Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał

Autor: Joanna Oparek

Przedmiot: Język polski

Temat: Ponadczasowość tekstów Szekspira. Szekspir Forever! w reżyserii Andrzeja Seweryna

Grupa docelowa:

III etap edukacyjny, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres podstawowy

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
2) rozpoznaje konwencje literackie i określa ich cechy w utworach (fantastyczną, symboliczną, mimetyczną, realistyczną, naturalistyczną, groteskową);
6) rozpoznaje w tekstach literackich: ironię i autoironię, komizm, tragizm, humor, patos; określa ich funkcje w tekście i rozumie wartościujący charakter;
11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu, rozpoznaje podstawowe motywy i toposy oraz dostrzega żywotność motywów biblijnych i antycznych w utworach literackich; określa ich rolę w tworzeniu znaczeń uniwersalnych;
15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie kontekst historycznoliteracki, historyczny, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny, mitologiczny, biblijny, egzystencjalny;
16) rozpoznaje obecne w utworach literackich wartości uniwersalne i narodowe; określa ich rolę i związek z problematyką utworu oraz znaczenie dla budowania własnego systemu wartości.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje obywatelskie;

  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Cele lekcji. Uczeń:

  • wyjaśnia, z czego wynika ponadczasowść tekstów Szekspira;

  • zestawia elementy gry aktorskiej Andrzeja Seweryna z motywem theatrum mundi;

  • udowadnia ponadczasowość tekstów Szekspira;

  • redaguje recenzję zachęcającą do obejrzenia spektaklu Andrzeja Seweryna.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • z użyciem e‑podręcznika;

  • ćwiczeń przedmiotowych;

  • z użyciem komputera;

  • symulacja.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

  1. Uczniowie oglądają spektakl Szekspir Forever! w reżyserii Andrzeja Seweryna.

  2. Nauczyciel prosi uczniów o przypomnienie tytułów sztuk Szekspira – prowadzący zajęcia może podawać pierwsze słowa bardziej złożonych tytułów – w charakterze podpowiedzi. Następnie prosi o określenie, czy wymienione tytuły to komedie, tragedie, czy sztuki problemowe i komentuje odpowiedzi uczniów.

Faza wprowadzająca:

  1. Nauczyciel udostępnia uczniom e‑materiał „Ponadczasowość tekstów Szekspira. Szekspir Forever! w reżyserii Andrzeja Seweryna”.

  2. Nauczyciel ustala z uczniami cele lekcji oraz kryteria sukcesu.

  3. Uczniowie indywidualnie zapoznają się z treścią sekcji „Przeczytaj”. Następnie nauczyciel przechodzi do dyskusji moderowanej. Na wstępie prosi uczniów o podanie przykładów współczesnych sztuk teatralnych opartych na dziełach Szekspira. Nauczyciel może podać uczniom przykłady interesujących inscenizacji, np. Burza w reż. Pawła Miskiewicza, 2007; Macbeth w reżyserii Grzegorza Jarzyny. W dalszej kolejności prosi uczniów o przykłady realizacji filmowych. Podaje intersujące tytuły (np. Hamlet Zefirellego, Romeo i Julia Luhrmanna, Ran Kurosawy, West Side Story Laurentsa.
    Nauczyciel stawia pytanie:
    Jaki jest sens „przepisywania” sztuk Szekspira na nowe historie i inne czasy?
    Nauczyciel podsumowuje dyskusję.

Faza realizacyjna:

  1. Uczniowie przechodzą do sekcji „Audiobook” – słuchają rozmowy Zygmunta Kałużyńskiego i Tomasza Raczka. Po wysłuchaniu nagrania przystępują do realizacji polecenia 1. Nauczyciel może otworzyć rozmowę na zadany temat, rezygnując z formy pisemnej. Jeśli jednak wybierze formę pisemną, prosi wybraną osobę o prezentację wypowiedzi, ocenia ją i komentuje.

  2. Uczniowie przechodzą do sekcji „Sprawdź się” i wykonują indywidualnie ćwiczenie 1. Następnie, również indywidualnie, czytają tekst do ćwiczenia 5 i wspólnie tworzą schemat – opisujący kolejne etapy „zatapiania się” w zło. Jeden z uczniów zapisuje na tablicy propozycje klasy. Wybrana osoba prezentuje wypowiedź, a inni uczniowie uzupełniają, nauczyciel komentuje.

  3. Uczniowie dobierają się w pary i wykonują ćwiczenie 2 i 7. Wybrana para prezentuje wyniki wyszukiwania odpowiedzi, pozostali uczniowie dopowiadają, nauczyciel komentuje.

  4. Ćwiczenia 3 i 4 uczniowie wykonują wspólnie – w formie swobodnej rozmowy. Przedstawiają na forum swoje propozycje odpowiedzi, a nauczyciel komentuje.

  5. Nauczyciel prosi chętnego ucznia o aktorskie odczytanie fragmentu Hamleta – do ćwiczenia 6. Następnie uczestnicy lekcji podają (w formie swobodnej wypowiedzi na forum) uniwersalne powody cierpienia wskazane w monologu.

  6. Nauczyciel daje uczniom czas na pracę indywidualną – napisanie recenzji spektaklu Andrzeja Seweryna (ćwiczenie 8). Dwie chętne osoby odczytują na forum swoje recenzje. Nauczyciel zachęca klasę do komentarzy.

Faza podsumowująca:

  1. Nauczyciel ponownie wyświetla na tablicy temat lekcji zawarty w sekcji „Wprowadzenie” i inicjuje krótką rozmowę na temat spełnienia kryteriów sukcesu. Wybrany uczeń podsumowuje zajęcia.

  2. Nauczyciel podkreśla inspiracje płynące z dzieł Szekspira dla filmu i literatury, wskazuje na uniwersalność historii, które odnaleźć można w wielu współczesnych dziełach filmowych i literackich.

  3. Nauczyciel (odnosząc się do dyskusji po sekcji „Przeczytaj”) rozwija temat inscenizacji teatralnych sztuk Szekspira, które często bywają „przepisywane” przez dramaturgów i reżyserów na czasy współczesne, by opowiedzieć o aktualnych problemach. Może tu podać przykład spektaklu 007: Macbeth – w którym Grzegorz Jarzyna trawestuje tragedię Szekspira - akcja jest tłem dla konfrontacji cywilizacji zachodniej z islamem. Wymowa sztuki to ostrzeżenie dla cywilizacji zachodu, by nie zaraziła się szaleństwem fundamentalistów.

Praca domowa:

  1. Metoda symulacyjna
    Wejdź w rolę dramaturga, przygotowującego nową inscenizację wybranej sztuki Szekspira.
    Uczniowie dzielą się na 3 grupy. Każda z drużyn wybiera jedną ze sztuk Szekspira i opracowuje pomysł na realizację opartego na sztuce spektaklu, osadzonego w czasach współczesnych. Odpowiada przy tym na pytania:
    Jaką współczesną historię ma opowiadać sztuka? W jakich realiach osadzona będzie akcja? Kim będą w tej historii bohaterowie oryginalnego utworu Szekspira? Jakie będzie przesłanie nowej sztuki? W jakim stopniu będzie ono zgodne z wymową oryginalnego utworu?.

Materiały pomocnicze:

  • Polonista w szkole, pod red. A. Janus‑Sitarz, Kraków 2004.

  • Doskonalenie warsztatu nauczyciela polonisty, pod red. Anny Janus‑Sitarz, Kraków.

Wskazówki metodyczne

  • Uczniowie mogą wykorzystać multimedium „Audiobook” jako inspirację do przygotowania własnej prezentacji multimedialnej.