3. Fale Martenota, 4. Syntezator
Ćwiczenie 5

Wysłuchaj nagrania, a następnie uzupełnij informacje o instrumencie.

R1VBQZiFtV64N
Przykład dźwiękowy do ćwiczenia nr 6. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
RI8ZN56sEJBwJ
Wysłuchaj nagrania, a następnie uzupełnij informacje o instrumencie. Fender Tu uzupełnij pierwotnie miała się nazywać Broadcaster. Gitara powstała wiosną Tu uzupełnij roku i odniosła komercyjny sukces.
R1UbEZa2ivAdK
Ćwiczenie 6
Wskaż datę powstania fali Martenota. Możliwe odpowiedzi: 1. 1928, 2. 1935, 3. 1943, 4. 1967
Ćwiczenie 7
R1BodjEwipMa4
Przykład dźwiękowy do ćwiczenia nr 8. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym charakterem.
RIhqaSmWnPtqp
Wskaż nazwę grupy muzycznej, której utwór przedstawiony jest na nagraniu. Możliwe odpowiedzi: 1. The Beatles, 2. Colosseum, 3. Fender, 4. Gibson

Słownik pojęć

Elektrofon
Elektrofon

elektryczny instrument muzyczny.

Instrumentarium
Instrumentarium

ogół instrumentów muzycznych używanych np. w danej epoce, w określonym zespole

Partytura
Partytura

zapis nutowy utworu muzycznego, podzielony na partie wokalne i instrumentalne

Preparowanie
Preparowanie

przygotowanie instrumentu muzycznego do nietradycyjnego wydobywania dźwięków

Syntezator
Syntezator

urządzenie elektroniczne wytwarzające dźwięki, używane często jako instrument muzyczny

Słownik pojęć opracowano na podstawie:

sjp.pwn.pl

Biblioteka muzyczna

Rx3f9kYpOS0Ci
Ilustracja interaktywna przedstawia fortepian preparowany Andrei Neumann. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Sonata II na fortepian preparowany, autorstwa Johnego Cage'a, wykonawca: Boris Berman. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Susanna Bolle (fot.), fortepian preprarowany Andrei Neumann, 2010, Geothe-Institute, Boston, Stany Zjednoczone, wikimedia.org, CC BY 2.0 (ilustracja); John Cage, Sonata II na fortepian preparowany, 1946-1948, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)
RGCayDATmTzPy
Ilustracja interaktywna przedstawia czarno-białą fotografię Johna Cage'a z 1988 r. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Imaginary Landscape No. 4, autorstwa Johnego Cage'a Wykonawca: Zespół złożony z 24 wykonawców, dyr. Matthias Mainz. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
Rob Boagerts/Anefo, fotografia Johna Cage'a, 1988, Archiwum Narodowe, Den Haag, Holandia, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); John Cage, Imaginary Landscape No. 4, 1951, youtube/HMKV (Hartware MedienKunstVerein), CC BY 3.0 (dźwięk)
RTN7GTiIcjV23
Ilustracja interaktywna przedstawia jeden z modeli syntezatora Mooga z 1975 roku. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Przykład dźwięku z syntezatora Polymoog 280a. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
Automaton399 (fot.), Polymoog 280a jeden z modeli syntezatora Mooga z 1975 roku, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Dźwięk syntezatora Polymoog 280 A, online-skills, CC BY 3.0
RVs9K07g0eVZb
Ilustracja interaktywna przedstawia zespół The Beatlles wraz z Edem Sullivanem - 1969 r. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Here comes the Sun Wykonawca: The Beatles Utwór pochodzi z albumu Abbey Road wydanego w 1969 roku. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym charakterem.
Telewizja CBS (fot.), zespół The Beatlles wraz z Edem Sullivanem, 1969, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); The Beatles, „Here comes the Sun”, 1969, w utworze wykorzystany został syntezator Mooga, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)
RvTxyKDLSgDK4
Ilustracja interaktywna przedstawia organy Hammonda – elektryczny instrument muzyczny. Klasyczna konstrukcja instrumentu posiada dwie 61-klawiszowe klawiatury i 25 (lub w wersji koncertowej 32) pedały. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Dźwięk organów Hammonda Wykonawca: Joe Pantano. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Salli (fot.), Organy Hammonda, wikimedia.org, CC BY 3.0 (ilustracja); Dźwięk organów Hammonda, online-skills, CC BY 3.0
R917GcsEaJlW4
Utwór: Bring Out Your Dead Wykonawca: Colosseum. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się skocznym, żwawym, wesołym charakterem.
R1ZZnq4TSHznU
Ilustracja interaktywna przedstawia Fender Telecaster - gitara elektryczna produkowana od 1951. Wyposażona w dwa przetworniki single-coil, przykręcany gryf do korpusu czterema śrubami oraz stały mostek. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Brzmienie gitary Fender Telecaster. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Massimo Barbieri (fot.), Fender Telecaster, 1952, wikimedia.org, CC BY 3.0 (ilustracja), Brzmienie gitary Fender Telecaster, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)
RF70olTFj6Ap4
Ilustracja interaktywna przedstawia gitara Gibson Les Paul. Gibson Les Paul wyposażony jest w stały mostek. Charakterystyczne brzmienie zawdzięcza elektronice oraz drewnu. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. W odpowiedzi na wielką rewolucję na rynku, którą zapoczątkowały gitary Fendera, Ted McCarthy - ówczesny prezes firmy Gibson - zaprosił Les Paula do współpracy w celu stworzenia pierwszej gitary solid body spod znaku Gibsona. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Patrick Despoix (fot.), gitara Gibson Les Paul, wikimedia.org, CC BY 2.5 (ilustracja), Brzmienie gitary Gibson Les Pau, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk)

Bibliografia

Mieczysław Drobner, Instrumentoznawstwo i akustyka, PWM Warszawa 1960

Józef Chomiński, Krystyna Wilkowska‑Chomińska, Historia muzyki, PWM Warszawa 1989.

https://www.dwutygodnik.com/artykul/3495‑cage‑1-od‑halasu‑do‑jezyka‑liter‑i-ciszy.html

Zgłoś problem