Wydrukuj Zapisz jako PDF Dodaj do ulubionych Udostępnij materiał

Wstęp

Wiesz już, co to jest przemysł i znasz jego gałęzie. Znasz też rewolucje przemysłowe i ich znaczenie dla rozwoju przemysłu. Przypomnijmy, że ostatnia miała miejsce po II wojnie światowej, kiedy Polska politycznie stanowiła integralną część bloku komunistycznego. Miało to ogromny wpływ na rozwój przemysłu w Polsce aż do lat 80. XX wieku. Czy wiesz dlaczego?

Przypomnijmy. W czasie komunizmu w naszym kraju gospodarka była centralnie planowana i prowadzona była strategia przyspieszonej industrializacjistrategia przyspieszonej industrializacjistrategia przyspieszonej industrializacji, czyli uprzemysłowienia. Wówczas rozwijał się głównie przemysł ciężki, zlokalizowany przede wszystkim w miejscach eksploatacji złóż surowców mineralnych oraz w pobliżu dużych miast, ze względu na rynek zbytu i dostęp do wykwalifikowanej siły roboczej. Powstawały duże dysproporcje w rozwoju gospodarczym poszczególnych regionów kraju. Na skutek prowadzonej przez rządzących państwem strategii, w II połowie XX wieku przemysł stał się najważniejszym czynnikiem zmian społeczno- gospodarczych w Polsce. Z roku na rok zwiększała się liczba osób zatrudnionych w przemyśle.

Niestety, mimo ogromnego potencjału przemysłowego Polski, przyspieszona industrializacja nie oznaczała postępu technologicznego i innowacyjności. Polska znacząco odstawała pod tym względem od innych państw Europy nie tylko Zachodniej, ale również ówczesnej Czechosłowacji, Węgier, czy NRD. Przykładem tego była produkcja artykułów na podstawie zagranicznych licencji np. maluch - Polski Fiat 126 p, produkowany w latach 1973‑2000. W komunistycznej Polsce dominowały przedsiębiorstwa o dużym zatrudnieniu i mało efektywnej organizacji pracy. Skutkiem tego zakłady państwowe wolno dostosowywały się do potrzeb rynku.

RX12u39y7Irz51
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Nauczysz się
  1. wskazywać aktualne czynniki lokalizacji przemysłu w Polsce,

  2. opisywać główne okręgi przemysłoweOkręgi Przemysłoweokręgi przemysłowe i inwestycje przemysłowe w Polsce,

  3. wyjaśniać przyczyny i konsekwencje zmian w przemyśle Polski.

1

Cele edukacyjne zgodne z etapem kształcenia

  1. wymienia aktualne czynniki lokalizacji przemysłu w Polsce;

  2. wymienia główne okręgi przemysłowe i inwestycje przemysłowe w Polsce;

  3. wyjaśnia przyczyny zmian w przemyśle Polski.

mc63b910e5c2e5e65_1502093859156_0

ZMIANY W PRZEMYŚLE POLSKI PO 1989 ROKU - audiobook

Rozdziały audiobooka:

  1. Przemiany w przemyśle po 1989 roku

  2. Okręgi przemysłowe w Polsce

  3. Specjalne Strefy Ekonomiczne

1
Uwaga!

Notatka dla prowadzącego:

Przed rozpoczęciem pracy z audiobookiem, możesz skorzystać z przygotowanego scenariusza lekcji, który pokazuje, jak wdrożyć materiały multimedialne w tok lekcji.

6,6
R12Rb0mJEu3ux

Pobierz załącznik

Scenariusz lekcji
Plik PDF o rozmiarze 465.87 KB w języku polskim
RylKBIhoPTyfa

Pobierz załącznik

Załącznik do scenariusza lekcji
Plik PDF o rozmiarze 46.20 KB w języku polskim
Wskazówka

Po roku 1989 w Polsce, w związku z transformacją ustroju państwa, zaszły również zmiany w gospodarce. Podczas odsłuchiwania audiobooka, skup się na odpowiedziach na następujące pytania: Co zmieniło się w naszym państwie po 1989 roku? Jakie przyczyny i skutki tych zmian potrafisz wymienić?

RlnfMsntHPJ7b1
Na ekranie pokazany jest panel sterowania z aktywnymi klawiszami do odtwarzania zawartości audiobooka. W części górnej części znajdują się trzy klawisze. Pierwszy od lewej „Widok” umożliwia przełączenie między odtwarzaczem dźwiękowym audiobooka oznaczonym jako „Odtwarzacz” na liście wyboru a podglądem treści audiobooka oznaczonym jako „Tekst”. Odtwarzacz dźwiękowy oznaczony jako „Odtwarzacz” przedstawia żółty pasek, na którym podczas odtwarzania pojawia się tekst. Widok „Tekst” prezentuje pełny tekst pojawiający się w nagraniu. Widok „Dynamiczny” stanowi połączenie widoku „Odtwarzacz” i „Tekst". Klawisz środkowy „Książka” umożliwia nawigację po treści audiobooka. Klawisz trzeci od lewej „Więcej” – zawiera informacje o programie. Poniżej oddzielony linią znajduje się panel sterowania odtwarzacza nagrania. Poniżej panelu sterowania znajduje się żółty pasek, na którym w trakcie odtwarzania pokazywany jest tekst nagrania.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 1

Czy mechanizmy stosowane w centralnie planowanej gospodarce mogłyby się sprawdzić w gospodarce wolnorynkowej, kapitalistycznej? Porównaj sposób działania obu gospodarek i uzasadnij swoją opinię.

Polecenie 2

Które zakłady przemysłu z Twojego regionu można by przyporządkować do jednego z głównych okręgów przemysłowychOkręgi Przemysłoweokręgów przemysłowych Polski? Uzasadnij swój wybór.

Polecenie 3

Czy warto tworzyć Specjalne Strefy EkonomiczneSpecjalne Strefy Ekonomiczne (SSE)Specjalne Strefy Ekonomiczne w Polsce? Podaj przykłady za i przeciw.
*Możesz również posłużyć się analizą SWOT, aby wskazać mocne i słabe strony takich przedsięwzięć.

mc63b910e5c2e5e65_1502093867461_0

Podsumowanie

Mimo iż zmiany zachodzące w polskim przemyśle przebiegają w kierunku takim, jak w krajach wysokorozwiniętych, ich tempo jest zdecydowanie wolniejsze niż początkowo zakładano. Obserwuje się jednak stopniowy wzrost konkurencyjności polskiego przemysłu. Czynniki, które o tym stanowią, to z pewnością ograniczenie kosztów produkcji, wykwalifikowana kadra, bliskość rynków zbytu oraz regulacje prawne i administracyjne, ułatwiające prowadzenie działalności gospodarczej w naszym kraju. Jednak aby utrzymać tendencję wzrostową, należy nadal dbać o nieustanne unowocześnianie produkcji, dostosowywanie struktury produkcji do wymagań rynku, dbanie o podnoszenie kwalifikacji pracowników oraz właściwe modyfikacje przepisów prawnych i administracyjnych hamujących rozwój gospodarczy.

Mimo trudnych społecznie skutków zmian gospodarczych, jak masowe zwolnienia, a tym samym zwiększenie wydatków z budżetu państwa na działania przeciwdziałające bezrobociu i jego skutkom, restrukturyzacjarestrukturyzacjarestrukturyzacja polskiego przemysłu po 1989 roku niesie wiele skutków pozytywnych. Przede wszystkim polski przemysł w wyniku modernizacji stosuje coraz nowocześniejsze, mniej energochłonne i materiałochłonne technologie produkcji. Znacznie wzrosła wydajność pracy i wartość wykwalifikowanych pracowników. Zwiększyło się zróżnicowanie struktury produkcji przemysłowej, w której coraz większy udział mają produkty przemysłu zaawansowanej technologii. Dogodne warunki rozwoju gospodarczego przyciągają zagranicznych inwestorów. Upowszechnianie i rozwój tak zwanych czystych technologii wpływają na poprawę stanu środowiska przyrodniczego w Polsce.

R1HqT6dUkCvrP1
http://stat.gov.pl/infografiki-widzety/infografiki/infografika-koniunktura-gospodarcza-w-polsce-w-sierpniu-2017-r-,38,14.html 
Praca domowa
Polecenie 4.1

Zbierz informacje na temat każdego z okręgów przemysłowych i postaraj się je przedstawić w formie infografiki. Zwróć uwagę na to, żeby zastanowić się, które dane chcesz wyróżnić i dlaczego. Możesz skorzystać z podpowiedzi, jak tworzyć infografiki. Pobierz plik.

259752
mc63b910e5c2e5e65_1503905579466_0

Zadania

Ćwiczenie 1
R1NfkCifsnjbs1
Na ekranie pokazane jest w ramce . Zadanie 1 zatytułowane „Przemiany w przemyśle po 1989 roku”. Pod tytułem podane jest polecenie, które brzmi: ” Po zapoznaniu się z treścią nagrania „Przemiany w przemyśle po 1989 roku” połącz z właściwym elementem charakterystycznym dla poszczególnych kategorii.” Poniżej polecenia w dwóch kolumnach znajduje się czternaście ramek (po siedem w każdej kolumnie). W lewej kolumnie w ramkach znajdują się różne terminy związane z przemianami gospodarczymi. W kolumnie prawej w okienkach zawarte są opisy. Przesuwając okienka należy dobrać parami termin i jego prawidłowy opis. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz ”Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności wykonania zadania.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 2
259743
Ćwiczenie 3
R1cWY8pVn8OU81
Na ekranie pokazane jest w ramce Zadanie 2 zatytułowane „Specjalne Strefy Ekonomiczne”. Pod tytułem podane jest polecenie, które brzmi: ” Na podstawie odsłuchanego nagrania wybierz prawidłową odpowiedź.” Poniżej polecenia zamieszczony został tekst zawierający dziesięć różnych informacji dotyczących funkcjonowania Specjalnych Stref Ekonomicznych. W tekście znajdują się okienka , w których jest napis „Wybierz odpowiedź” i strzałka w dół. Po naciśnięciu na okienko rozwija się lista możliwych odpowiedzi. Należy wybrać prawidłową. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz ”Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności wykonania zadania.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
mc63b910e5c2e5e65_1502358147126_0

Słowniczek

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ)
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ)

to lokata kapitału w przedsiębiorstwie zagranicznym, w  celu uzyskania trwałego wpływu na kierowanie jego działalnością i osiąganie z tego tytułu zysków

https://mfiles.pl/pl/index.php/Bezpo%C5%9Brednie_inwestycje_zagraniczne

Według definicji OECD BIZ są kategorią międzynarodowych inwestycji, dokonywanych przez rezydenta jednego kraju (nazywanego „inwestorem bezpośrednim” lub „firmą matką”) z zamiarem sprawowania długotrwałej kontroli w przedsiębiorstwie innego kraju (nazywanym „przedsiębiorstwem bezpośredniej inwestycji” lub „firmą‑córką”). Przez „długotrwałą kontrolę” rozumie się tutaj istnienie długoterminowych relacji pomiędzy inwestorem bezpośrednim i przedsiębiorstwem bezpośredniej inwestycji oraz istotny poziom oddziaływania, który daje inwestorowi bezpośredniemu efektywny głos w zarządzaniu przedsiębiorstwem bezpośredniej inwestycji. Aby inwestycję uznać za BIZ, minimalny próg zaangażowania kapitałowego inwestora bezpośredniego w przedsiębiorstwie bezpośredniej inwestycji ustalono na poziomie 10%.

https://www.nbportal.pl/slownik/pozycje‑slownika/bezposrednie‑inwestycje‑zagraniczne

Okręgi Przemysłowe
Okręgi Przemysłowe

to skupisko kilku, kilkunastu ośrodków przemysłowych (miejscowości skupiające zakłady przemysłowe) na małym obszarze. Powstanie i rozwój okręgów przemysłowych wiąże się z korzyściami aglomeracji (skupiania się) działalności produkcyjnej w trakcie procesu uprzemysłowienia (industrializacji) danego obszaru lub z obecnością surowców wykorzystywanych w produkcji (zwykle surowców mineralnych).

Prywatyzacja
Prywatyzacja

zmiana stosunków własnościowych polegająca na zwiększeniu udziału osób prywatnych w procesie gospodarowania, czyli uzyskanie prawa własności składników majątku państwowego, samorządowego, jego zorganizowanych części (np. przedsiębiorstw) przez osoby fizyczne lub prawne (z ponad 50‑procentowym udziałem kapitałowym osób fizycznych)

Źródło: encyklopedia.pwn.pl

Restrukturyzacja
Restrukturyzacja

zmiana struktury gospodarczej kraju lub przedsiębiorstwa mająca zwiększyć ich wydajność lub funkcjonalność. Działanie mające na celu przeprowadzenie zmian w organizacji podmiotu gospodarczego (modyfikacja struktury, restrukturyzacja zatrudnienia), jego efektywnego dostosowania technicznego i ekonomicznego (restrukturyzacja finansowa i majątkowa), odpowiadającego nowym zadaniom.

Źródło: encyklopedia.pwn.pl 

Specjalne Strefy Ekonomiczne (SSE)
Specjalne Strefy Ekonomiczne (SSE)

wyodrębniony administracyjnie obszar kraju, w którym inwestorzy mogą prowadzić działalność gospodarczą na preferencyjnych warunkach (np. w postaci zwolnienia podatkowego), celem przyspieszenia rozwoju regionów poprzez m.in. przyciąganie nowych inwestycji, rozwój eksportu i tworzenie nowych miejsc pracy

https://pl.glosbe.com/pl/de/Specjalna%20strefa%20ekonomic

Strategia przyspieszonej industrializacji
Strategia przyspieszonej industrializacji

strategia zakładająca przyspieszony rozwój gospodarczy kraju polegający na zwiększeniu udziału przemysłu w gospodarce narodowej, w stosunku do innych działów – rolnictwa i usług

Źródło: encyklopedia.pwn.pl

W czasie komunizmu w Polsce rozwijał się głównie przemysł ciężki zlokalizowany przede wszystkim w miejscach eksploatacji złóż surowców mineralnych oraz w pobliżu dużych miast ze względu na rynek zbytu i dostęp do wykwalifikowanej siły roboczej. Powstawały duże dysproporcje w rozwoju gospodarczym regionów kraju. Na skutek wprowadzonej przez państwo  strategii w II połowie XX wieku przemysł stał się najważniejszym czynnikiem zmian społeczno- gospodarczych w Polsce. Z roku na rok zwiększała się liczba osób zatrudnionych w przemyśle.