Zgłoś uwagi
Pokaż spis treści
Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał

Celem kilkunastu lekcji było poznanie wybranych regionów świata i ukazanie różnorodności obszarów leżących na wszystkich kontynentach. Niekiedy opisywano cały kontynent, a czasem tylko grupę państw lub jeden kraj. Zwracano uwagę, jak człowiek dostosowuje gospodarczą działalność do warunków środowiska przyrodniczego na danym obszarze. Ważnymi czynnikami oddziałującymi na rozwój gospodarki są tradycje kulturowe i historyczne. Wpływ mają też elementy społeczne – liczba ludności i jej struktura, religia, położenie polityczne oraz instytucje państwa. Regiony świata zmieniają się, wciąż pojawiają się nowe formy gospodarczego oddziaływania na środowisko przyrodnicze.

Źródło: DasWortgewand (https://pixabay.com), Roman Nowacki, licencja: CC BY 3.0.

1. Azja – kontynent kontrastów geograficznych

Azja jest największym kontynentem na Ziemi – zajmuje 30% ogólnej powierzchni lądów. Razem z wysuniętą ku zachodowi Europą tworzy największy blok kontynentalny – Eurazję. Na tak rozległym lądzie jak Azja, leżącym we wszystkich strefach klimatycznych, występują wielkie kontrasty geograficzne. Należą do nich: zróżnicowanie wysokości, rozległość wielkich form ukształtowania powierzchni, a także rozmaitość typów klimatu, sieci wodnej i formacji roślinnych.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.
Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

2. Azja – najstarsze cywilizacje. Ludność Azji

Najstarsze cywilizacje Azji powstały w IV i III tysiącleciu przed naszą erą na terenach, na których rozpoczęto procesy udomowienia roślin i zwierząt – na Nizinie Mezopotamskiej, na Nizinie Indusu i na Nizinie Chińskiej. Najstarszym z nich jest ośrodek nazywany Żyznym Półksiężycem, leżący w Azji Południowo‑Zachodniej. Tu udomowiono ok. 70 gatunków roślin i 4 gatunki zwierząt. Konsekwencją pierwszej rewolucji rolniczej było przejście na osiadły tryb życia, powstanie wsi, a z czasem miast.
Azja zajmuje pierwsze miejsce na świecie pod względem liczby ludności. Obecnie żyje tu 4,4 mld ludzi, tj. ok. 60% ludności świata. Jej rozmieszczenie jest bardzo nierównomierne. W dwóch obszarach Azji Wschodniej i Azji Południowej skupia się 75% ogółu ludności tego lądu.
W Azji powstały wielkie religie monoteistyczne – judaizm, chrześcijaństwo i islam, które stały się religiami światowymi.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

3. Chiny – najludniejszy kraj świata

Chiny to najludniejsze państwo na świecie. Zamieszkuje je 1 mld 376 mln ludzi tj. 18,7% ogółu mieszkańców Ziemi. Wielkość powierzchni Chin wynosząca 9,6 mln km2 dorównuje wielkości Europy. Warunki środowiska przyrodniczego są czynnikiem wpływającym na nierównomierne rozmieszczenie ludności. W Chinach Wschodnich nizinne i wyżynne tereny zamieszkuje prawie 95% populacji. Obszarem najgęściej zaludnionym jest Nizina Chińska utworzona w obrębie dolnego dorzecza Huang He i Jangcy. W tej części leżą wszystkie wielkie miasta Chin, a dwa z nich – Pekin (19,5 mln mieszkańców) i Szanghaj (23,0 mln) – zaliczają się do tzw. megamiast.
Reformy zapoczątkowane pod koniec lat 70. XX wieku umożliwiły szybki rozwój chińskiej gospodarki. Pod względem ogólnej wartości produktu krajowego brutto Chiny są obecnie drugim mocarstwem gospodarczym na świecie.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

4. Japonia – cechy środowiska przyrodniczego, nowoczesna gospodarka

Japonia jest państwem wyspiarskim leżącym u wschodnich wybrzeży Azji. Górzyste wyspy są ułożone południkowo. Japonię często nawiedzają naturalne żywioły: trzęsienia ziemi, uderzenia fal tsunami, tajfuny, wybuchy wulkanów. Powierzchnia kraju jest stosunkowo niewielka i wynosi 377,9 tys. km2 (nieco więcej od Polski). Liczba ludności to 126,5 mln, co daje Japonii 11. miejsce na świecie.
Od lat Japonia jest mocarstwem gospodarczym. Obecnie zajmuje 3. miejsce po USA i Chinach w wielkości wytworzonego produktu krajowego brutto. Do rozwoju gospodarczego Japonii przyczyniły się tradycyjne postawy społeczeństwa – pracowitość, zdyscyplinowanie, przywiązanie do miejsca pracy, wysokie kwalifikacje zawodowe. Japonia osiągnęła wysoki poziom przemysłu elektronicznego, motoryzacyjnego, optycznego; rozwinęła też biotechnologię i przemysł telekomunikacyjny. Siłą japońskiej gospodarki jest przemysł. Wielkie znaczenie ma również handel zagraniczny, gdyż Japonia musi importować surowce, półfabrykaty, a także żywność.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

5. Azja Południowo‑Wschodnia – rolnictwo

Azja Południowo‑Wschodnia składa się z trzech odmiennych jednostek. Są to: duży, zrośnięty z lądem Półwysep Indochiński, wysunięty z niego wąski i długi na 1100 km Półwysep Malajski oraz Archipelag Malajski (największy na świecie) o łącznej powierzchni 1,7 mln km2. Cały ten region ma mocno rozczłonkowaną linię brzegową, liczne zatoki, morza przybrzeżne i archipelagi wysp.
Azja Południowo‑Wschodnia jest obszarem sejsmicznym z czynnymi wulkanami na lądzie i na dnie morskim. Wybuchy podmorskie powodują powstanie niszczących fal tsunami. W regionie dominują klimaty gorące i wilgotne – równikowy i zwrotnikowy monsunowy. Znaczne opady i wysoka temperatura sprzyjają intensywnej uprawie ryżu. Sposób jego uprawy wykształcił w tym rejonie pewne zachowania społeczne nazwane kulturą ryżową. Mają one wpływ na działalność gospodarczą człowieka oraz więzi międzyludzkie. W państwach Azji Południowo‑Wschodniej zbierana jest ok. 1/4 całej światowej produkcji ryżu.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

6. Indie – kontrasty społeczne i gospodarcze

Indie leżą w Azji Południowej, są największym państwem w tym regionie i drugim co do liczebności państwem na świecie (1 mld 311,1 mln w 2015 roku). Ludność jest rozmieszczona nierównomiernie. Największa gęstość zaludnienia występuje na obszarach o dogodnych warunkach dla rolnictwa. Na wsi mieszka 70% ogółu ludności. Dominującą religią jest hinduizm, który wyznaje 72% ludności. Religia i podziały kastowe mają wpływ na życie społeczeństwa indyjskiego. Od lat 90. XX wieku Indie reformują swoją gospodarkę. Nastąpił szybki rozwój wielu dziedzin wytwórczości. Dynamicznie rozwinęły się usługi. Od czasu zielonej rewolucji wzrosły plony i zbiory w rolnictwie. Jednak największym problemem jest wielki wzrost liczby ludności – każdego roku w Indiach przybywa 12 mln ludzi (średnia z okresu 2000–2010).
Choć w ostatnim 10‑leciu nastąpił trzykrotny wzrost dochodu narodowego na 1 mieszkańca, to Indie nadal pozostają państwem ludzi biednych. Prawie 76% ludzi utrzymuje się za mniej niż 2 dolary USA dziennie. Problemem społecznym jest analfabetyzm. Aż 16% mężczyzn i 32% kobiet w wieku powyżej 15 lat nie potrafi czytać i pisać.

Źródło: Dariusz Adryan, licencja: CC BY 3.0.

7. Bliski Wschód – gospodarka, kultura, konflikty zbrojne

Rozległy obszar obejmujący Azję Południowo‑Zachodnią, leżący w sąsiedztwie Europy i Afryki, nazywany jest Bliskim Wschodem. Wśród kilkunastu państw tego regionu wyróżniają się kraje arabskie, w których najliczniejszą grupą etniczną są Arabowie, oraz trzy kraje z ludnością innych grup etnicznych – Turcja, Iran i Izrael. We wszystkich państwach Bliskiego Wschodu – poza Izraelem – dominują wyznawcy islamu. W Izraelu przeważają wyznawcy judaizmu. Bliski Wschód ze względu na wielkie złoża ropy naftowej (ok. 2/3 światowych zasobów) i gazu ziemnego jest niezwykle ważny dla państw importujących stamtąd te surowce energetyczne. Od kilkudziesięciu lat toczą się długotrwałe konflikty, np. palestyńsko‑izraelski. W wielu państwach Bliskiego Wschodu występują też napięcia o podłożu religijnym i społecznym. Kraje w tym regionie są silnie zróżnicowane gospodarczo – od bogatych i postępowych (Izrael, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie) po biedne i targane konfliktami (Syria, Irak).

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.
Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

8. Afryka – strefy klimatyczne, roślinne i glebowe

Afryka jest drugim pod względem wielkości kontynentem na świecie. Zwarta bryła lądu ma słabo rozwiniętą linię brzegową i leży symetrycznie po obu stronach równika. Dominującą formą ukształtowania powierzchni Afryki są rozległe tereny wyżynne otaczające kotliny. Na całym lądzie panują klimaty gorące i ciepłe. Podstawą wydzielenia pór roku na obszarze międzyzwrotnikowym jest roczny przebieg opadów. Klimat i ukształtowanie terenu wpłynęły na sieć wodną Afryki. Wzajemne współoddziaływanie stref klimatycznych, roślinnych i glebowych przyczyniło się do powstania charakterystycznych stref krajobrazowych ułożonych symetrycznie względem równika.

9. Afryka – formy gospodarowania w strefie Sahelu

Sahel to stosunkowo wąski pas terenu leżący na południe od Sahary. Środowisko przyrodnicze tego obszaru kształtuje bardzo wysoka temperatura powietrza w ciągu roku oraz skąpe, nieregularne opady występujące w czasie krótkiej pory deszczowej. Sieć wodną tworzą rzeki i jeziora okresowe. Liczne są solniska. Co kilka, kilkanaście lat Sahel dotyka katastrofalna susza. Tradycyjnym sposobem gospodarowania w strefie Sahelu jest pasterstwo koczownicze (nomadyzm), które umożliwiło najlepsze wykorzystanie zasobów roślinnych w tym regionie. Tereny półsuche powinny pozostać zagospodarowane. Jednak należy dbać, by nie przekroczyć progów odporności w ekosystemach tego regionu i do nich dostosować gospodarczą działalność ludzi.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

10. Rozwój gospodarczy i poziom życia w krajach afrykańskich

Rdzenna ludność Afryki dzieli się na 5 zróżnicowanych grup. Są to: biali Afrykanie zamieszkujący wybrzeża północne i obszar Sahary oraz Murzyni, Pigmeje, ludy Khoisan i Austronezyjczycy żyjący na południe od Sahary i na Madagaskarze. W Afryce notuje się największy procentowy wzrost liczby ludności. Między rokiem 1950 a 2010 liczba ludności na tym kontynencie wzrosła pięciokrotnie. Podział polityczny Afryki niemal w całości został ustalony przez europejskie państwa kolonialne. Dzisiaj istnieje tu 55 krajów bardzo zróżnicowanych pod względem wielkości, liczby ludności i rozwoju gospodarczego. Do państw średnio rozwiniętych gospodarczo zalicza się Republikę Południowej Afryki, Nigerię i państwa leżące w Afryce Północnej. Pozostałe kraje Afryki należą do grupy państw o niskim poziomie rozwoju gospodarczego.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

11. Ameryka Północna i Ameryka Południowa – zróżnicowanie ludności

Ameryka Północna to trzeci, a Ameryka Południowa czwarty co do wielkości kontynent na Ziemi. Oba lądy łączą się ze sobą w regionie zwanym Ameryką Środkową. Ameryka jest lądem o największej rozciągłości południkowej. Krańcowe punkty są oddalone od siebie o 15,6 tys. km. Cechą charakterystyczną w ukształtowaniu powierzchni obu Ameryk są biegnące wzdłuż zachodniego wybrzeża wysokie łańcuchy górskie. Położenie geograficzne i czynniki klimatotwórcze wpływają na wielką różnorodność krajobrazów w Ameryce.
W XVI wieku rozpoczęła się kolonizacja Ameryki przez Europejczyków. W następnych latach wraz z rozwojem rolnictwa plantacyjnego zostają przywiezieni niewolnicy murzyńscy z Afryki. Dzisiaj w Ameryce żyją przede wszystkim potomkowie ludności napływowej – białej (europejskiej), murzyńskiej, azjatyckiej. Niewielki odsetek stanowi rdzenna ludność miejscowa – Indianie i Eskimosi. Z czasem powstały też mieszane odmiany człowieka – Metysi, Mulaci, Zambosi.
Dzieje osadnictwa w Ameryce wpłynęły na współczesne nierównomierne rozmieszczenie ludności oraz zróżnicowanie językowe i kulturowe. Rzeka Rio Grande oddziela Amerykę Anglosaską z przeważającym językiem angielskim od obszaru Ameryki Łacińskiej z dominującymi językami hiszpańskim i portugalskim.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

12. Brazylia – eksploatacja lasów Amazonii, wielkie miasta

Brazylia to największe państwo Ameryki Południowej zarówno pod względem obszaru, jak i liczby ludności. Zajmuje prawie połowę powierzchni kontynentu. Jest piątym pod względem powierzchni i liczby ludności państwem na świecie. Brazylię skolonizowali głównie osadnicy z Portugalii. To jedyny kraj w Ameryce Południowej, w którym językiem urzędowym jest portugalski. Na obszarze Brazylii wyróżnia się dwa wielkie regiony: Nizinę Amazonki porośniętą przez wielogatunkowy wilgotny las równikowy i Wyżynę Brazylijską o zróżnicowanych formacjach roślinnych z przewagą sawanny.
Lasy równikowe w Amazonii odgrywają wielką rolę w ekosystemie Ziemi – są one zielonymi płucami naszej planety. W ostatnich latach zaznacza się nadmierna ich eksploatacja. Corocznie ok. 40 tys. km2 lasów deszczowych zostaje wytrzebionych (wyciętych, wypalonych), a pozyskane w ten sposób tereny zajmuje rolnictwo.
Brazylia to państwo o bardzo wysokim poziomie urbanizacji. Ludność skupiona jest w pasie wybrzeża nad Oceanem Atlantyckim. Tu też leży większość wielkich miast. Dwa z nich – Rio de Janeiro (12 mln mieszkańców) i Sao Paulo (21 mln) – to megamiasta. W wielkich miastach Brazylii powstały tereny samowolnej nietrwałej zabudowy mieszkaniowej, gdzie żyje uboga ludność. Elementem polityki społecznej są próby interioryzacji, tj. przyciągnięcia ludności do wnętrza kraju. Jedną z takich inwestycji było przeniesienie stolicy państwa w 1960 roku z Rio de Janeiro do Brasilii – nowego miasta położonego na Wyżynie Brazylijskiej.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

13. Stany Zjednoczone Ameryki – światowa potęga gospodarcza

Stany Zjednoczone Ameryki są czwartym co do wielkości powierzchni państwem na świecie (9 mln 526,5 tys. km2) i największym krajem imigracyjnym. Ludzie przybywający do tego kraju – dobrowolnie lub przywiezieni jako niewolnicy z Afryki – wywodzili się z wielu narodów i grup etnicznych. Obecnie jest to trzeci co do liczby ludności naród na świecie (322 mln).
Stany Zjednoczone Ameryki są największą potęgą gospodarczą we współczesnym świecie. Rolnictwo dostosowało się do warunków naturalnych. Z czasem wytworzyły się regiony specjalizacji produkcji rolnej, w których wytwarza się duże nadwyżki żywności oraz surowce pochodzenia rolniczego dla przemysłu.
Gospodarka Stanów Zjednoczonych znajduje się w fazie postindustrialnej. Jej cechą jest bardzo niskie zatrudnienie w rolnictwie, niewielkie w przemyśle oraz bardzo duże w sektorze usług. Ważną tendencją w gospodarce jest stały rozwój gałęzi przemysłu wysokich technologii oraz automatyzacja i komputeryzacja produkcji.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

14. Australia – środowisko przyrodnicze, cechy gospodarki

Australia to najmniejszy kontynent mający powierzchnię 7,7 mln km2. W całości leży na półkuli południowej symetrycznie po obu stronach zwrotnika Koziorożca. Cały kontynent zajmuje jedno państwo – Związek Australijski będący na 6. miejscu na świecie pod względem powierzchni. Australia liczy 23,9 mln mieszkańców, a średnia gęstość zaludnienia wynosi tylko 3 osoby na km2. Cechy środowiska przyrodniczego wpływają na rozwój gospodarki. Około 60% powierzchni Australii jest pozbawiona wód powierzchniowych. Wodę dla rolnictwa pozyskuje się z głębokich basenów artezyjskich. Najważniejszym działem rolnictwa jest hodowla owiec (76 mln sztuk, 2. miejsce na świecie) i bydła rogatego. Australia posiada bogate zasoby surowców mineralnych, które są pozyskiwane przez dobrze rozwinięty przemysł wydobywczy. Rolnictwo na dużą skalę wytwarza surowce i półprodukty roślinne i zwierzęce (wełna, mięso). Wyżej wymienione surowce stały się podstawą silnego przemysłu przetwórczego (energetycznego, hutniczego, elektromaszynowego, chemicznego, włókienniczego, spożywczego), który rozwinięto w miastach leżących na wschodnich i południowo‑wschodnich wybrzeżach kontynentu.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

15. Arktyka i Antarktyka – środowisko geograficzne

Arktyka leży wokół bieguna północnego. Region ten obejmuje wąski pas wybrzeży Eurazji i Ameryki Północnej oraz największą wyspę świata – Grenlandię. Morską część regionu stanowi Ocean Arktyczny, którego środkową część pokrywa wielki pak polarny. Naprzeciwko Arktyki, po drugiej stronie kuli ziemskiej, wokół bieguna południowego leży Antarktyka. Jest to obszar obejmujący jedyny niezamieszkany kontynent – Antarktydę – oraz wyspy i południowe części trzech Oceanów – Atlantyckiego, Indyjskiego i Spokojnego – do ok. 50°S. Oba regiony leżą w strefach zimnych i objęte są klimatem polarnym i subpolarnym. Wybitnie chłodnymi obszarami są wnętrza lądów Grenlandii i Antarktydy, gdzie notuje się najniższe temperatury powietrza na Ziemi (–89,7°C w stacji Wostok na Antarktydzie).
Na Grenlandii i na Antarktydzie znajdują się lądolody o średniej grubości od 1800 m do 2300 m będące wielkimi magazynami słodkiej wody. Na wybrzeżach obu obszarów i w wodach przybrzeżnych występuje bogata fauna. Natomiast flora jest bardzo uboga i ograniczona do skrawków wybrzeży niepokrytych lodem.
Od 1959 roku Antarktyka jest objęta układem międzynarodowym, w którym uznaje się konieczność ochrony zasobów przyrodniczych tego regionu. W Arktyce nie ma pełnych uregulowań międzynarodowych do obszaru leżącego na Oceanie Arktycznym poza przybrzeżną strefą 200 mil morskich.

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.
Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

Zadania

Pamiętam i rozumiem

  1. Wymień nazwy kontynentów w kolejności od największego do najmniejszego.

  2. Wymień kontynenty leżące w całości na:

    1. półkuli północnej,

    2. półkuli południowej.

  3. Podaj dwa przykłady kontrastów geograficznych w Azji.

  4. Wymień trzy religie monoteistyczne, które powstały na obszarze Azji Południowo‑Zachodniej i obecnie są religiami światowymi.

  5. Wymień dwa państwa świata, w których liczba ludności przekroczyła 1 miliard.

  6. Wyjaśnij termin eksplozja demograficzna.

  7. Posługując się schematycznymi rysunkami, wyjaśnij, jak powstaje monsun letni i monsun zimowy w Azji Południowej. Opisz cechy fizyczne monsunu letniego i zimowego.

  8. W którym z poznanych obszarów Azji występują społeczne zachowania określane jako kultura ryżu?

  9. Wyjaśnij termin zielona rewolucja. Przedstaw na przykładzie Indii zmiany, jakie nastąpiły w rolnictwie tego kraju po wprowadzeniu do uprawy wysokoplennych odmian pszenicy i ryżu.

  10. Wyjaśnij pochodzenie nazw Ameryka AnglosaskaAmeryka Łacińska w odniesieniu do historii kolonizacji Ameryki.

  11. Wymień grupy ludności, jakie powstały w Ameryce w wyniku wymieszania się ludności napływowej – Europejczyków i Afrykanów – oraz ludności miejscowej – Indian.

  12. Wyjaśnij znaczenie terminu fawela.

  13. Wymień geograficzne czynniki, które sprzyjały gospodarczemu rozwojowi Stanów Zjednoczonych Ameryki.

  14. Zdefiniuj terminy: technopolia i przemysł hi‑tech.

  15. Posłuż się rysunkami i wyjaśnij, jak ułożone są warstwy skalne w basenie artezyjskim.

  16. Zdefiniuj pojęcia: Arktyka, Antarktyka.

Czytam i interpretuję

  1. Omów przyczyny rozwoju rolnictwa na obszarze Żyznego Półksiężyca i przedstaw następstwa udomowienia roślin i zwierząt.

  2. Odczytaj na mapie hipsometrycznej nazwy i wysokości najwyższego i najniższego miejsca Azji. Oblicz różnice wysokości między nimi.

  3. Posługując się mapami tematycznymi, przedstaw naturalne zagrożenia wynikające z położenia geograficznego Japonii.

  4. Korzystając z danych umieszczonych w tabeli, oblicz łączny procentowy udział ludności Chin i Indii w liczbie ludności świata.

    Liczba ludności w 2015 roku

    Liczba ludności

    ŚWIAT

    7 mld 350 mln

    Chiny

    1 mld 376 mln

    Indie

    1 mld 311 mln

  5. Poniższe nazwy państw podziel na dwie grupy: państwa leżące na Bliskim Wschodzie, czyli w Azji Południowo‑Zachodniej, i państwa leżące na Dalekim Wschodzie, czyli w Azji Południowo‑Wschodniej. Posłuż się mapą polityczną Azji.
    Jordania, Katar, Malezja, Oman, Indonezja, Arabia Saudyjska, Kambodża, Laos, Irak, Liban, Tajlandia, Myanma, Brunei, Iran.

  6. W 2013 roku państwa nad Zatoką Perską wydobyły łącznie 1 mld 613 mln ton ropy naftowej. Roczna produkcja na świecie wyniosła 4 mld 425 mln ton. Oblicz procentowy udział państw znad Zatoki Perskiej w światowej produkcji ropy naftowej. Przedstaw, jakie znaczenie dla gospodarki światowej mają państwa leżące nad Zatoką Perską.

  7. Posługując się mapami tematycznymi i wiedzą z klasy 1., wyjaśnij, dlaczego w Afryce w strefie zwrotnikowej występują obszary pustynne i półpustynne.

  8. Posługując się mapami ogólnogeograficznymi i mapami tematycznymi, wykaż, że położenie geograficzne Afryki wpływa na symetryczne względem równika ułożenie stref klimatycznych, roślinnych i glebowych.

  9. Przedstaw główne przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Ameryce. Posłuż się mapami tematycznymi i wiadomościami o historii kolonizacji Ameryki.

Rozwiązuje problemy

  1. Posługując się danymi z tabeli 2.:

    1. wskaż kontynent, na którym nastąpił największy bezwzględny wzrost ludności między rokiem 1960 a 2015.

    2. wskaż kontynent, na którym nastąpił największy procentowy przyrost liczby ludności między rokiem 1960 a 2015.

      Ludność świata i kontynentów w latach 1960 i 2015
       

      1960

      2015

      ŚWIAT

      3 mld 019 mln

      7 mld 350 mln

      Azja

      1 mld 706 mln

      4 mld 393 mln

      Afryka

      280 mln

      1 mld 186 mln

      Ameryka Północna

      269 mln

      572 mln

      Ameryka Południowa

      147 mln

      418 mln

      Europa

      601 mln

      742 mln

      Australia i Oceania

      16 mln

      39 mln

      Źródło: GEOhive

      3. przedstaw czynniki, które decydują o wzroście liczby ludności w wybranych regionach.

    3. Na podstawie danych z tabeli ustal, które z czterech państw najbardziej zwiększyło ogólną wartość produktu krajowego brutto w latach 2000–2014.

      Wartość ogólna produktu krajowego brutto w czterech największych potęgach gospodarczych świata (2000–2014)

      Państwo

      2000

      2014

      Chiny

      1,2 bln USD

      10,4 bln USD

      Japonia

      4,7 bln USD

      4,6 bln USD

      Niemcy

      1,9 bln USD

      3,9 bln USD

      Stany Zjednoczone

      9,9 bln USD

      17,4 bln USD

    4. Posłuż się dwoma miarami: przyrost bezwzględny, wzrost procentowy. Przedstaw swój wniosek.

    5. Posłuż się mapą polityczną Azji Południowo‑Zachodniej i przedstaw, jakie główne konflikty zbrojne toczą się w tym regionie. Wyjaśnij, jakie jest podłoże konfliktów.

    6. Sahel to strefa, w której występują ogromne niedobory wody. Uzasadnij, które formy gospodarczej działalności człowieka powinny być rozwijane w tym regionie.

    7. Uzasadnij konieczność ochrony wilgotnych lasów równikowych na Nizinie Amazonki. Przedstaw możliwe zagrożenia, gdy lasy te zostaną nadmiernie wytrzebione.

    8. Fauna i flora Australii charakteryzuje się wielką odrębnością. Wyjaśnij, jakie czynniki umożliwiły przetrwanie na tym kontynencie grup zwierząt, które wyginęły na innych lądach.

    9. Handel zagraniczny ma wielkie znaczenie dla gospodarki Japonii (eksport 3,8%, import 4,4% udziału w świecie). Przedstaw możliwe następstwa dla gospodarki Japonii w przypadku dużego ograniczenia importu i eksportu.

    10. Wyjaśnij, które działy rolnictwa są dobrze rozwinięte w Australii, mimo że 60% powierzchni tego lądu jest pozbawione lód powierzchniowych.

    11. Układ w sprawie Antarktyki chroni środowisko tego regionu i wprowadza 50‑letni zakaz jakiejkolwiek eksploatacji zasobów mineralnych, przekształcając Antarktykę w rezerwat przyrody przeznaczony dla pokoju i nauki. Uzasadnij, że takie postanowienie jest właściwe.

    Test sprawdzający

    Klucz testu