Wróć do informacji o e-podręczniku Udostępnij materiał Wydrukuj
R17QxmK9xQ8lh1

Wybrani kompozytorzy – Jan Sebastian Bach

Źródło: AMFN, licencja: CC0.

Ważne daty

21 marca 1685 – narodziny Jana Sebastiana Bacha w Eisenach

1694 i 1695 – śmierć matki i ojca Bacha

1700 – opuszczenie domu starszego brata i usamodzielnienie się Bacha; przybycie do Lünenberga, praca jako sopranista w chórze kościelnym

1703 – najęcie się do kapeli dworskiej w Weimarze

1707 – poślubienie Marii Barbary

1714 – mianowanie Bacha koncertmistrzemKoncertmistrzkoncertmistrzem

1717 – przeprowadzka do Köthen, gdzie kompozytor zostaje mianowany kapelmistrzemKapelmistrzkapelmistrzem

1720 – śmierć żony kompozytora

1721 – ślub z Anną Marią Wilcke

1723 – przyjęcie stanowiska organisty a następnie kantoraKantorkantora w kościele św. Tomasza w Lipsku

28 lipca 1750 – śmierć Bacha w Lipsku

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela

R1DxI5kBaWTFv
Scenariusz zajęć do pobrania

I. Indywidualna i zespołowa ekspresja muzyczna.

4. W zakresie słuchania i percepcji muzyki. Uczeń:

1) świadomie słucha wybranych dzieł literatury muzycznej (fragmentów lub/i w całości): A) reprezentatywnych dla kolejnych epok (barok)

II. Język i funkcje muzyki, myślenie muzyczne, kreacja i twórcze działania.

3. Uczeń wykazuje się znajomością i dokonuje podziału:

3) aparatu wykonawczego (solista, zespół kameralny, chór, orkiestra).

4. Uczeń wykazuje się znajomością i dokonuje charakterystyki:

1) muzyki ze względu na jej rodzaj (wokalna, instrumentalna, wokalno‑instrumentalna)

6. Wymienia nazwy epok w dziejach muzyki (barok) oraz potrafi wskazać kompozytorów reprezentatywnych dla nich.

III. Kultura muzyczna, narodowe i światowe dziedzictwo kulturowe. Uczeń:

1. zna repertuar kulturalnego człowieka, orientując się w sztandarowych utworach z dziejów historii muzyki i współczesnej kultury muzycznej oraz wartościowej muzyki popularnej;

Nauczysz się

wymieniać najważniejsze wydarzenia z życiorysu Jana Sebastiana Bacha;

rozpoznawać utwory: Aria na strunie G, Toccata i Fuga d‑moll, Wielka Msza h‑moll, Kyrie;

określać ramy czasowe, głównych kompozytorów i formy muzyczne baroku;

wymieniać formy muzyczne tworzone przez J.S. Bacha z uwzględnieniem podziału na dzieła instrumentalne i wokalno‑instrumentalne.

Barok - przypomnienie

BarokBarokBarok w muzyce to okres kultury muzycznej XVII i pierwszej połowy XVIII wieku. W sztuce oddziela okres renesansu od klasycyzmu. Charakteryzuje się przeniesieniem zdobyczy renesansu na teren muzyki dworskiej i mieszczańskiej. W okresie baroku nastąpił znaczny rozwój muzyki instrumentalnejMuzyka instrumentalnamuzyki instrumentalnej (koncertKoncertkoncert, concerto grossoConcerto grossoconcerto grosso, sonataSonatasonata, suitaSuitasuita, fugaFugafuga) oraz wielkich form instrumentalno‑wokalnych (operaOperaopera, oratoriumOratoriumoratorium, kantataKantatakantata). W okresie baroku działali wielcy kompozytorzy: Jan Sebastian Bachmc8c71fe92fbe9a3f_0000000000021Jan Sebastian Bach, Antonio Vivaldimc8c71fe92fbe9a3f_0000000000022Antonio VivaldiJerzy Fryderyk Haendelmc8c71fe92fbe9a3f_0000000000023Jerzy Fryderyk Haendel.

mc8c71fe92fbe9a3f_0000000000021
mc8c71fe92fbe9a3f_0000000000022
mc8c71fe92fbe9a3f_0000000000023
R1OazTVywxhhw1
Elias Gottlob Haussmann, „Johann Sebastian Bach”, 1746, Muzeum Historii Miasta, Lipsk, Niemcy, wikimedia, CC BY 3.0
RLGdHNZhgb2yD1
Nieznany malarz, „Antonio Vivaldi”, 1723, Muzeum muzyki, Bolonia, Włochy, wikimedia.org, domena publiczna
RMYCSuntgHbvM1
Balthasar Denner, „Portret Jerzego Fryderyka Händela”, 1726–1728, Narodowa Galeria Portretów, Londyn, Anglia, wikimedia.org, domena publiczna
Polecenie 1

Wysłuchaj utworu Jana Sebastiana Bacha pt. Aria na strunie G i zwróć uwagę na instrumenty wykonujące ten utwór. Wymień te instrumenty.

R1WIrc1WKEqTz1
Utwór: Jan Sebastian Bach „Aria na strunie G”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.

Miejsca w których żył i komponował Bach

Polecenie 2

Zapoznaj się z mapą przedstawiającą miasta w których żył i pracował Bach, a następnie spróbuj chronologicznie wymienić miasta, w których rezydował.

R14o4mOBgJFRk
Mapa edukacyjna pt. „Miejsca w których żył i komponował Bach”. W celu obejrzenia filmu należy wcisnąć przycisk Odtwórz/Pauza.

Film Spotkanie z Janem Sebastianem Bachem

Polecenie 3

Zapoznaj się z filmem, zwróć uwagę na to, co mówi Bach, wypisz wszystkie dzieła wymienione w tym materiale.

R1DMfL6Qp2d7C
Film edukacyjny pt. „Spotkanie z Janem Sebastianem Bachem”. W celu obejrzenia filmu należy wcisnąć przycisk Odtwórz/Pauza.
R1A4cjqXFJSCB
Wykonaj zgodnie z poleceniem
mc8c71fe92fbe9a3f_0000000000024

Zadania

R18HVQG0tn5ej
Ćwiczenie 1
Jaki rodzaj muzyki rozwinął się w baroku? Możliwe odpowiedzi: 1. muzyka wokalna, 2. muzyka instrumentalna, 3. muzyka wokalno-instrumentalna
classicmobile
Ćwiczenie 2
R1cvOzWmg5HyK1
Którzy kompozytorzy tworzyli w okresie baroku?
Źródło: AMFN, licencja: CC0.
static
classicmobile
Ćwiczenie 3
R1E3nu9XtPiKG1
Jakie formy muzyczne powstały w baroku?
Źródło: AMFN, licencja: CC0.
static
Ćwiczenie 4
RMEvIv9CNlDCe
Utwór: Jan Sebastian Bach „Aria na strunie G”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.
R13dcH9joBy85
Utwór: Jan Sebastian Bach „Toccata i Fuga d-moll”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.
RumeE9NaREXXx
Utwór: Wielka Msza h-moll, Kyrie - kyrie eleisonKompozytor: Jan Sebastian BachWykonawca: Philippe HerrewegheŹródło: Bach Mass in B minor
RXVe92cGajUOr
Wysłuchaj powyższych utworów, a następnie przporządkuj tytuł dzieła do odpowiedniego zespołu wykonawczego. Toccata i fuga d-moll: Możliwe odpowiedzi: 1. chór i orkiestra, 2. kwartet smyczkowy, 3. organy; Wielka Msza h-moll, Kyrie Możliwe odpowiedzi: 1. chór i orkiestra, 2. kwartet smyczkowy, 3. organy; Aria na strunie g Możliwe odpowiedzi: 1. chór i orkiestra, 2. kwartet smyczkowy, 3. organy.
R1Lm4ydHS6YrB
Ćwiczenie 5
Spośród 4 portretów kompozytorów wybierz fotografię Jana Sebastiana Bacha.
classicmobile
Ćwiczenie 6
R1NRMNmI69B2a1
Spośród podanych na pięciolinii nut wybierz te, z których można utworzyć nazwisko Jana Sebastiana (nazwami literowymi nut z uwzględnieniem znaków chromatycznych). Podaj numery tych nut przy ich nazwach.
Źródło: AMFN, licencja: CC0.
static
classicmobile
Ćwiczenie 7
R1dJq28NGWzdP1
Kiedy żył i tworzył Jan Sebastian Bach?
Źródło: AMFN, licencja: CC0.
static
classicmobile
Ćwiczenie 8
RqBja3irEhnwQ1
Spośród podanych instrumentów wybierz te, na których grał Jan Sebastian Bach.
Źródło: Ewelina Boesche-Kopczyńska, licencja: CC0.
static
Rp6tlnXev2Opt
Ćwiczenie 9
Rozwiąż krzyżówkę.
mc8c71fe92fbe9a3f_0000000000025

Słownik pojęć

Barok
Barok

okres kultury muzycznej XVII i pierwszej poł. XVIII wieku […], cechuje powstaniem wielkich form instrumentalno‑wokalnych (opera, oratorium, kantata) oraz instrumentalnych (sonata, koncert, sonata)
źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 23

Concerto grosso
Concerto grosso

(wielki koncert) kilkuczęściowa forma wykształcona w XVII wieku, w której dialogują ze sobą dwie grupy instrumentalne: orkiestra oraz grupa kilku instrumentów koncertujących
źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 39

Fuga
Fuga

forma muzyki polifonicznej […], temat pojawiający się w jednym z głosów, powtarzany jest przez drugi, a następnie przez pozostałe głosy
źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 67

Kantata
Kantata

początkowo każda forma wokalna w odróżnieniu od sonaty […], w XVII wieku jedna z głównych form wokalnych […] wykonywana na estradzie bez kostiumów i dekoracji (cantata da camera), w XVII wieku rozwinęła się także kantata kościelna (cantata da chiesa)
źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 87

Kantor
Kantor

pierwszy śpiewak, a zarazem nauczyciel i kierownik chóru kościelnego lub klasztornego, połączonego często ze szkołą śpiewaków duchownych
źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 87

Kapelmistrz
Kapelmistrz

dyrygent orkiestry
źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 87

Koncert
Koncert

1. publiczne wykonanie utworów muzycznych,
2. instrumentalna forma muzyczna przeznaczona zwykle na instrument solowy i orkiestrę

Koncertmistrz
Koncertmistrz

najlepszy, tzw. pierwszy instrumentalista w orkiestrze
źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 94

Kwartet
Kwartet

zespół wokalny lub instrumentalny złożony z 4 wykonawców

Msza
Msza

liturgiczna forma wokalno‑instrumentalna, składająca się z 6 podstawowych części stałych: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Benedictus, Agnus Dei
źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 121

Muzyka instrumentalna
Muzyka instrumentalna

twórczość muzyczna przeznaczona do wykonania na instrumentach

Muzyka wokalna
Muzyka wokalna

twórczość muzyczna przeznaczona do śpiewania

Muzyka wokalno‑instrumentalna
Muzyka wokalno‑instrumentalna

muzyka przeznaczona do grania i śpiewania, np. oratorium, msza

Opera
Opera

sceniczny utwór wokalno‑instrumentalny, łączący grę aktorską ze śpiewem oraz z muzyką i tańcem

Oratorium
Oratorium

monumentalny utwór wokalno‑instrumentalny, o tematyce przeważnie religijnej
źródło: https://sjp.pwn.pl/szukaj/oratorium%20.html z dn. 11.08.2017

Sonata
Sonata

ogólna nazwa wszelkich utworów instrumentalnych w okresie XVI‑XVIII wieku […]; w XVII wieku – utwór cykliczny złożony z szeregu kontrastujących tańców, […] przeznaczony do wykonania przez kameralny zespół instrumentów
źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny , Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 180

Suita
Suita

utwór instrumentalny złożony z kilku samodzielnych tańców, kontrastujących z sobą pod względem charakteru, tempa i rytmu
źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny , Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 188‑189

Słownik pojęć został opracowany na podstawie:

Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny , Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988, s. 188‑189

sjp.pwn.pl

mc8c71fe92fbe9a3f_0000000000276

Biblioteka muzyczna

R1WIrc1WKEqTz1
Utwór: Jan Sebastian Bach „Aria na strunie G”. W celu wysłuchania dzieła należy wybrać przycisk Odtwórz/Pauza.
RJk9ErFoE0V5M1
Utwór: Jan Sebastian Bach, „Toccata i Fuga d-moll”. W celu wysłuchania dzieła należy w dolnym lewym rogu nacisnąć szary trójkąt, służący odtworzeniu muzyki.
RumeE9NaREXXx
Utwór: Wielka Msza h-moll, Kyrie - kyrie eleisonKompozytor: Jan Sebastian BachWykonawca: Philippe HerrewegheŹródło: Bach Mass in B minor

Galeria dzieł sztuki

mc8c71fe92fbe9a3f_0000000000290

Bibliografia

Bach, opac. Władysław Dulęba, Bohdan Pociej, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1973

Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny , Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1988.

Maria Kurecka, Dzieje Jana Sebastiana Bacha, Czytelnik, Kraków 1952

Tim Dowley, Bach, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2000