Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał

Autorka: Sabina Świtała

Przedmiot: język polski

Temat: Jak korzystać z książek? O tworzeniu przypisów i bibliografii.

Grupa docelowa: uczniowie 4‑letniego liceum i 5‑letniego technikum, zakres podstawowy

Podstawa programowa:

II. Kształcenie językowe.

4. Ortografia i interpunkcja. Uczeń:

1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji (...).

IV. Samokształcenie. Uczeń:

3) korzysta z literatury naukowej lub popularnonaukowej;

4) sporządza bibliografię i przypis bibliograficzny, także źródeł elektronicznych;

10) gromadzi i przetwarza informacje, sporządza bazę danych;

11) korzysta z zasobów multimedialnych, np. z: bibliotek, słowników on‑line, wydawnictw e‑book, autorskich stron internetowych; dokonuje wyboru źródeł internetowych, uwzględniając kryterium poprawności rzeczowej oraz krytycznie ocenia ich zawartość.

Kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.

Cele operacyjne

Uczeń:

  • zna zasady sporządzania bibliografii załącznikowej i przypisów;

  • wymienia poszczególne elementy opisu bibliograficznego;

  • rozumie różnice w sporządzaniu bibliografii i przypisów;

  • sporządza opisy bibliograficzne różnego typu dokumentów;

  • redaguje zapisy bibliografii załącznikowej oraz przypisów bibliograficznych.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm.

Metody nauczania:

  • metoda oglądowa;

  • pogadanka;

  • metoda ćwiczeń przedmiotowych;

  • kostka pamięci.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami i dostępem do internetu, słuchawki;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

  • książki, czasopisma, filmy dvd, płyty CD przyniesione przez uczniów;

  • kostki pamięci z hasłami zapisanymi na bokach (artykuł w czasopiśmie, artykuł w pracy zbiorowej, książka, artykuł dostępny w internecie, skróty w przypisach).

Przebieg zajęć:

Przed lekcją

Nauczyciel prosi uczniów, aby na zajęcia przynieśli książkę, czasopismo, film na płycie DVD, album muzyczny na płycie CD z domowego zbioru.

Faza wstępna

  1. Nauczyciel rozmawia z uczniami na temat tego, z jakich źródeł korzystają przy pisaniu prac oraz przy tworzeniu prezentacji na zajęcia lekcyjne. Jak włączają różne informacje do swojej pracy? Czy dbają o to, aby nie być posądzonym o plagiat? Można też lekcję zacząć od dyskusji o plagiacie, czym jest i jakie są jego skutki. Uczniowie na pewno podadzą przykłady głośnych plagiatów np. w muzyce, filmie czy literaturze.

  2. Przedstawienie celu i tematu zajęć.

  3. Nauczyciel zapisuje na tablicy hasła: bibliografia załącznikowa, literatura przedmiotu, literatura podmiotu, przypis, opis bibliograficzny. Prosi uczniów, żeby spróbowali wyjaśnić podane terminy, dopowiada i porządkuje wypowiedzi młodzieży.

  4. Uczniowie wykonują ćwiczenia interaktywne nr 1 i 3. Nauczyciel sprawdza poprawność odpowiedzi i udziela informacji zwrotnej.

Faza realizacyjna

  1. Nauczyciel prezentuje uczniom film pt. Jak sporządzać bibliografię i przypisy? dostępny w e‑materiale. Prosi, aby uczniowie w trakcie oglądania filmu sporządzali notatkę.

  2. Po obejrzeniu filmu prowadzący zajęcia omawia z uczniami zasady sporządzania bibliografii i przypisów. Uczniowie wykonują ćwiczenie interaktywne nr 8.

  3. Uczniowie wykonują ćwiczenie interaktywne nr 2, 4, 5. Nauczyciel sprawdza poprawność odpowiedzi i udziela informacji zwrotnej.

  4. Uczniowie w parach analizują przykłady podane w ćwiczeniu interaktywnym nr 6. Błędne odpowiedzi zapisują poprawnie.

  5. Uczniowie tworzą opis książki (czasopisma, płyt dvd lub CD) przyniesionej na zajęcia. Następnie łączą się w pary i sprawdzają poprawność opisów bibliograficznych sporządzonych przez kolegów. Wątpliwości konsultują z nauczycielem.

Faza podsumowująca

  1. Nauczyciel dzieli klasę na czteroosobowe grupy. Każda grupa otrzymuje kostkę z zapisami na bokach: artykuł w czasopiśmie, artykuł w pracy zbiorowej, książka, artykuł dostępny w internecie, skróty w przypisach. Poszczególni uczniowie w grupach rzucają kostkami, a następnie podają elementy zapisu bibliograficznego wylosowanego hasła (przy haśle dotyczącym skrótów wymieniają obowiązujące skróty).

Praca domowa:

Przygotuj bibliografię w formie literatury przedmiotu oraz podmiotu do pracy pisemnej na wybrany temat spośród poniższych:

  1. Przemiana Makbeta i Lady Makbet.

  2. Dramat szekspirowski a tragedia antyczna. Podobieństwa i różnice.

  3. Treny Jana Kochanowskiego jako świadectwo bólu osieroconego ojca.

  4. Wesele Stanisława Wyspiańskiego jako polski dramat narodowy.

  5. Groteska we współczesnej literaturze polskiej.

Materiały pomocnicze:

Antczak Mariola, Nowacka Anna, Przypisy. Przywołania. Bibliografia załącznikowa. Jak tworzyć i stosować. Podręcznik, Wydawnictwo SBP, Warszawa 2008.

Wskazówki dotyczące tworzenia kostek pamięci (oraz szablon kostki do wykorzystania) nauczyciel znajdzie w: Brudnik Edyta, Moszyńska Anna, Owczarska Beata, Ja i mój uczeń pracujemy aktywnie. Poradnik po metodach aktywizujących, Wydawnictwo JEDNOŚĆ, Kielce 2011, s. 149‑150.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania multimedium:

Nauczyciel może poprosić uczniów o obejrzenie filmu‑samouczka przed zajęciami. W fazie wstępnej lekcji powinien wtedy sprawdzić umiejętność zapisywania bibliografii.