Pokaż spis treści
Wróć do informacji o e-podręczniku

Panika, strach przed nieprawidłowym wykonywaniem resuscytacji czy obawa przed wyrządzeniem krzywdy mogą zniechęcać do udzielania pomocy dziecku. Przeczytaj uważnie lekcję dotyczącą RKO dzieci, a pozwoli ci to nieść skuteczną pomoc najmłodszej części naszego społeczeństwa.

Źródło: Leah-Anne Thompson (https://pl.fotolia.com), .
Już wiesz
  • co to jest resuscytacja krążeniowo‑oddechowa;

  • kiedy i jak przeprowadza się RKO osoby dorosłej;

  • jak układa się poszkodowanego w pozycji bezpiecznej;

  • jakie zagrożenia mogą wystąpić podczas prowadzenia RKO.

Nauczysz się
  • wykonywać prawidłowo uciski klatki piersiowej u dzieci;

  • wykonywać prawidłowo oddechy ratownicze u dzieci;

  • przeprowadzać RKO u dzieci

    .

1. Resuscytacja krążeniowo‑oddechowa dzieci

RKO dzieci niewiele różni się od resuscytacji dorosłych. W obu przypadkach należy uciskać klatkę piersiową, żeby spowodować przepływ krwi przez serce, oraz wykonywać oddechy ratownicze. Ich celem jest dostarczenie tlenu do organizmu poszkodowanego, w tym przede wszystkim do jego mózgu.

Ciekawostka

Kiedy została przeprowadzona pierwsza RKO?

Pierwsza resuscytacja krążeniowo‑oddechowa polegająca na uciskaniu klatki piersiowej połączonym z oddechami ratowniczymi została przeprowadzona na początku lat 60. ubiegłego wieku.

Resuscytacja krążeniowo‑oddechowa dzieci może być skutecznie przeprowadzona na podstawie algorytmu BLS stosowanego u osób dorosłych, jednak można go także zmodyfikować. Ponieważ u dzieci najczęstszą przyczyną NZK jest problem z oddychaniem, dobrze jest rozpocząć resuscytację od oddechów ratowniczych.

Zapamiętaj!

Jeżeli w okolicy nie ma nikogo, kto mógłby ci pomóc, prowadź resuscytację przez 1 min, a następnie wezwij pogotowie ratunkowe i kontynuuj resuscytację.

Źródło: Dariusz Adryan, licencja: CC BY 3.0.

Resuscytację dzieci, podobnie jak osób dorosłych, należy prowadzić do czasu:

  • powrotu oznak życia (dziecko zacznie się budzić, poruszać, otworzy oczy oraz zacznie prawidłowo oddychać),

  • przybycia wykwalifikowanej pomocy, która przejmie resuscytację,

  • wyczerpania własnych sił.

2. Uciski klatki piersiowej

Miejsce uciskania klatki piersiowej u dzieci jest takie samo jak u dorosłych. W jego zlokalizowaniu pomocne jest wyznaczenie wyrostka mieczykowatego – znajduje się on w miejscu, gdzie łuki żebrowe dolnych żeber łączą się ze sobą. Jest to dokładnie wskazane na ilustracji 2. Masaż należy prowadzić na szerokość palca dłoni powyżej tego miejsca.

Źródło: Andrzej Bogusz, licencja: CC BY 3.0. Miejsce ucisku to dolna połowa mostka – powyżej (na szerokość jednego palca) wyrostka mieczykowatego

Uciski klatki piersiowej wykonujemy jedną lub dwiema rękami, a w przypadku niemowląt – opuszkami dwóch palców. Ich głębokość powinna wynosić około 1/3 głębokości klatki piersiowej, natomiast tempo – pomiędzy 100 a 120 uciśnięć na minutę. Podstawowa zasada obowiązująca podczas uciskania klatki piersiowej dziecka, to „szybko i mocno”. Niestety, w wielu przypadkach osoby ratujące, bojąc się wyrządzenia krzywdy dziecku, które resuscytują, wykonują uciski zbyt lekko, czym znacząco obniżają skuteczność działań ratowniczych. Należy pamiętać nie tylko o odpowiedniej sile nacisku, ale także o relaksacji klatki piersiowej pomiędzy kolejnymi uciśnięciami. Trzeba pozwolić klatce piersiowej całkowicie się rozprężyć, dbając jednak o to, aby nie odrywać od niej ręki (rąk lub palców).

Zapamiętaj!

Pamiętaj, aby w czasie uciskania klatki piersiowej palce były uniesione do góry tak, by nie dotykały żeber.

Polecenie 1

Wyprostuj kręgosłup i spróbuj znaleźć u siebie wyrostek mieczykowaty. Czy trudno jest wyznaczyć prawidłowe miejsce prowadzenia ucisków?

Polecenie 2

Wymień różnice między sposobami uciskania klatki piersiowej osoby dorosłej i dziecka.

3. Oddechy ratownicze

Technika wykonywania oddechów ratowniczych u dzieci nie różni się od stosowanej w przypadku osób dorosłych. W pierwszej kolejności należy udrożnić drogi oddechowe: jedną rękę kładziemy na czole dziecka i delikatnie odchylamy głowę ku tyłowi, w tym samym czasie opuszki palca (lub palców) drugiej ręki umieszczamy pod brodą dziecka, unosząc ją lekko do góry. Prawidłowe udrożnienie dróg oddechowych u niemowląt i dzieci starszych zaprezentowano w galerii 2.

Uwaga!

Podczas wykonywania tych czynności, nie należy naciskać na tkanki miękkie pod brodą, gdyż może to spowodować niedrożność dróg oddechowych (tak samo jak zbyt mocne odgięcie głowy do tyłu).

Po udrożnieniu dróg oddechowych należy:

  • kciukiem i palcem wskazującym ręki leżącej na czole zacisnąć miękkie części nosa,

  • nabrać powietrza, objąć szczelnie swoimi ustami usta dziecka, upewniając się, że nie ma przecieku powietrza (u małych dzieci można objąć usta i nos lub sam nos),

  • wykonać powolny wydech do ust dziecka trwający ok. 1‑1,5 s, obserwując równocześnie unoszenie się klatki piersiowej,

  • utrzymując odchylenie głowy i uniesienie brody, odsuwamy swoje usta od ust poszkodowanego i obserwujemy, czy podczas wydechu klatka piersiowa dziecka opada.

Prawidłowe wykonanie oddechów ratowniczych prezentują slajdy galerii 3.

Zapamiętaj!

Udzielając pomocy dziecku, przed wykonaniem pierwszego wdechu należy zajrzeć do jamy ustnej i delikatnie usunąć widoczne ciała obce, mogące powodować niedrożność dróg oddechowych.

Ważne!

Jeśli u starszego niemowlęcia nie można objąć ust i nosa, osoba ratująca może próbować objąć swoimi ustami albo jego usta, albo nos (jeśli tylko nos – należy zacisnąć usta, aby powietrze nie wydostawało się na zewnątrz).

Polecenie 3

Wymień różnice między sposobami wykonywania oddechów ratowniczych u osoby dorosłej i dziecka.

4. Pozycja bezpieczna

Nieprzytomne dziecko z prawidłowym oddechem należy ułożyć na boku w pozycji bezpiecznej. Istnieje kilka wariantów tej pozycji; każdy z nich ma swoje zalety i wady. Nie ma pozycji idealnej dla wszystkich poszkodowanych. Celem ułożenia dziecka w pozycji bocznej jest zapobiegnięcie niedrożności dróg oddechowych oraz zmniejszenie prawdopodobieństwa przedostania się płynów, takich jak ślina lub wymiociny, do dróg oddechowych. Pozycja boczna powinna być stabilna, jak najbliższa ułożeniu na boku z odgięciem głowy i brakiem ucisku na klatkę piersiową, by nie utrudniać oddechu – jak na poniższej ilustracji. Metoda zalecana przez ERC dla dzieci jest taka sama jak dla osób dorosłych (instrukcja dostępna jest ikbRONKVvGtutaj).

Źródło: Andrzej Bogusz, licencja: CC BY 3.0. Co 30 min należy zmieniać strony, na których dziecko jest ułożone, aby zapobiec przewlekłemu uciskowi na wystające części ciała

Podsumowanie

  • Resuscytacja krążeniowo‑oddechowa (RKO) to połączenie ucisków klatki piersiowej z oddechami ratowniczymi.

  • W przypadku stwierdzenia braku oddechu należy rozpocząć resuscytację krążeniowo‑oddechową jeszcze przed przyjazdem pogotowia ratunkowego.

  • Jeżeli osoba ratująca z jakiś powodów nie chce wykonywać oddechów ratowniczych, powinna uciskać klatkę piersiową poszkodowanego.

  • Oddech ratowniczy wykonywany u dziecka to powolny wydech trwający ok. 1‑1,5 s z równoczesnym obserwowaniem unoszenia się klatki piersiowej.

  • Uciski klatki piersiowej wykonujemy, przykładając (w zależności od wieku dziecka) dwa palce, jedną lub dwie dłonie do dolnej połowy mostka.

  • Masaż serca należy prowadzić z częstotliwością od 100 do 120 uciśnięć na sekundę, osiągając przy tym za każdy razem ok. 1/3 głębokości klatki piersiowej.

  • Dzieci mogą być skutecznie resuscytowane na podstawie algorytmu BLS dla dorosłych, według którego zaczyna się od 30 uciśnięć klatki piersiowej, a następnie wykonuje się dwa oddechy ratownicze. Jednak z uwagi na to, że NZK u dzieci najczęściej jest spowodowane problemami z oddychaniem, resuscytację powinno się rozpocząć od 5 wdechów. Następnie należy kontynuować ją w stosunku 30 uciśnięć i 2 oddechów ratowniczych.

  • Wzywając pomoc, pamiętaj o numerach alarmowych.

Słowniczek

Definicja: dziecko

człowiek między 1. rokiem życia a okresem dojrzewania, rozpoczynającym się średnio między 10. a 14. rokiem życia

Definicja: niemowlę

człowiek od urodzenia do końca 1. roku życia

Zadania

Ćwiczenie 1
Ćwiczenie 2
Ćwiczenie 3
Ćwiczenie 4
Ćwiczenie 5
Ćwiczenie 6
Ćwiczenie 7