Wydrukuj Dodaj do ulubionych Udostępnij materiał Zapisz jako PDF
ROyZ79E9ecAP31

Związki chemiczne budujące organizm

Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Wstęp

Ogromna różnorodność organizmówOrganizmorganizmów na naszej planecie stanowi o bogactwie przyrody ożywionej, którą kształtują ciągle zmieniające się czynniki środowiska naturalnego. Bliższe i dalsze wędrówki odsłaniają przed nami uroki natury oddziałujące na nasze zmysły. Jedne organizmy są delikatne niczym puch, inne miękkie i mokre, a jeszcze inne są twarde, suche i szorstkie. Czy wiesz, że wszystkie elementy przyrody ożywionej, zarówno te małe, jak i te duże, mniej lub bardziej kolorowe, te o prostych, bądź skomplikowanych kształtach, łączy to, że mają podobną budowę chemiczną? Mówimy o jedności organizmów, bo zarówno rośliny, jak i zwierzęta są zbudowane ze związków chemicznych, w których znajdziemy takie same pierwiastki jak: tlen, węgiel, wodór, azot, fosfor i siarkę. To one właśnie decydują o życiu na Ziemi i dlatego nazywane są pierwiastkami biogennymi. Wśród nich, kluczową rolę pełni węgiel. Pierwiastek ten znajdziemy w białkach, tłuszczach, węglowodanach i kwasach nukleinowych, czyli związkach chemicznych budujących organizmy.

R1DcYkPY8LGAM1
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Nauczysz się

przedstawisz znaczenie biologiczne makroelementów i mikroelementów;

wyjaśnisz rolę wody w życiu organizmów w oparciu o jej właściwości fizyko‑chemiczne

przedstawisz budowę i biologiczne znaczenie węglowodanów, białek, tłuszczy i kwasów nukleinowych.

1

Cele edukacyjne zgodne z etapem kształcenia

  1. przedstawia znaczenie biologiczne makroelementów i mikroelementów;

  2. wyjaśnia rolę wody w życiu organizmów w oparciu o jej właściwości fizyko‑chemiczne;

  3. przedstawia budowę i biologiczne znaczenie węglowodanów, białek, tłuszczy i kwasów nukleinowych.

ma1554827729ecc12_1502093859156_0

ZWIĄZKI CHEMICZNE BUDUJĄCE ORGANIZM –audiobook

Rozdziały:

  1. Co z tym węglem? Dlaczego pierwiastek ten stanowi o życiu na naszej planecie?

  2. Związki organiczne i nieorganiczne

  3. Woda w życiu organizmu

1
Uwaga!

Przed rozpoczęciem pracy z audiobookiem, możesz skorzystać z przygotowanego scenariusza lekcji, który pokazuje, jak włączyć materiały multimedialne w tok lekcji.

RXVQMQRnoRTb41
W prostokątnym polu znajduje się strzałka skierowana w dół (symbol pobierania pliku) i napis „Pobierz załącznik”. Jest to przycisk pozwalający na wyświetlenie, pobranie i zapisanie pliku zawierającego scenariusz lekcji.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Wskazówka

Podczas odsłuchiwania audiobooka zwróć uwagę na skład chemiczny organizmów oraz zanotuj pierwiastki biogenne, w tym właściwości węgla.

RWW7PJ2qPbBTvma1554827729ecc12_1536669367036_01
Na ekranie pokazany jest panel sterowania z aktywnymi klawiszami do odtwarzania zawartości audiobooka. W części górnej części znajdują się trzy klawisze. Pierwszy od lewej „Widok” umożliwia przełączenie między odtwarzaczem dźwiękowym audiobooka oznaczonym jako „Odtwarzacz” na liście wyboru a podglądem treści audiobooka oznaczonym jako „Tekst”. Odtwarzacz dźwiękowy oznaczony jako „Odtwarzacz” przedstawia żółty pasek, na którym podczas odtwarzania pojawia się tekst. Widok „Tekst” prezentuje pełny tekst pojawiający się w nagraniu. Widok „Dynamiczny” stanowi połączenie widoku „Odtwarzacz” i „Tekst". Klawisz środkowy „Książka” umożliwia nawigację po treści audiobooka. Klawisz trzeci od lewej „Więcej” – zawiera informacje o programie. Poniżej oddzielony linią znajduje się panel sterowania odtwarzacza nagrania. Poniżej panelu sterowania znajduje się żółty pasek, na którym w trakcie odtwarzania pokazywany jest tekst nagrania.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Zobacz także

Związki chemiczne budujące organizm

Rozdział 1 
Co z tym węglem? Dlaczego pierwiastek ten stanowi o życiu na naszej planecie?

Ta część audiobooka przedstawia rozmowę dwóch osób – ucznia i nauczyciela chemii – na temat właściwości węgla.

— Jak to możliwe, że węgiel jest podstawowym pierwiastkiem budującym organizmy?
— Węgiel jest pierwiastkiem powszechnie spotykanym w przyrodzie. Znamy kilka jego odmian, z których diament i grafit są najbardziej znane.
— Pamiętam, że diament jest przezroczysty i bardzo twardy, a grafit, ten w ołówku, pozwala rysować na papierze. Jest on czarny, nieprzezroczysty i stosunkowo miękki.
— Odmiany te różnią się jeszcze między sobą przewodnictwem cieplnym. Grafit dobrze przewodzi prąd elektryczny, czego nie można powiedzieć o diamencie. Zostawmy teraz węgiel nieorganiczny, czyli ten występujący w skałach i dwutlenku węgla. Skupmy naszą uwagę na węglu organicznym, bo o to właśnie pytasz.
— Tak, właśnie.
— Węgiel, obok tlenu, jest pierwiastkiem występującym w naszym organizmieOrganizmorganizmie w największej ilości. Stanowi on ok. 18% masy ciała. Trzeba wiedzieć, że udział węgla w tworzeniu związków chemicznych jest ogromny – zwłaszcza związków organicznych, w tym cukrów, tłuszczów, białek i kwasów nukleinowych. Związki te są trwałe, stabilne i niezwykle różnorodne.
— Z czego to wynika?
— Otóż: atom węgla może wiązać się z czterema innymi atomami. Ta właściwość węgla pozwala na tworzenie cząsteczek zawierających tysiące, a nawet miliony atomów. Co ciekawe, kiedy patrzy się na wzór strukturalny cząsteczki glukozy należącej do cukrów prostych, widać, że atomy węgla tworzą pierścień.
— Jakie kształty przyjmują cząsteczki złożonych związków organicznych?
— Struktura związków organicznych ma postać albo długich łańcuchów, bądź przestrzennych form mniej lub bardziej skomplikowanych. Na przykład cząsteczka celulozy, będącej cukrem złożonym, ma postać długiego, nierozgałęzionego łańcucha, na który składają się cząsteczki glukozy. Cząsteczki tłuszczów, występujące na przykład w błonach komórkowych, przyjmują postać głowy z dwoma „ogonami”. Białka z kolei…
— Wiem! Cząsteczki białek tworzą przestrzenne bryły i podobno należą do najbardziej złożonych związków organicznych występujących w naszym organizmie.
— Tak, to prawda. W cząsteczkach białek, oprócz atomów węgla, tlenu i wodoru, występują atomy azotu, siarki i fosforu, a nawet jeszcze inne pierwiastki. Białka zbudowane są z aminokwasówAminokwasaminokwasów, które połączone są ze sobą na wzór łańcucha. Łańcuchy takie zwijają się w różne przestrzenne bryły o rożnych właściwościach, specyficznych dla danego białka. Bardzo złożoną budowę chemiczną i przestrzenną mają także kwasy nukleinowe.
— Nabieram teraz pewności, że węgiel ma kluczowe znaczenie w budowie organizmów. Występuje przecież we wszystkich związkach organicznych budujących nasze ciało.
— Można powiedzieć, że jest pierwiastkiem stanowiącym o życiu na naszej planecie.

Rozdział 2 
Związki organiczne i nieorganiczne

Ta część audiobooka to wykład biochemika na temat związków organicznych i nieorganicznych z uwzględnieniem ich budowy oraz funkcji, jaką pełnią w organizmach.

Budowa organizmów żywych
Wszystkie organizmyOrganizmorganizmy żywe, mimo ogromnej różnorodności, mają podobną budowę chemiczną. Badając skład chemiczny organizmów, znajdziemy w ich ciałach różne pierwiastki oraz związki organiczne i nieorganiczne.

Związki nieorganiczne w budowie organizmów żywych
Wśród związków nieorganicznych, zarówno u roślin, jak i u zwierząt, woda ma największy udział w budowie ich ciał. Z kolei sole mineralne, zwłaszcza chlorek sodu czy nieorganiczne związki wapnia i fosforu, mają nie tylko swój udział w budowie ciała, ale decydują również o prawidłowym metabolizmie.

Skupmy teraz naszą uwagę na mikro- i makroelementach.

Pierwiastki, których organizm potrzebuje w śladowych ilościach, to mikroelementyMikroelementmikroelementy. Ich obecność w wielu enzymach ma decydujący wpływ na przebieg wielu reakcji chemicznych. Należą do nich: żelazo, jod, fluor, chlor, sód, cynk, miedź, molibden. Od nich zależy prawidłowy skład krwi, wzrost ciała, skład różnych wydzielin oraz utrzymanie w dobrym stanie skóry, zębów, włosów i paznokci. MakroelementyMakroelementMakroelementy budują cząsteczki związków organicznych i mają wpływ na pracę narządów.

Spośród makroelementów węgiel, wodór, tlen, azot, fosfor i siarka budują cząsteczki związków organicznych, zaś potas, wapń i magnez mają wpływ na pracę różnych narządów, na przykład jako składniki enzymów czy płynów komórkowych i tkankowych.

Związki organiczne w budowie organizmów
Na szczególną uwagę zasługują związki organiczne, a więc związki węgla. Są wśród nich węglowodany, tłuszcze, białka i kwasy nukleinowe oraz barwniki, garbniki, alkaloidy i witaminy. Role, jakie pełnią w organizmach, decydują o właściwościach organizmów, ich rozwoju i ciągłości gatunków.

Związki organiczne, które zasługują na szczególną uwagę.
Węglowodany. To grupa związków, którym przypisuje się głównie rolę energetyczną. Pokrywają zwykle 60% naszego dziennego zapotrzebowania na energię. Przykładem są cukry proste: glukoza i fruktoza. Organizmy potrafią magazynować glukozę w postaci glikogenu lub skrobi, należących do cukrów złożonych. Glikogen gromadzony jest w wątrobie zwierząt, zaś skrobia w bulwach ziemniaków czy nasionach zbóż. Oprócz funkcji energetycznej, węglowodany pełnią też rolę budulcową. Znajdziemy je w ścianach komórkowych roślin – jest to celuloza. Zaś w pancerzykach stawonogów i komórkach grzybów występuje chityna. Cukry proste – takie, jak ryboza i dezoksyryboza – są składnikami kwasów nukleinowych, zarówno RNARNARNADNADNADNA.

Tłuszcze. Są wśród nich związki pochodzenia zwierzęcego i roślinnego. W cząsteczce tłuszczu właściwego jest glicerol i trzy reszty kwasów tłuszczowych. Tłuszczom przypisuje się zarówno rolę budulcową, jak i energetyczną. Są związkami wysokoenergetycznymi. Porównując spalanie tej samej ilości węglowodanów czy białek – ilość energii dostarczanej przez tłuszcze jest dwukrotnie większa. Pamiętajmy, że nadmiar tłuszczów w naszym organizmie gromadzi się w tkance tłuszczowej, powodując wzrost masy ciała. Nie można jednak z nich rezygnować. Od nich zależy nasza odporność, pamięć, stan naczyń krwionośnych oraz synteza niektórych hormonów.

Białka nie tylko budują organizm, ale też regulują wiele procesów życiowych. Wyróżniają się bardzo złożoną strukturą przestrzenną. Ich budowa i właściwości zależą od ilości i rodzaju aminokwasówAminokwasaminokwasów, będących częściami składowymi tych złożonych struktur. Białka dostarczone z pokarmem, dzięki enzymom trawiennym w układzie pokarmowym, ulegają rozkładowi do aminokwasów. Z nich nasz organizm buduje własne białka. Wśród aminokwasów są takie, które organizm potrafi sam wytworzyć – to aminokwasy endogenne. Jednak inne, zwane egzogennymi, musimy dostarczać z pokarmem pochodzenia zwierzęcego. Stąd używane określenia pokarmów niepełnowartościowych i pełnowartościowych.

Pamiętajmy więc o wszystkich składnikach odżywczych będących związkami organicznymi i nieorganicznymi. Od ich obecności w naszej diecie zależy przecież nasze zdrowie.

A na koniec słów kilka o kwasach nukleinowych.
Znane są dwa rodzaje kwasów nukleinowych: kwas deoksyrybonukleinowy i kwas rybonukleinowy. Są to związki chemiczne odpowiedzialne za przenoszenie informacji genetycznej.

Rozdział 3 
Woda w życiu organizmu

Ta część audiobooka przedstawia rozmowę trzech osób: ucznia z nauczycielami fizyki i biologii na temat właściwości wody z uwzględnieniem funkcji, jakie woda pełni w organizmie.

— Wielokrotnie przekonałam się, jak bardzo potrzebna jest mi do życia woda. Najbardziej odczułam jej brak w upalny dzień, po długiej wycieczce rowerowej. Nie dość, że chciało mi się mocno pić, to jeszcze szybko oddychałam i spociłam się. Pot kapał mi z czoła, poczułam jego słony smak.
— To, o czym mówisz, świadczy o prawidłowym funkcjonowaniu twojego organizmuOrganizmorganizmu. Podczas wysiłku organizm twój, w trosce o zachowanie stałej temperatury ciała, zapobiegając jego przegrzaniu, ochładza je, wydzielając na powierzchnię skóry pot. Ilość potu, a wraz z nim ilość usuwanej z organizmu wody, uzależniona jest od podejmowanego wysiłku oraz od warunków otoczenia, w tym temperatury.
— Podczas ochładzania organizmu woda ze stanu ciekłego przechodzi w stan gazowy, pochłaniając dużą ilość energii cieplnej. Jest to możliwe dzięki dużemu ciepłu parowania, będącym jej charakterystyczną właściwością. Zrozumienie tych zjawisk jest w pełni możliwe, dzięki znajomości chemicznych właściwości wody. A decydują o nich wiązania wodorowe, jakie tworzą się między cząsteczkami wody. Siła tych wiązań zależy od temperatury.
— Co to oznacza?
— Oznacza to, że im wyższa temperatura, tym słabsze stają się wiązania między cząsteczkami. Ma to wpływ na zmianę stanu skupienia wody. Większość wiązań ulega wtedy rozerwaniu, powstaje para.
— A jak wytłumaczyć ogrzewanie się różnych części ciała narażonych na działanie niższej temperatury, np. dłonie i stopy po spacerze zimą?
— Woda znajdująca się we krwi przepływającej przez różne narządy, które wytwarzają dużo ciepła, nagrzewa się i niesie to ciepło do chłodniejszych okolic ciała. Chłodne dłonie czy stopy zaczynają się rozgrzewać. Woda ma duże ciepło właściwe.
— Zastanawiam się jeszcze, co sprawia, że pot jest słony?
— Pot zawiera wiele różnych soli mineralnych rozpuszczonych w wodzie, w tym chlorek sodu, główny składnik soli kuchennej. Warto w tym miejscu dodać, że woda jest dobrym rozpuszczalnikiem dla większości związków chemicznych. Tworzy więc dobre środowisko dla przebiegu wielu reakcji chemicznych w naszym organizmie. Jest znakomitym środkiem transportu dla substancji.
— A ile wody znajduje się w moim organizmie?
— Woda stanowi około 60% masy ciała człowieka. U noworodków nawet do 75% ich masy ciała.
— Aż nieprawdopodobne! To bardzo dużo! Trudno mi sobie to wyobrazić!
— Tak jest naprawdę! Woda jest związkiem chemicznym stanowiącym największą część masy naszego ciała. Jeśli powiesz mi, ile ważysz, to spróbujemy obliczyć, jak zmieniłaby się masa twojego ciała, gdyby woda w nadzwyczajnych okolicznościach wyparowała z komórek twojego organizmu.
— Ważę około 60 kilogramów.
— Jeśli więc ważysz 60 kg, a woda stanowi około 60% masy twojego ciała, wyliczamy, że masa wody w twoim organizmie to 36 kg. Tak więc utrata całej wody z twojego organizmu spowodowałaby spadek masy ciała aż do 24 kilogramów!
— Rzeczywiście, to bardzo dużo. Tę zależność potrafię sobie już wyobrazić. Dziękuję.
— Twoja historia, nawiązująca do sytuacji, kiedy odczułaś potrzebę szybkiego uzupełnienia wody w twoim organizmie, uświadamia, jak ważną rolę w naszym życiu pełni woda. Jej brak przez kilka dni ma dla człowieka zły wpływ, może nawet skończyć się śmiercią. Tak więc pij dziennie około 2,5 litra wody. Pamiętaj jednak, że wodę dostarczasz też do organizmu z pokarmem. Zbyt duża ilość płynów nie jest wskazana.

Polecenie 1

Uzasadnij, dlaczego węgiel decyduje o życiu na naszej planecie. Wymień pierwiastki biogenne i określ ich rolę.

Polecenie 2

Wymień organiczne i nieorganiczne związki chemiczne występujące w organizmach. Wskaż te, które pełnią funkcje budulcowe, energetyczne i regulujące.

Polecenie 3

Jakie właściwości wody umożliwiają termoregulację w organizmie?

ma1554827729ecc12_1536669367036_0
ma1554827729ecc12_1502093867461_0

Podsumowanie

Związki chemiczne budujące organizm:
nieorganiczne: woda, sole mineralne, makro- i mikroelementy
organiczne: węglowodany, tłuszcze, białka, kwasy nukleinowe, barwniki, garbniki, alkaloidy, witaminy.

Funkcje związków chemicznych występujących w organizmie:
woda, sole mineralne, makro- i mikroelementy – budulcowa, regulująca
węglowodany – energetyczna, budulcowa
tłuszcze – energetyczna, budulcowa
białka – budulcowa, regulująca
kwasy nukleinowe – regulująca
barwniki, garbniki, alkaloidy, witaminy – regulująca

R1HNLxFf8ehwB1
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RFd01rGHd13651
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Praca domowa
Polecenie 4.1

Znajdź opakowanie po wybranym przez ciebie produkcie spożywczym i odszukaj znajdujące się na nim informacje mówiące o zawartych w nich związkach chemicznych. Przypomnij sobie, jaką pełnią rolę w organizmie. Które z nich budują Twój organizm, które dostarczają energii?

ma1554827729ecc12_1503905579466_0

Zadania

Wskazówka

W przypadku braku możliwości rozwiązania zadania z klawiatury lub trudności z odczytem przez czytnik ekranu skorzystaj z innej wersji zadania.

classicmobile
Ćwiczenie 1
RA45mXPppWusF1
Na ekranie w ramce pokazane jest zadanie, Praca domowa. Ćwiczenie zatytułowane jest: „Co z tym węglem? Dlaczego pierwiastek ten stanowi o życiu na naszej planecie?”, a następnie znajduje się polecenie „Wskaż właściwości węgla w związkach organicznych. U dołu ramki jest opis czynności. W pięciu oddzielonych linijkach umieszczone zostały różne informacje zawierające informacje o właściwościach węgla. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz „Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności wykonania zadania.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
static
Inna wersja zadania
RaxSOMKgB31Vp1
Ćwiczenie 2
Na ekranie wyświetla się w ramce inna wersja zadania pierwszego zatytułowanego „Co z tym węglem? Dlaczego pierwiastek ten stanowi o życiu na naszej planecie?”. Poniżej znajduje się polecenie o treści: „Wskaż właściwości węgla w związkach organicznych”. Pod poleceniem są wymienione cztery punkty. Używając rozwijanej listy zamieszczonej pod punktami, należy wskazać, które z nich dotyczą właściwości węgla. W prawym dolnym rogu znajduje się przycisk „Sprawdź” umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
classicmobile
Ćwiczenie 3
R1UBpbj95fzCt1
Na ekranie w ramce pokazane jest zadanie. Ćwiczenie zatytułowane jest: „Związki organiczne i nieorganiczne”. Polecenie brzmi „Rozpoznaj związki chemiczne na podstawie cech ich budowy. Dopasuj nazwę do opisu. Skorzystaj z załączonych puzzli”. Zadanie polega na dopasowaniu puzzli. Po lewej stronie znajdują się cztery puzzle umieszczone pod sobą z następującymi pojęciami: celuloza, skrobia, glukoza, białko. Po prawej stronie umieszczone zostały cztery puzzle o następujących treściach: „ma postać sześcioczłonowego pierścienia”, „ma postać długiego, rozgałęzionego łańcucha”, „ma postać długiego, prostego łańcucha”, „ma postać przestrzennej bryły”. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz „Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności wykonania zadania.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
static
Inna wersja zadania
Rhl2K3hen3ptI1
Ćwiczenie 4
Na ekranie wyświetla się w ramce inna wersja zadania drugiego zatytułowanego „Związki organiczne i nieorganiczne”. Pod tytułem znajduje się polecenie o treści: „Rozpoznaj związki chemiczne na podstawie cech ich budowy. Dopasuj nazwę do opisu”. Pod poleceniem znajdują się cztery zdania. Używając listy rozwijanej przy każdym zdaniu, należy wskazać odpowiedni związek chemiczny. W prawym dolnym rogu znajduje się przycisk „Sprawdź” umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
classicmobile
Ćwiczenie 5
RS27ZVbfUJpXj1
Ćwiczenie zatytułowane jest: „Woda w życiu organizmu”. Pod tytułem podane jest polecenie, które brzmi: „Jakie właściwości wody umożliwiają naszemu organizmowi pozbywać się zbędnych, szkodliwych substancji? Wskaż właściwe odpowiedzi”. W trzech linijkach umieszczone zostały informacje o właściwościach wody. Przed każdym opisem jest okienko, które służy do zaznaczania. W prawym dolnym rogu zadania umieszczony jest klawisz „Sprawdź” służący sprawdzeniu poprawności wykonania zadania.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
static
Inna wersja zadania
RS7NdGNRSYH6h1
Ćwiczenie 6
Na ekranie wyświetla się w ramce inna wersja zadania trzeciego zatytułowanego „Woda w życiu organizmu”. Pod tytułem znajduje się polecenie o treści: „Jakie właściwości wody umożliwiają naszemu organizmowi pozbywać się zbędnych, szkodliwych substancji? Wskaż zdania prawdziwe”. Pod poleceniem znajdują się trzy zdania. Używając listy rozwijanej zamieszczonej przy każdym zdaniu, należy określić ich prawdziwość. W prawym dolnym rogu znajduje się przycisk „Sprawdź” umożliwiający sprawdzenie poprawności rozwiązania odpowiedzi.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RhyKpGhoNIsZ41
Na ekranie wyświetla się gra dotycząca tematu "Związki chemiczne budujące organizm". Gra nosi tytuł "Składniki odżywcze ukryte w organizmie". Grając w grę, uzyskasz informację o potrzebnych dla organizmu wartościach odżywczych. Gra składa się z trzech rund i trzech zadań. Zadanie pierwsze polega na wyborze obrazków prezentujących produkty spożywcze, które zawierają dominującą ilość białek. Zadanie drugie polega na wyborze obrazków prezentujących produkty spożywcze, które zawierają dominującą ilość tłuszczów. Zadanie trzecie polega na wyborze obrazków prezentujących produkty spożywcze, które zawierają dominującą ilość węglowodanów.
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
ma1554827729ecc12_1502358147126_0

Słowniczek

Aminokwas
Aminokwas

związek organiczny będący materiałem budulcowym wszystkich białek (sjp.pwn.pl). 

DNA
DNA

kwas deoksyrybonukleinowy; wielkocząsteczkowy związek organiczny występujący w każdej żywej komórce, zawierający informację genetyczną.

Makroelement
Makroelement

pierwiastek chemiczny występujący w organizmach roślinnych i zwierzęcych w znacznej ilości, niezbędny do ich życia i rozwoju (sjp.pwn.pl).

Mikroelement
Mikroelement

pierwiastek chemiczny występujący w bardzo małych ilościach w organizmach żywych (sjp.pwn.pl).

Organizm
Organizm

istota żywa, której poszczególne części i struktury tworzą zharmonizowaną pod względem funkcjonalnym całość, wykazującą wszelkie cechy życia (sjp.pwn.pl).

RNA
RNA

kwas rybonukleinowy; wielkocząsteczkowy związek organiczny występujący w każdej żywej komórce, uczestniczący w syntezie białek na podstawie informacji genetycznej zapisanej w DNA (sjp.pwn.pl).

ma1554827729ecc12_1522759004116_0

Powrót do e‑podręcznika

E‑podręcznik „Świat pod lupą”

http://www.epodreczniki.pl/reader/c/130053/v/latest/t/student-canon

2.1. Chemiczna budowa organizmów

http://www.epodreczniki.pl/reader/c/130053/v/latest/t/student-canon/m/iMJsW2HEPz

RsAjQ5hA0OaLv1
Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.